МАРҚАЙТЫЛУ МЕН БОРДАҚЫЛАУДАҒЫ МАЛ ЕСЕБІН ҰЙЫМДАСТЫРУ МЕН БАҒАЛАУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ

Салима Ахметова; Кулпан Атенова; Нурсулу Саркулова; Дамира Абдыкулова; Эльмира Аблаева; Жанар Құсаинова

doi:10.37884/4-2024/06

Аңдатпа

Мақалада ауыл шаруашылығының екі маңызды бағытының бірі болып табылатын мал шаруашылығының негізгі саласы ет бағытындағы есепті дұрыс ұйымдастыру үшін бордақылау мен марқайтудағы есепті ұйымдастыру ерекшеліктері зерттеледі. Статистика бюросының мәліметтері бойынша ет өндіру көлемінің жыл сайын артуы оның есебін дұрыс ұйымдастыру қажеттілігін негіздеп отыр. Ауыл шаруашылығы кәсіпорындарының экономикалық қызметі туралы ақпараттың негізгі көзі бухгалтерлік есепте қамтылған деректер болып табылады. Ауыл шаруашылығындағы бухгалтерлік есеп өндірістік процестердің барысы туралы қажетті ақпарат беруге, меншіктің сақталуын қамтамасыз етуге, рентабельділіктің өсуіне, тиімділікті арттыруға және жұмыс сапасын жақсартуға бағытталған.

Белсенді нарық бар жерде биологиялық активтің немесе ауылшаруашылық өнімінің әділ құнын биологиялық активтерді немесе ауылшаруашылық өнімдерін олардың негізгі сипаттамаларына қарай топтастыру арқылы анықтауға болады (мысалы, жасына немесе сапасына байланысты бағалар, сол нарықта қолданылатын заттар).

Азық - түлік проблемасы қазіргі уақытта өткір болғандықтан, мақалада ауылшаруашылық кәсіпорындарының негізгі міндеті-мал басы мен жануарлардың өнімділігіне байланысты мал шаруашылығы өнімдерінің көлемін ұлғайту екендігі көрсетілген. Бұл жас жануарлардың шығымдылығын арттыру және оны дұрыс өсіру үшін жағдай жасау, теңдестірілген тамақтандыру, бордақыланған жануарлардың тірі салмағының максималды сақталуы мен жоғары өсуіне қол жеткізу арқылы мүмкін болады. Сондай-ақ , бухгалтерлік есеп аталған міндеттерді шешуде маңызды рөл атқаратыны анықталады. Ол табын құрамындағы барлық өзгерістерді бақылайды және тіркейді, сонымен қатар малды өсіру мен бордақылау нәтижелерін анықтайды.Сонымен қатар мақалада өсім малдары мен бордақыдағы малдың бухгалтерлік есебінің шоттарда дұрыс айқындалуы мен тірі салмақтың өзіндік құнын есептеу тәртібі келтіріледі.

ауыл шаруашылығы, агробизнес, мал шаруашылығы, биологиялық актив, тірі организмдер, бордақылау, марқайту, есеп.

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

1. https://naryk.kz/news/qazaqstanda-jylyna-qansha-tonna-et-ondiriledi
2. Омбаев А., Мирзакулов С., Чиндалиев А. Научно-технологические аспекты развития животноводства Казахстана. – Научный журнал Исследования, результаты, 2023 №3 (99) 36стр DOI: https://doi.org/10.37884/3-2023/04.
3. https://cdb.kz/sistema/biblioteka-bukhgaltera/articles/uchet-v-selskom-khozyaystve/
4. Радостовец В.В., Шмидт О.И. Теория и отраслевые особенности бухгалтерского учета [Текст]/ В.В Радостовец.// – Алматы: «Центраудит-Казахстан», 2000.-496 с.
5. Нажикбаева К.К. Ауыл шаруашылығының бухгалтерлік есебі [Текст]/ К.К. Нажикбаева // Алматы : LEM, 2015. – 156 б.
6. Расторгуева Р.Н. Бухгалтерский учет в сельскохозяйственных организациях. Бухгалтерский учет в сельскохозяйственных организациях. - М: Academia, 2013.- 425 с.
7. Стефанова С.Н., Ткаченко И.Ю. Бухгалтерский учет на сельскохозяйственных и перерабатывающих предприятиях. - М: «Феникс», 2018.- 224 с.
8. Глушков И.Е., Киселева Т.В. Бухгалтерский учет на сельскохозяйственных предприятиях. - М.: «КНОРУС», 2015.- С. 220-356.
9. .https://www.auditit.ru/terms/accounting/zhivotnye_na_vyrashchivanii_i_otkorme.html
10. Шолпанбаева К.Ж., Апышева А.А., Шайханова Н.К. БУХГАЛТЕРСКИЙ УЧЕТ В СЕЛЬСКОМ ХОЗЯЙСТВЕ Проблемы агрорынка. 2019;(2):83-88.
11. Шолпанбаева К.Ж., Шайханова Н.К., Апышева А.А. Бухгалтерский учет в отраслях мясной и молочной промышленности. Проблемы агрорынка. 2021;(2):93-99. https://doi.org/10.46666/2021-2.2708-9991.11
12. Международный стандарт финансовой отчетности (IAS) 41 «Сельское хозяйство»-2020г. [Электронный ресурс].-2021.-URL:https://online.zakon.kz/ (дата обращения:
15.10.2024).
13. Шолпанбаева, К.Ж. Бухгалтерский учет в отраслях деятельности[Текст]/ К.Ж. Шолпанбаева, А.А. Апышева, Л.И.Белоусова.-Усть-Каменогорск: Издатель-ство«Берель» ВКГУ им. С. Аманжолова, 2021.-129с.
14. Шолпанбаева, К.Ж. Управленческийучет-2 [Текст]/К.Ж. Шолпанбаева,
А.А. Апышева, Л.И. Белоусова.- Усть-Каменогорск: Издательство «Берель» ВКГУ им. С.Аманжолова, 2017.-126 с.
15. Врублевский, Н.Д. Управленческийучет издержек производства: теория и практика[Текст] / Н.Д. Врублевский. -М.: Финансы и статистика, 2002 - 351 с.
16. Новый типовой план счетов [Электронный ресурс].-2020.- URL:https://pro1c.kz/
articles/mezhdunarodnye-standarty-finansovoy-otchetnosti/tipovoy-plan-schetov-s-2019-goda/(дата обращения: 05.10.2024)
17. Кабылова Н. Особенности организации бухгалтерского учета в сельскохозяйственных организациях //Бухгалтер и налоги.- 2015.-№10.- С. 187-195.
18. Гумаров Г.С. Повышение эффективности технологического процесса и технических средств механизации водоснабжения пастбищного животноводства [Текст] / Г. С. Гумаров А. И. Завражнов; М-во сел. хоз-ва РФ, Федеральное гос. образовательное учреждение высшего профессионального образования "Мичур. гос. аграр. ун-т"... – Мичуринск: [б. и.], 2005. - 232 с.
19. Даленов Ш.Д. Скотоводство, технология производства молока и говядины [Текст] : учебное пособие / Ш. Д. Даленов М. Т. Жомартов Ж. К. Каримов; М-во образования и науки РК... – Алматы: Республик. издат. каб. Каз. акад. образования им. И. Алтынсарина, 2001. - 226 с.
20. Джамалова Г.А. Биотехнология животных [Текст] / Г. А. Джамалова; М-во образования и науки РК – Алматы: Маматай, 2004. - 304 с.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2024. МАРҚАЙТЫЛУ МЕН БОРДАҚЫЛАУДАҒЫ МАЛ ЕСЕБІН ҰЙЫМДАСТЫРУ МЕН БАҒАЛАУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ . Izdenister natigeler. 4 (104) (Dec. 2024), 58–69. DOI:https://doi.org/10.37884/4-2024/06.

(1)МАРҚАЙТЫЛУ МЕН БОРДАҚЫЛАУДАҒЫ МАЛ ЕСЕБІН ҰЙЫМДАСТЫРУ МЕН БАҒАЛАУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ . Izdenister natigeler 2024, No. 4 (104), 58-69. https://doi.org/10.37884/4-2024/06.

МАРҚАЙТЫЛУ МЕН БОРДАҚЫЛАУДАҒЫ МАЛ ЕСЕБІН ҰЙЫМДАСТЫРУ МЕН БАҒАЛАУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ . (2024). Izdenister Natigeler, 4 (104), 58-69. https://doi.org/10.37884/4-2024/06

МАРҚАЙТЫЛУ МЕН БОРДАҚЫЛАУДАҒЫ МАЛ ЕСЕБІН ҰЙЫМДАСТЫРУ МЕН БАҒАЛАУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ . Izdenister natigeler, [S. l.], n. 4 (104), p. 58–69, 2024. DOI: 10.37884/4-2024/06. Disponível em: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/776. Acesso em: 15 sep. 2026.

“МАРҚАЙТЫЛУ МЕН БОРДАҚЫЛАУДАҒЫ МАЛ ЕСЕБІН ҰЙЫМДАСТЫРУ МЕН БАҒАЛАУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ ”. 2024. Izdenister Natigeler, no. 4 (104) (December): 58-69. https://doi.org/10.37884/4-2024/06.

“МАРҚАЙТЫЛУ МЕН БОРДАҚЫЛАУДАҒЫ МАЛ ЕСЕБІН ҰЙЫМДАСТЫРУ МЕН БАҒАЛАУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ ” (2024) Izdenister natigeler, (4 (104), pp. 58–69. doi:10.37884/4-2024/06.

[1]“МАРҚАЙТЫЛУ МЕН БОРДАҚЫЛАУДАҒЫ МАЛ ЕСЕБІН ҰЙЫМДАСТЫРУ МЕН БАҒАЛАУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ ”, Izdenister natigeler, no. 4 (104), pp. 58–69, Dec. 2024, doi: 10.37884/4-2024/06.

“МАРҚАЙТЫЛУ МЕН БОРДАҚЫЛАУДАҒЫ МАЛ ЕСЕБІН ҰЙЫМДАСТЫРУ МЕН БАҒАЛАУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ ”. Izdenister Natigeler, no. 4 (104), Dec. 2024, pp. 58-69, https://doi.org/10.37884/4-2024/06.

“МАРҚАЙТЫЛУ МЕН БОРДАҚЫЛАУДАҒЫ МАЛ ЕСЕБІН ҰЙЫМДАСТЫРУ МЕН БАҒАЛАУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ ”. Izdenister natigeler, no. 4 (104) (December 30, 2024): 58–69. Accessed September 15, 2026. https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/776.

1.МАРҚАЙТЫЛУ МЕН БОРДАҚЫЛАУДАҒЫ МАЛ ЕСЕБІН ҰЙЫМДАСТЫРУ МЕН БАҒАЛАУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ . Izdenister natigeler [Internet]. 2024 Dec. 30 [cited 2026 Sep. 15];(4 (104):58-69. Available from: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/776

1.МАРҚАЙТЫЛУ МЕН БОРДАҚЫЛАУДАҒЫ МАЛ ЕСЕБІН ҰЙЫМДАСТЫРУ МЕН БАҒАЛАУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ . Izdenister natigeler. 2024;(4 (104):58-69. doi:10.37884/4-2024/06

[1] 1. https://naryk.kz/news/qazaqstanda-jylyna-qansha-tonna-et-ondiriledi

[2] 2. Омбаев А., Мирзакулов С., Чиндалиев А. Научно-технологические аспекты развития животноводства Казахстана. – Научный журнал Исследования, результаты, 2023 №3 (99) 36стр DOI: https://doi.org/10.37884/3-2023/04.

[3] 3. https://cdb.kz/sistema/biblioteka-bukhgaltera/articles/uchet-v-selskom-khozyaystve/

[4] 4. Радостовец В.В., Шмидт О.И. Теория и отраслевые особенности бухгалтерского учета [Текст]/ В.В Радостовец.// – Алматы: «Центраудит-Казахстан», 2000.-496 с.

[5] 5. Нажикбаева К.К. Ауыл шаруашылығының бухгалтерлік есебі [Текст]/ К.К. Нажикбаева // Алматы : LEM, 2015. – 156 б.

[6] 6. Расторгуева Р.Н. Бухгалтерский учет в сельскохозяйственных организациях. Бухгалтерский учет в сельскохозяйственных организациях. - М: Academia, 2013.- 425 с.

[7] 7. Стефанова С.Н., Ткаченко И.Ю. Бухгалтерский учет на сельскохозяйственных и перерабатывающих предприятиях. - М: «Феникс», 2018.- 224 с.

[8] 8. Глушков И.Е., Киселева Т.В. Бухгалтерский учет на сельскохозяйственных предприятиях. - М.: «КНОРУС», 2015.- С. 220-356.

[9] 9. .https://www.auditit.ru/terms/accounting/zhivotnye_na_vyrashchivanii_i_otkorme.html

[10] 10. Шолпанбаева К.Ж., Апышева А.А., Шайханова Н.К. БУХГАЛТЕРСКИЙ УЧЕТ В СЕЛЬСКОМ ХОЗЯЙСТВЕ Проблемы агрорынка. 2019;(2):83-88.

[11] 11. Шолпанбаева К.Ж., Шайханова Н.К., Апышева А.А. Бухгалтерский учет в отраслях мясной и молочной промышленности. Проблемы агрорынка. 2021;(2):93-99. https://doi.org/10.46666/2021-2.2708-9991.11

[12] 12. Международный стандарт финансовой отчетности (IAS) 41 «Сельское хозяйство»-2020г. [Электронный ресурс].-2021.-URL:https://online.zakon.kz/ (дата обращения:

[13] 15.10.2024).

[14] 13. Шолпанбаева, К.Ж. Бухгалтерский учет в отраслях деятельности[Текст]/ К.Ж. Шолпанбаева, А.А. Апышева, Л.И.Белоусова.-Усть-Каменогорск: Издатель-ство«Берель» ВКГУ им. С. Аманжолова, 2021.-129с.

[15] 14. Шолпанбаева, К.Ж. Управленческийучет-2 [Текст]/К.Ж. Шолпанбаева,

[16] А.А. Апышева, Л.И. Белоусова.- Усть-Каменогорск: Издательство «Берель» ВКГУ им. С.Аманжолова, 2017.-126 с.

[17] 15. Врублевский, Н.Д. Управленческийучет издержек производства: теория и практика[Текст] / Н.Д. Врублевский. -М.: Финансы и статистика, 2002 - 351 с.

[18] 16. Новый типовой план счетов [Электронный ресурс].-2020.- URL:https://pro1c.kz/

[19] articles/mezhdunarodnye-standarty-finansovoy-otchetnosti/tipovoy-plan-schetov-s-2019-goda/(дата обращения: 05.10.2024)

[20] 17. Кабылова Н. Особенности организации бухгалтерского учета в сельскохозяйственных организациях //Бухгалтер и налоги.- 2015.-№10.- С. 187-195.

[21] 18. Гумаров Г.С. Повышение эффективности технологического процесса и технических средств механизации водоснабжения пастбищного животноводства [Текст] / Г. С. Гумаров А. И. Завражнов; М-во сел. хоз-ва РФ, Федеральное гос. образовательное учреждение высшего профессионального образования "Мичур. гос. аграр. ун-т"... – Мичуринск: [б. и.], 2005. - 232 с.

[22] 19. Даленов Ш.Д. Скотоводство, технология производства молока и говядины [Текст] : учебное пособие / Ш. Д. Даленов М. Т. Жомартов Ж. К. Каримов; М-во образования и науки РК... – Алматы: Республик. издат. каб. Каз. акад. образования им. И. Алтынсарина, 2001. - 226 с.

[23] 20. Джамалова Г.А. Биотехнология животных [Текст] / Г. А. Джамалова; М-во образования и науки РК – Алматы: Маматай, 2004. - 304 с.