Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ЖӘНЕ ВЕТЕРИНАРИЯ

БИЕ СҮТІН СҮЗУ МЕН ПАСТЕРЛЕУ РЕЖИМДЕРІН ОҢТАЙЛАНДЫРУ НЕГІЗІНДЕ ФУНКЦИОНАЛДЫ ТАҒАМ ӨНІМІН ӨНДІРУ ТЕХНОЛОГИЯСЫН ӘЗІРЛЕУ

Жасулан Кожанов 1 , Даурен Нурмаханбетов 1 , Назым Кожанова 1 , Мерей Тореханов 2 , Уәлихан Ахметов 1

1 «Қазақ мал шаруашылығы және жемшөп өндіру ғылыми-зерттеу институты» ЖШС; 2 ҚР ҒЖБМ ҒК «Генетика және физиология институты» РМК

doi.org/10.37884/4-2025/12 Бет. 107-121 Қабылданды 20.10.2025 Жарияланды 30.12.2025

Аңдатпа

Мақалада «Арда» тұқымдық желісіне жататын биелердің сүті негізінде функционалды сүтті биококтейль өндіру технологиясын әзірлеу бойынша зерттеу нәтижелері келтірілген. Негізгі назар фильтрация мен пастерлеу процестерін оңтайландыруға, биологиялық белсенді заттарды сақтау мен жоғары микробиологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге бағытталды. 3 мкм тесігі бар сүзгі арқылы сүзу сүттің жалпы бактериалдық ластануын және соматикалық жасушалар санын азайтуға мүмкіндік берді, май фракциясының шығынын барынша төмен деңгейде сақтай отырып. 72 °C температурада 15 секунд пастерлеу патогенді микроорганизмдерді тиімді жоя отырып, ақуыздар, лактоза және суда және майда еритін дәрумендердің бастапқы мөлшерінің 90 %-дан астамын сақтауға мүмкіндік берді.

Ферментациялық үдеріс кезінде Lactobacillus acidophilus және Bifidobacterium bifidum (1:1) ашытқы дақылдары пайдаланылды. Сүтке 10 % майсыздандырылған құрғақ сиыр сүтін қосу ашыту процесінің тұрақтылығын қамтамасыз етті. Өндіріс барысында өнімге асептикалық жағдайда фитоқоспа (итмұрын сығындысы) және табиғи тәттілендіргіш енгізілді, бұл биококтейльдің органолептикалық және функционалдық қасиеттерін жақсартуға мүмкіндік берді. Алынған өнім біртекті консистенциясымен, жұмсақ қышқыл сүтті дәмімен, жоғары өміршеңдігі бар пробиотикалық мәдениеттердің деңгейімен (≥10⁸ КТБ/мл) және тұрақты қышқылдық көрсеткіштерімен сипатталды. Әзірленген технология биологиялық және пробиотикалық әлеуеті жоғары функционалды сүт өнімін алуға мүмкіндік береді және ол балаларға, қарт адамдарға, сондай-ақ денсаулығы әлсіреген тұлғаларға тұтынуға ұсынылады.

бие сүті функционалды тағам өнімі биококтейль ферментация пастерлеу пробиотикалық дақылдар

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. 1. Bekele, D.A. (2020). Review on the Relationship Between Nutrition and Health Condition in Humans. Biomedical Journal of Scientific & Technical Research, 29(3), 22453–22461. DOI: https://doi.org/10.26717/BJSTR.2020.29.004804
  2. 2. Kossalievа, G., Ryspekuly, K., Zhaparqulova, K., Kozykan, S., Li, J., Serikbayeva, A., Shynyqul, Zh., Zhaparqulova, M. (2025). Chemical composition, physical properties, and immunomodulating study of mare’s milk of the Adaev horse breed from Kazakhstan. Frontiers in Nutrition, 12, Article 1443031. DOI: https://doi.org/10.3389/fnut.2025.1443031
  3. 3. Wu, X., Xu, Y., Zhao, Y., et al. (2024). Nutritional Quality and Socio-Ecological Benefits of Mare Milk. Foods, 13(9), Article 1412. DOI: https://doi.org/10.3390/foods13091412
  4. 4. Байжанова, Ш., Конарбаева, З., Калдыбекова, Ж. (2023). Современные тенденции развития индустрии функциональных продуктов питания в Республике Казахстан и за рубежом. Исследования, результаты, 4(100), 268–277. DOI: https://doi.org/10.37884/4-2023/29
  5. 5. Махмаден, К., Серікбаева, А., Паритова, А., Слямова, А. (2023). Оценка безопасности кобыльего молока путем изучения физико-химических показателей. Исследования, результаты, 2(98), 112–118. DOI: https://doi.org/10.37884/2-2023/03
  6. 6. Topolska, K., Florkiewicz, A., Filipiak-Florkiewicz, A. (2021). Functional food - consumer motivations and expectations. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(10), 5327. DOI: https://doi.org/10.3390/ijerph18105327
  7. 7. Ewe, C.D., Ong, J.L., Chia, A.N., Lokman, M.N.N., Osman, M.A., Karim, A.A. (2021). Effects of microfiltration combined with ultrasonication on shelf life and bioactive protein of skim milk. Journal of Dairy Science, 104(10), 10648–10658. DOI: https://doi.org/10.3168/jds.2021-20414
  8. 8. Fantuz, M., Salimei, G., Doreau, M. (2016). Effects of pasteurization and storage conditions on donkey milk nutritional and hygienic characteristics. Food Chemistry, 196, 493–500. DOI: https://doi.org/10.1016/j.foodchem.2015.09.074
  9. 9. Тимкин, В.А., Шарапова, М.Н., Мухамедьяров, Р.А. (2018). Исследование и разработка баромембранных процессов производства творога в последовательности «микрофильтрация – ультрафильтрация». Аграрный вестник Урала, 6(173), 62–67. URL: https://agvu.urgau.ru/images/Agricultural_Journal/2018/6/8.pdf
  10. 10. Рзабаев, Т.С., Рзабаев, К.С. (2023). Оценка безопасности кобыльего молока путём изучения физико-химических показателей. Ізденістер, нәтижелер – Исследования, результаты, 2(98), 43–51. DOI: https://doi.org/10.37884/2-2023/04
  11. 11. Мельникова, Е.И. (2023). Особенности микрофильтрации обезжиренного молока. Материалы IV национальной научно-практической конференции «Актуальные проблемы техники, технологии и образования», 139–142. URL: https://elibrary.ru/item.asp?id=50211627&utm_source=chatgpt.com
  12. 12. Жүсіп, Н.Ә., Байтукенова, С.Б. (2021). Функционалды бағыттағы йогурттардың сапа көрсеткіштерін зерттеу. Исследования, результаты, 4(92), 37–46. DOI: https://doi.org/10.37884/4-2021/05
  13. 13. Боранбаева, Т.К., Карахан, А., Сулейменова, Ж.М., Досимова, Ж.Б., Тойшиманов, М.Р. (2024). Влияние стадий лактации на физико-химические свойства кобыльего молока в хозяйствах Алматинской и Жамбулской областей. Исследования, результаты, 2(102), 14–28. DOI: https://doi.org/10.37884/2-2024/02
  14. 14. Боранбаева, Т., Талапбек, М., Енсебаева, С., Жауынбай, А., Досимова, Ж., Болат, А. (2025). Разработка иммуномодулирующего кисломолочного продукта на основе кобыльего молока. Исследования, результаты, 1(105), 419–430. DOI: https://doi.org/10.37884/1-2025/45
  15. 15. Ale, E.C., Binetti, A.G. (2021). Role of Probiotics, Prebiotics, and Synbiotics in the Elderly: Insights Into Their Applications. Frontiers in Microbiology, 12, Article 631254. DOI: https://doi.org/10.3389/fmicb.2021.631254
  16. 16. Fekete, M., Lehoczki, A., Kryczyk-Poprawa, A., Zábó, V., Varga, J.T., Bálint, M., Fazekas-Pongor, V., Csípő, T., Rząsa-Duran, E., Varga, P. (2025). Functional Foods in Modern Nutrition Science: Mechanisms, Evidence, and Public Health Implications. Nutrients, 17(13), Article 2153. DOI: https://doi.org/10.3390/nu17132153
  17. 17. Карпенко, А.Ю., Фомкина, И.Н. (2015). Мембранные методы разделения и концентрирования молока. ББК 4 с 56, 239–242. URL: https://elib.ggau.by/bitstream/123456789/6757/1/239-242.pdf
  18. 18. Канарейкина С.Г. (2010). Влияние различных режимов пастеризации на качество кобыльего молока. Известия оренбургского государственного аграрного университета, Т. 4. – №. 28-1. – Б. 90-91. URL: file:///C:/Users/user/Downloads/vliyanie-razlichnyh-rezhimov-pasterizatsii-na-kachestvo-kobyliego-moloka%20(1).pdf
  19. 19. Шарипова Л. З., Щербакова Ю. В., Ахмадуллина Ф. Ю. (2013). Влияние пастеризации на содержание витамина в коровьем и козьем молоке. Вестник Казанского технологического университета, Т. 16. – №. 20. – Б. 213-215. URL: file:///C:/Users/user/Downloads/vliyanie-pasterizatsii-na-soderzhanie-vitamina-s-v-koroviem-i-koziem-moloke.pdf
  20. 20. Айешева, Г., Нурсапина, К., Турабаев, А. (2023). Обоснование концепции производства и переработки кобыльего молока. Ғылым және Білім, 3(1)(70), 265–273. DOI: https://doi.org/10.52578/2305-9397-2023-1-3-265-273

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2025. БИЕ СҮТІН СҮЗУ МЕН ПАСТЕРЛЕУ РЕЖИМДЕРІН ОҢТАЙЛАНДЫРУ НЕГІЗІНДЕ ФУНКЦИОНАЛДЫ ТАҒАМ ӨНІМІН ӨНДІРУ ТЕХНОЛОГИЯСЫН ӘЗІРЛЕУ. Izdenister natigeler. 4 (108) (Dec. 2025), 107–121. DOI:https://doi.org/10.37884/4-2025/12.
(1)БИЕ СҮТІН СҮЗУ МЕН ПАСТЕРЛЕУ РЕЖИМДЕРІН ОҢТАЙЛАНДЫРУ НЕГІЗІНДЕ ФУНКЦИОНАЛДЫ ТАҒАМ ӨНІМІН ӨНДІРУ ТЕХНОЛОГИЯСЫН ӘЗІРЛЕУ. Izdenister natigeler 2025, No. 4 (108), 107-121. https://doi.org/10.37884/4-2025/12.
БИЕ СҮТІН СҮЗУ МЕН ПАСТЕРЛЕУ РЕЖИМДЕРІН ОҢТАЙЛАНДЫРУ НЕГІЗІНДЕ ФУНКЦИОНАЛДЫ ТАҒАМ ӨНІМІН ӨНДІРУ ТЕХНОЛОГИЯСЫН ӘЗІРЛЕУ. (2025). Izdenister Natigeler, 4 (108), 107-121. https://doi.org/10.37884/4-2025/12
БИЕ СҮТІН СҮЗУ МЕН ПАСТЕРЛЕУ РЕЖИМДЕРІН ОҢТАЙЛАНДЫРУ НЕГІЗІНДЕ ФУНКЦИОНАЛДЫ ТАҒАМ ӨНІМІН ӨНДІРУ ТЕХНОЛОГИЯСЫН ӘЗІРЛЕУ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 4 (108), p. 107–121, 2025. DOI: 10.37884/4-2025/12. Disponível em: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1140. Acesso em: 15 sep. 2026.
“БИЕ СҮТІН СҮЗУ МЕН ПАСТЕРЛЕУ РЕЖИМДЕРІН ОҢТАЙЛАНДЫРУ НЕГІЗІНДЕ ФУНКЦИОНАЛДЫ ТАҒАМ ӨНІМІН ӨНДІРУ ТЕХНОЛОГИЯСЫН ӘЗІРЛЕУ”. 2025. Izdenister Natigeler, no. 4 (108) (December): 107-21. https://doi.org/10.37884/4-2025/12.
“БИЕ СҮТІН СҮЗУ МЕН ПАСТЕРЛЕУ РЕЖИМДЕРІН ОҢТАЙЛАНДЫРУ НЕГІЗІНДЕ ФУНКЦИОНАЛДЫ ТАҒАМ ӨНІМІН ӨНДІРУ ТЕХНОЛОГИЯСЫН ӘЗІРЛЕУ” (2025) Izdenister natigeler, (4 (108), pp. 107–121. doi:10.37884/4-2025/12.
[1]“БИЕ СҮТІН СҮЗУ МЕН ПАСТЕРЛЕУ РЕЖИМДЕРІН ОҢТАЙЛАНДЫРУ НЕГІЗІНДЕ ФУНКЦИОНАЛДЫ ТАҒАМ ӨНІМІН ӨНДІРУ ТЕХНОЛОГИЯСЫН ӘЗІРЛЕУ”, Izdenister natigeler, no. 4 (108), pp. 107–121, Dec. 2025, doi: 10.37884/4-2025/12.
“БИЕ СҮТІН СҮЗУ МЕН ПАСТЕРЛЕУ РЕЖИМДЕРІН ОҢТАЙЛАНДЫРУ НЕГІЗІНДЕ ФУНКЦИОНАЛДЫ ТАҒАМ ӨНІМІН ӨНДІРУ ТЕХНОЛОГИЯСЫН ӘЗІРЛЕУ”. Izdenister Natigeler, no. 4 (108), Dec. 2025, pp. 107-21, https://doi.org/10.37884/4-2025/12.
“БИЕ СҮТІН СҮЗУ МЕН ПАСТЕРЛЕУ РЕЖИМДЕРІН ОҢТАЙЛАНДЫРУ НЕГІЗІНДЕ ФУНКЦИОНАЛДЫ ТАҒАМ ӨНІМІН ӨНДІРУ ТЕХНОЛОГИЯСЫН ӘЗІРЛЕУ”. Izdenister natigeler, no. 4 (108) (December 30, 2025): 107–121. Accessed September 15, 2026. https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1140.
1.БИЕ СҮТІН СҮЗУ МЕН ПАСТЕРЛЕУ РЕЖИМДЕРІН ОҢТАЙЛАНДЫРУ НЕГІЗІНДЕ ФУНКЦИОНАЛДЫ ТАҒАМ ӨНІМІН ӨНДІРУ ТЕХНОЛОГИЯСЫН ӘЗІРЛЕУ. Izdenister natigeler [Internet]. 2025 Dec. 30 [cited 2026 Sep. 15];(4 (108):107-21. Available from: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1140
1.БИЕ СҮТІН СҮЗУ МЕН ПАСТЕРЛЕУ РЕЖИМДЕРІН ОҢТАЙЛАНДЫРУ НЕГІЗІНДЕ ФУНКЦИОНАЛДЫ ТАҒАМ ӨНІМІН ӨНДІРУ ТЕХНОЛОГИЯСЫН ӘЗІРЛЕУ. Izdenister natigeler. 2025;(4 (108):107-121. doi:10.37884/4-2025/12