ИССЛЕДОВАНИЕ ПРОЦЕССОВ СУБЛИМАЦИОННОЙ СУШКИ ЯГОД

Аскар Сапаков; Сая Сапакова; Сәуле Демесова; Еркин Ержигитов; Нургул Молдыбаева; Манат Жусупалиева

doi:10.37884/1-2025/39

Аңдатпа

Бұл мақалада Қазақстан жағдайында ауыл шаруашылық өнімдерін өңдеу тиімділігін арттыру үшін әзірленген мобильді вакуумдық сублимациялық кептіру қондырғыларын пайдалана отырып, жидектерді сублимациялық кептіру процестерінің нәтижелері көрсетілген. Зерттеудің жаңалығы инфрақұрылымы шектеулі аймақтар үшін өте маңызды болып табылатын, ауыл шаруашылық өнімдерін сапасын жоғалтпай сақтауға мүмкіндік беретін ыңғайлы және энергия үнемдейтін қондырғыларды ұсыну болып табылады. Жұмыста өнімнің бетіндегі және ортасындағы температураны, сондай-ақ камерадағы қысымды бақылау арқылы кептіру режимдерін оңтайландыруға бағытталған тәжірибелік зерттеулер жүргізілді. 20±5 Па қысымда десублиматордың температурасы -20°C-тан төмен болуы керек, ал сублимация кезеңінде өнімнің беткі температурасы -25±5°C шегінде болуы керек екені анықталды. Нәтижелер көрсеткендей, ұсынылған технология қорытынды өнімнің сапасын, оның қоректік қасиеттерін, түсін және дәмін сақтай отырып, кептіру уақытын 7-8 сағатқа дейін қысқартуға мүмкіндік береді. Жұмыстың жаңалығы сонымен қатар кептіру процесін автоматты басқару жүйесін әзірлеу болып табылады, бұл параметрлерді бақылау дәлдігін арттырады және энергия шығындарын азайтады. Бұл зерттеулер ауыл шаруашылық кешені үшін, әсіресе өндірістің тиімділігін арттыруға және өнім сапасын сақтауға ұмтылатын шағын фермерлік шаруашылықтар үшін айтарлықтай қызығушылық тудырады.

Сублимация, вакуумдық кептіру, оңтайландыру, қысым, температура, десублиматор, энергия тиімділігі

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

1. Сапаков А., Сапакова С., Талдыбаева А., Молдыбаева Н., Жусупалиева М., Демесова С., Ержигитов Е. Влияние технологических параметров на режимы вакуумной сублимационной сушки продукта. Исследования, результаты. № 4 (104) (2024)
2. Atak A. [и др.]. Comparison of Important Quality Characteristics of Some Fungal Disease Resistance/Tolerance Grapes Dried with Energy-Saving Heat Pump Dryer // Agronomy. 2022. № 4 (12). C. 1–20.
3. Bulgaru V. [и др.]. Phytochemical, Antimicrobial, and Antioxidant Activity of Different Extracts from Frozen, Freeze-Dried, and Oven-Dried Jostaberries Grown in Moldova // Antioxidants. 2024. № 8 (13).
4. Chua L. S., Abd Wahab N. S. Drying Kinetic of Jaboticaba Berries and Natural Fermentation for Anthocyanin-Rich Fruit Vinegar // Foods. 2023. № 1 (12). C. 1–16.
5. Cong Y. [и др.]. Optimization and Testing of the Technological Parameters for the Microwave Vacuum Drying of Mulberry Harvests // Applied Sciences (Switzerland). 2024. № 10 (14).
6. Čulina P. [и др.]. Optimization of the Spray-Drying Encapsulation of Sea Buckthorn Berry Oil // Foods. 2023. № 13 (12). C. 1–20.
7. Dalmau E., Araya-Farias M., Ratti C. Cryogenic Pretreatment Enhances Drying Rates in Whole Berries // Foods. 2024. № 10 (13).
8. Emteborg H., Charoud‐got J., Seghers J. Infrared Thermography for Monitoring of Freeze Drying Processes—Part 2: Monitoring of Temperature on the Surface and Vertically in Cuvettes during Freeze Drying of a Pharmaceutical Formulation // Pharmaceutics. 2022. № 5 (14).
9. Hoskin R. T. [и др.]. Development of Spray Dried Spirulina Protein-Berry Pomace Polyphenol Particles to Attenuate Pollution-Induced Skin Damage: A Convergent Food-Beauty Approach // Antioxidants. 2023. № 7 (12).
10. Ispiryan A., Kraujutiene I., Viskelis J. Retaining Resveratrol Content in Berries and Berry Products with Agricultural and Processing Techniques: Review // Processes. 2024. № 6 (12). C. 1–17.
11. Kamanova S. [и др.]. Effects of Freeze-Drying on Sensory Characteristics and Nutrient Composition in Black Currant and Sea Buckthorn Berries // Applied Sciences (Switzerland). 2023. № 23 (13).
12. Tan S. [и др.]. Hot Air Drying of Seabuckthorn (Hippophae rhamnoides L.) Berries: Effects of Different Pretreatment Methods on Drying Characteristics and Quality Attributes // Foods. 2022. № 22 (11).
13. Turan B. [и др.]. Effect of Different Drying Techniques on Total Bioactive Compounds and Individual Phenolic Composition in Goji Berries // Processes. 2023. № 3 (11).
14. Xu Y. [и др.]. Characteristics and Quality Analysis of Radio Frequency-Hot Air Combined Segmented Drying of Wolfberry (Lycium barbarum) // Foods. 2022. № 11 (11).
15. Yu M. [и др.]. Evaluation of Blue Honeysuckle Berries (Lonicera caerulea L.) Dried at Different Temperatures: Basic Quality, Sensory Attributes, Bioactive Compounds, and In Vitro Antioxidant Activity // Foods. 2024. № 8 (13).

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2025. ЖИДЕКТЕРДІ СУБЛИМАЦИЯЛЫҚ КЕПТІРУ ҮДЕРІСІН ЗЕРТТЕУ. Izdenister natigeler. 1 (105) (Mar. 2025), 361–370. DOI:https://doi.org/10.37884/1-2025/39.

(1)ЖИДЕКТЕРДІ СУБЛИМАЦИЯЛЫҚ КЕПТІРУ ҮДЕРІСІН ЗЕРТТЕУ. Izdenister natigeler 2025, No. 1 (105), 361-370. https://doi.org/10.37884/1-2025/39.

ЖИДЕКТЕРДІ СУБЛИМАЦИЯЛЫҚ КЕПТІРУ ҮДЕРІСІН ЗЕРТТЕУ. (2025). Izdenister Natigeler, 1 (105), 361-370. https://doi.org/10.37884/1-2025/39

ЖИДЕКТЕРДІ СУБЛИМАЦИЯЛЫҚ КЕПТІРУ ҮДЕРІСІН ЗЕРТТЕУ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 1 (105), p. 361–370, 2025. DOI: 10.37884/1-2025/39. Disponível em: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/806. Acesso em: 15 sep. 2026.

“ЖИДЕКТЕРДІ СУБЛИМАЦИЯЛЫҚ КЕПТІРУ ҮДЕРІСІН ЗЕРТТЕУ”. 2025. Izdenister Natigeler, no. 1 (105) (March): 361-70. https://doi.org/10.37884/1-2025/39.

“ЖИДЕКТЕРДІ СУБЛИМАЦИЯЛЫҚ КЕПТІРУ ҮДЕРІСІН ЗЕРТТЕУ” (2025) Izdenister natigeler, (1 (105), pp. 361–370. doi:10.37884/1-2025/39.

[1]“ЖИДЕКТЕРДІ СУБЛИМАЦИЯЛЫҚ КЕПТІРУ ҮДЕРІСІН ЗЕРТТЕУ”, Izdenister natigeler, no. 1 (105), pp. 361–370, Mar. 2025, doi: 10.37884/1-2025/39.

“ЖИДЕКТЕРДІ СУБЛИМАЦИЯЛЫҚ КЕПТІРУ ҮДЕРІСІН ЗЕРТТЕУ”. Izdenister Natigeler, no. 1 (105), Mar. 2025, pp. 361-70, https://doi.org/10.37884/1-2025/39.

“ЖИДЕКТЕРДІ СУБЛИМАЦИЯЛЫҚ КЕПТІРУ ҮДЕРІСІН ЗЕРТТЕУ”. Izdenister natigeler, no. 1 (105) (March 30, 2025): 361–370. Accessed September 15, 2026. https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/806.

1.ЖИДЕКТЕРДІ СУБЛИМАЦИЯЛЫҚ КЕПТІРУ ҮДЕРІСІН ЗЕРТТЕУ. Izdenister natigeler [Internet]. 2025 Mar. 30 [cited 2026 Sep. 15];(1 (105):361-70. Available from: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/806

1.ЖИДЕКТЕРДІ СУБЛИМАЦИЯЛЫҚ КЕПТІРУ ҮДЕРІСІН ЗЕРТТЕУ. Izdenister natigeler. 2025;(1 (105):361-370. doi:10.37884/1-2025/39

[1] 1. Сапаков А., Сапакова С., Талдыбаева А., Молдыбаева Н., Жусупалиева М., Демесова С., Ержигитов Е. Влияние технологических параметров на режимы вакуумной сублимационной сушки продукта. Исследования, результаты. № 4 (104) (2024)

[2] 2. Atak A. [и др.]. Comparison of Important Quality Characteristics of Some Fungal Disease Resistance/Tolerance Grapes Dried with Energy-Saving Heat Pump Dryer // Agronomy. 2022. № 4 (12). C. 1–20.

[3] 3. Bulgaru V. [и др.]. Phytochemical, Antimicrobial, and Antioxidant Activity of Different Extracts from Frozen, Freeze-Dried, and Oven-Dried Jostaberries Grown in Moldova // Antioxidants. 2024. № 8 (13).

[4] 4. Chua L. S., Abd Wahab N. S. Drying Kinetic of Jaboticaba Berries and Natural Fermentation for Anthocyanin-Rich Fruit Vinegar // Foods. 2023. № 1 (12). C. 1–16.

[5] 5. Cong Y. [и др.]. Optimization and Testing of the Technological Parameters for the Microwave Vacuum Drying of Mulberry Harvests // Applied Sciences (Switzerland). 2024. № 10 (14).

[6] 6. Čulina P. [и др.]. Optimization of the Spray-Drying Encapsulation of Sea Buckthorn Berry Oil // Foods. 2023. № 13 (12). C. 1–20.

[7] 7. Dalmau E., Araya-Farias M., Ratti C. Cryogenic Pretreatment Enhances Drying Rates in Whole Berries // Foods. 2024. № 10 (13).

[8] 8. Emteborg H., Charoud‐got J., Seghers J. Infrared Thermography for Monitoring of Freeze Drying Processes—Part 2: Monitoring of Temperature on the Surface and Vertically in Cuvettes during Freeze Drying of a Pharmaceutical Formulation // Pharmaceutics. 2022. № 5 (14).

[9] 9. Hoskin R. T. [и др.]. Development of Spray Dried Spirulina Protein-Berry Pomace Polyphenol Particles to Attenuate Pollution-Induced Skin Damage: A Convergent Food-Beauty Approach // Antioxidants. 2023. № 7 (12).

[10] 10. Ispiryan A., Kraujutiene I., Viskelis J. Retaining Resveratrol Content in Berries and Berry Products with Agricultural and Processing Techniques: Review // Processes. 2024. № 6 (12). C. 1–17.

[11] 11. Kamanova S. [и др.]. Effects of Freeze-Drying on Sensory Characteristics and Nutrient Composition in Black Currant and Sea Buckthorn Berries // Applied Sciences (Switzerland). 2023. № 23 (13).

[12] 12. Tan S. [и др.]. Hot Air Drying of Seabuckthorn (Hippophae rhamnoides L.) Berries: Effects of Different Pretreatment Methods on Drying Characteristics and Quality Attributes // Foods. 2022. № 22 (11).

[13] 13. Turan B. [и др.]. Effect of Different Drying Techniques on Total Bioactive Compounds and Individual Phenolic Composition in Goji Berries // Processes. 2023. № 3 (11).

[14] 14. Xu Y. [и др.]. Characteristics and Quality Analysis of Radio Frequency-Hot Air Combined Segmented Drying of Wolfberry (Lycium barbarum) // Foods. 2022. № 11 (11).

[15] 15. Yu M. [и др.]. Evaluation of Blue Honeysuckle Berries (Lonicera caerulea L.) Dried at Different Temperatures: Basic Quality, Sensory Attributes, Bioactive Compounds, and In Vitro Antioxidant Activity // Foods. 2024. № 8 (13).