Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ЖӘНЕ ВЕТЕРИНАРИЯ

МҰҒАЛЖАР ТҰҚЫМЫ МЕН ЗАМАНА, БАҚАЙ ЖЕЛІСІНІҢ ЕРТІС ЗАУЫТТЫҚ ТИПІ

Кайрат Исхан 1 , Рашит Ускенов 2 , Амин Акимбеков 3 , Дастанбек Баймуканов 3 , Юсупжан Юлдашбаев 4 , Корганбай Орыналиев 1

1 «Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті» КЕАҚ; 2 С. Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық зерттеу университеті; 3 «Мал шаруашылығы және ветеринария ғылыми-өндірістік орталығы» ЖШС; 4 Ресей мемлекеттік университеті-К.А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауыл шаруашылығы академиясы" ФГБОУ

doi.org/10.37884/4-2024/02 Бет. 16-24 Қабылданды 04.10.2024 Жарияланды 30.12.2024

Аңдатпа

МұғалжаржылқытұқымыАқтөбе,ҚарағандыжәнеҚызылордаоблыстарыныңбазалықшаруашылықтарындағықазақтыңжабыжылқыларын асыл тұқымдыөсіру, іріктеу-жұптаужәнежетілдірунегізіндешығарылды.Аталған жылқыныөсірудіңайрықшаерекшелігі жыл бойы жайылымдық-тебендікжағдайда баға отырып, тұқымішілік селекциялықәдісінқолдануғанегізделген.Бұлқазақтыңжабыжылқыларыныңқұндыбейімделуқасиеттерінсақтауғажәнесоныменбіргеолардыңтірісалмағынедәуірарттыруғамүмкіндік берді.МұғалжартұқымыныңжаңаЕртісзауыттықтүріндегіжылқыларАбайоблысынында өсірілетінқазақ жылқыларынан анағұрлымжоғарытірісалмағымен,салыстырмалы түрде үлкен дене өлшемдеріменерекшеленеді(айғырлардыңорташа шоқтық биіктігі146,4см, тұлғасының қиғашұзындығы152,5см,кеуде орамыі 185,8см, жіліншік орамы 21,2см,тірісалмағы526,1кг;тиісінше биелерінкі:144,2-151,3-183,6-20,1смжәне501,4кг,жайылымжағдайында бағылғанда ет-сүтөнімділігіжоғары. Салмақтылығы, денесінің үйлесімділігі, күштітығызконституцияғаие болуы,сүйектігі жеткілікті, алдынғы және артқы аяқтарықалыпты орналасқан, түсі бір реңді (құла, сары), МұғалжартұқымыныңЕртісзауыттықтүріндегіжылқылар сырт пішіні жағынан өзіндік артықшылықтармен ерекшеленеді.Олардыңетжәнесүтөнімділігіжоғары.Мәселен,Ертісзауытық түрдегі 2,5жастағы құнандардың қондылығы күзгі жайлымнан кейінгі союкезіндеұшаныңсалмағы216,4кг,алсойыс шығымы54,6% құрайды. Еттілік шығымы80,5%(174,20кг),алсүйекшығымы19,5%(42,20кг).

түр, аталық із, тірі салмақ, өлшемдер, конституция, экстерьер, ұша.

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. 1.Бейшова И., Гриценко Д., Шамекова М., Пожарский А., Ульянова Т., & Ковальчук А. Изучение генетического разнообразия отечественных пород лошадей с использованием полногеномного анализа SNP. Izdenister Natigeler, (3 (99), 48–58. 2023. https://doi.org/10.37884/3-2023/05
  2. 2.Бейшова И., Гриценко Д., Шамекова М., Пожарский А., Ульянова, Т., & Ковальчук, А. Полногеномный поиск ассоциаций с продуктивными качествами у отечественных пород лошадей. Izdenister Natigeler, (4 (100), 11–19. 2023. https://doi.org/10.37884/4-2023/02
  3. 3.Baimukanov, A.D., Aubakirov, K.A., Kargayeva, M.T., Yuldashbayev, Y.A., Baimukanov, D.A. Productivity of Horse and Camel Breeds from the Arid Zone of the Republic of Kazakhstan. OnLine Journal of Biological SciencesThis link is disabled., 2023, 23(4), pp. 402–410
  4. 4.Akimbekov, A.R., Uskenov, R.B., Iskhan, K.Z. Creation of Smart Farms in the Herd Horse Breeding of Kazakhstan (Results of using Trackers). OnLine Journal of Biological SciencesThis link is disabled., 2023, 23(1), pp. 44–49
  5. 5.A Kargaeyeva, M.T., Aubakirov, K.A., Mongush, S.D., Davletova, A.M., Baimukanov, A.D. Meat Productivity of Kazakh and Tuva Horses. OnLine Journal of Biological Sciences, 2023, 23(1), pp. 81–86
  6. 6.Kargayeva M.T., Ablgazinovich A.K., Mongush S.D., Zhaleluly I.K., Baimukanov D.A. Patterns of Growth and Development of Young Herd Horses of Eurasia. American Journal of Animal and Veterinary Sciences, 2022, 17(1), pp. 61–65 https://doi.org/10.3844/ajavsp.2022.61.65
  7. 7.Asylbekovich, B. D. Regularities of development of colts of the Kazakh bactrian breed. Scientific journal "Reports of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan", (3), 20-28. https://doi.org/10.32014/2020.2518-1483.51 Australian Camel Meat. (2011). China Market Travel Report. No. 11/110. ISBN: 978-1-74254-196-9. RIRDC Project No. PRJ-007251. 31р. 2020. https://agrifutures.com.au/wpcontent/uploads/publications/11-110.pdf
  8. 8.Әсілбеков Ш., Исхан К.Ж., Акимбеков.А.Р., Бактыбаев Г.Т., Селеуова Л.А. Совершенствование мугалжарской породы лошадей при разведении по линиям. Ізденістер, нəтижелер – Исследования, результаты. № 2 (78) 2018. - Алматы: КазНАУ. – С. 17-24. http://repository.kaznaru.edu.kz/515/
  9. 9.K. Zh. Iskhan, V. V. Kalashnikov, A. R. Akimbekov, S. D. Mongush, V. A. Demin, T. S. Rzabayev, A. K. Nesipbaeva. Zootechnic characteristics of modern populations of mugalzhar horse breed. Bulletin of national academy of sciences of the Republic of Kazakhstan. Volume 6, Number 382 (2019). Р. 75-82. https://doi.org/10.32014/2019.2518-1467.14
  10. 10.Kassymbekova Sh.N., Iskhan K. Zh., Rzabaev S. S. , Bimenova Zh. Zh., Kabylbekova D. I., Tursunkulov S. A. Assessment of genetic diversity using microsatellite markers and milk productivity of Mugalzhar horses. Herald of Science of S.Seifullin Kazakh Agrotechnical Research University: Veterinary Sciences.Astana: S. Seifullin Kazakh Аgrotechnical Research University, 2024. – № 3 (007). – P. 29-36. ISSN 2958-5430, ISSN 2958-5449. DOI: https://doi.org/10.51452/kazatuvc.2024.3(007).1721
  11. 11.Баймуканов Д. А., Аубакиров Х. А., Асанбаев Т. Ш., Исхан К. Ж., Акимбеков А. Р., Ускенов Р. Б., Шарапатов Т. С. Мониторинг суточной периодичности и продолжительности отдыха табунных лошадей, с помощью ошейников GPS-слежения. Ғылым және білім. Наука и образование. Science and education. - Уральск, 2023. № 1-2 (70). С.87-98. DOI https://doi.org/10.56339/2305-9397-2023-1-2-87-98

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2024. МҰҒАЛЖАР ТҰҚЫМЫ МЕН ЗАМАНА, БАҚАЙ ЖЕЛІСІНІҢ ЕРТІС ЗАУЫТТЫҚ ТИПІ. Izdenister natigeler. 4 (104) (Dec. 2024), 16–24. DOI:https://doi.org/10.37884/4-2024/02.
(1)МҰҒАЛЖАР ТҰҚЫМЫ МЕН ЗАМАНА, БАҚАЙ ЖЕЛІСІНІҢ ЕРТІС ЗАУЫТТЫҚ ТИПІ. Izdenister natigeler 2024, No. 4 (104), 16-24. https://doi.org/10.37884/4-2024/02.
МҰҒАЛЖАР ТҰҚЫМЫ МЕН ЗАМАНА, БАҚАЙ ЖЕЛІСІНІҢ ЕРТІС ЗАУЫТТЫҚ ТИПІ. (2024). Izdenister Natigeler, 4 (104), 16-24. https://doi.org/10.37884/4-2024/02
МҰҒАЛЖАР ТҰҚЫМЫ МЕН ЗАМАНА, БАҚАЙ ЖЕЛІСІНІҢ ЕРТІС ЗАУЫТТЫҚ ТИПІ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 4 (104), p. 16–24, 2024. DOI: 10.37884/4-2024/02. Disponível em: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/722. Acesso em: 15 sep. 2026.
“МҰҒАЛЖАР ТҰҚЫМЫ МЕН ЗАМАНА, БАҚАЙ ЖЕЛІСІНІҢ ЕРТІС ЗАУЫТТЫҚ ТИПІ”. 2024. Izdenister Natigeler, no. 4 (104) (December): 16-24. https://doi.org/10.37884/4-2024/02.
“МҰҒАЛЖАР ТҰҚЫМЫ МЕН ЗАМАНА, БАҚАЙ ЖЕЛІСІНІҢ ЕРТІС ЗАУЫТТЫҚ ТИПІ” (2024) Izdenister natigeler, (4 (104), pp. 16–24. doi:10.37884/4-2024/02.
[1]“МҰҒАЛЖАР ТҰҚЫМЫ МЕН ЗАМАНА, БАҚАЙ ЖЕЛІСІНІҢ ЕРТІС ЗАУЫТТЫҚ ТИПІ”, Izdenister natigeler, no. 4 (104), pp. 16–24, Dec. 2024, doi: 10.37884/4-2024/02.
“МҰҒАЛЖАР ТҰҚЫМЫ МЕН ЗАМАНА, БАҚАЙ ЖЕЛІСІНІҢ ЕРТІС ЗАУЫТТЫҚ ТИПІ”. Izdenister Natigeler, no. 4 (104), Dec. 2024, pp. 16-24, https://doi.org/10.37884/4-2024/02.
“МҰҒАЛЖАР ТҰҚЫМЫ МЕН ЗАМАНА, БАҚАЙ ЖЕЛІСІНІҢ ЕРТІС ЗАУЫТТЫҚ ТИПІ”. Izdenister natigeler, no. 4 (104) (December 30, 2024): 16–24. Accessed September 15, 2026. https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/722.
1.МҰҒАЛЖАР ТҰҚЫМЫ МЕН ЗАМАНА, БАҚАЙ ЖЕЛІСІНІҢ ЕРТІС ЗАУЫТТЫҚ ТИПІ. Izdenister natigeler [Internet]. 2024 Dec. 30 [cited 2026 Sep. 15];(4 (104):16-24. Available from: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/722
1.МҰҒАЛЖАР ТҰҚЫМЫ МЕН ЗАМАНА, БАҚАЙ ЖЕЛІСІНІҢ ЕРТІС ЗАУЫТТЫҚ ТИПІ. Izdenister natigeler. 2024;(4 (104):16-24. doi:10.37884/4-2024/02