Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ, АГРОХИМИЯ, АЗЫҚ ӨНДІРУ, АГРОЭКОЛОГИЯ

БӨРТКЕН ӨСІМДІГІН (RUBUS L.) IN VITRO ЖАҒДАЙЫНА ЕНГІЗУ ЖӘНЕ МИКРОКЛОНАЛДЫ КӨБЕЮТУ ШАРТТАРЫН ОҢТАЙЛАНДЫРУ

Ботакоз Тезекбаева 1 , Алтын Хасейн 1 , Александра Хансеитова 1 , Гульвира Есенбаева 2 , Мария Георгиева 3 , Наталья Малахова 1

1 М.А.Айтхожин атындағы молекулалық биология және биохимия институты; 2 «Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті» КЕАҚ; 3 Таулы мал шаруашылығы және егіншілік ғылыми-зерттеу институты

doi.org/10.37884/3-2024/31 Бет. 278-288 Қабылданды 05.07.2024 Жарияланды 30.09.2024

Аңдатпа

Мақалада Натчез, Блэк Мэджик және Осейдж бөрткен өсімдігінің үш перспективті сорттарын in vitro культурасына енгізу және микроклонды көбеюін оңтайландыру эксперименттерінің нәтижелері берілген. Зерттеу нәтижесінде эксплант ретінде қолтық асты бүршіктерін in vitro культурасына енгізу үшін жағдайлар оңтайландырылды. Өсімдік материалы әртүрлі құрамдағы 5-6 тамшы Tween-20 қосу арқылы 70% этанол және натрий гипохлоридінің ерітіндісін қолданып, экспланттарды сабын ерітіндісімен өңдеуді қамтитын химиялық агенттермен зарарсыздандырылды. 70% этанолға 2 минут және 1% натрий гипохлорид ерітіндісіне 15 минут ұстағанда зарарсыздандырылған экспланттардың шығымы 85% болатыны анықталды. Қоректік орта ретінде фитогормондардың әртүрлі комбинациялары бар Мурасиге-Скуг ортасы пайдаланылды. Экспланттарды in vitro культурасында өсіру үшін оңтайлы қоректік орта 0,1 мг/л 6-БАП қосылған MS қоректік орта болып табылады, бұл бөрткен экспланттарының 86%-дан 90%-ға дейін тіршілігін қамтамасыз етті. Микроклондық көбею нәтижелері бойынша, in vitro зерттелген бөрткен сорттарының коэффициентін арттыру үшін ең тиімдісі  0,5 мг/л 6-БАП және 0,1 мг/л ГК3 бар MS ортасы болып табылады, ол орта есеппен биіктігі 5,27-ден 5,43 см-ге дейінгі 5,3-5,8 өскінді береді.

бөрткен, in vitro культура, сорт, экспланттар, өсіру ортасы, микроклоналды көбею, фитогормондар.

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. 1. Подорожный В.Н. Бесшпалерно-кустовая технология хранения сортов ежевики – росяники плетевидной в коллекционных посадках крымской осс филиала вир. // Труды по прикладной ботанике, генетике и селекции. – 2019. - 180(2). – С.12-17.
  2. 2. Кухарчик Н. Получение посадочного материала плодовых и ягодных растений in vitro //Наука и инновации. – 2019. – №. 6. – С. 17-21.
  3. 3. Собралиева Э. А., Палаева, Д. О., Батукаев, М. С., & Батукаев, А. А. // Состояние изученности микроклонального размножения плодово-ягодных культур и винограда (обзор литературы) / Инновационная деятельность как фактор развития агропромышленного комплекса в современных условиях: мат-лы II Междунар. науч. конф., посвящ. 75-летию ФГБНУ" Чеченский НИИСХ". Грозный. – 2020. – С. 100.
  4. 4. Грюнер Л.А., Кулешова О.В. Актуальные направления селекции и новые элитные формы ежевики генофонда ВНИИСПК // Современное садоводство. 2018. № 3 (27). С. 81–89.
  5. 5. Кухарчик Н., Кастрицкая М., Семенас С. // Размножение плодовых и ягодных растений в культуре in vitro. – Litres, - 2021. - С. 33-44.
  6. 6. Кондратьева О. В., Слинько О. В., Федоров А. Д. Получение качественного посадочного материала плодово-ягодных культур //Ресурсосберегающие технологии в агропромышленном комплексе России. – 2020. – С. 201-205.
  7. 7. Kefayeti, N.; Kafkas, E.; Erci¸sli, S. // Micropropagation of ‘Chester thornless’ Blackberry Cultivar using Axillary Bud Explants. Not. Bot. Horti Agrobot. Cluj-Napoca, 47, - 2019. – Р. 162–
  8. 168.
  9. 8. С.Г. Долгих, Б.Ж. Кабылбекова Перспективы производства сертифицированного посадочного материала плодовых культур в Казахстане// Журнал КазНАУ, «Ізденістер, нәтижелер – Исследования, результаты». - 2023. – №2 (98). - C. 133-143.
  10. 9. Долгих С.Г. Технология производства безвирусного посадочного материала плодовых, ягодных культур и винограда (Рекомендации). – 2020.- 57 с.
  11. 10. Иванова-Ханина Л. В. Влияние гормонального состава питательной среды на интенсивность роста ежевики in vitro // Ученые записки Крымского федерального университета имени В. И. Вернадского Биология. Химия. Том 4 (70). - 2019. – № 4. – С. 51–59.
  12. 11. Гашенко О.А., Фролова Л.В. // Размножение ежевики сорта Стэфан в культуре in vitro. Плодоводство. – 2019. – 31(1). – С. 144-149.
  13. 12. Гашенко О.А., Кухарчик Н.В. // Результативность микрочеренкования растений-регенерантов ежевики в условиях ex vitro. Плодоводство. – 2021. – №33. – С. 120-124.
  14. 13. Ладыженская О.В., Симахин М.В., Крючкова В.А. // Размножение ежевики Black Gem корневыми черенками // Вестник КрасГАУ. 2023. – № 9. – С. 33-39.
  15. 14. Baghdady, G. A. // In Vitro Propagation of Blackberries (Rubus sp) Prime-Ark 45 Cultivar. Annals of Agricultural Science, Moshtohor, - 2021. – 59(2). – Р. 287-294.
  16. 15. Kornatskiy S. A. New approaches to micropropagation of raspberry // Acta Horticulturae - July 2020. P. 113-116.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2024. БӨРТКЕН ӨСІМДІГІН (RUBUS L.) IN VITRO ЖАҒДАЙЫНА ЕНГІЗУ ЖӘНЕ МИКРОКЛОНАЛДЫ КӨБЕЮТУ ШАРТТАРЫН ОҢТАЙЛАНДЫРУ . Izdenister natigeler. 3(103) (Sep. 2024), 278–288. DOI:https://doi.org/10.37884/3-2024/31.
(1)БӨРТКЕН ӨСІМДІГІН (RUBUS L.) IN VITRO ЖАҒДАЙЫНА ЕНГІЗУ ЖӘНЕ МИКРОКЛОНАЛДЫ КӨБЕЮТУ ШАРТТАРЫН ОҢТАЙЛАНДЫРУ . Izdenister natigeler 2024, No. 3(103), 278-288. https://doi.org/10.37884/3-2024/31.
БӨРТКЕН ӨСІМДІГІН (RUBUS L.) IN VITRO ЖАҒДАЙЫНА ЕНГІЗУ ЖӘНЕ МИКРОКЛОНАЛДЫ КӨБЕЮТУ ШАРТТАРЫН ОҢТАЙЛАНДЫРУ . (2024). Izdenister Natigeler, 3(103), 278-288. https://doi.org/10.37884/3-2024/31
БӨРТКЕН ӨСІМДІГІН (RUBUS L.) IN VITRO ЖАҒДАЙЫНА ЕНГІЗУ ЖӘНЕ МИКРОКЛОНАЛДЫ КӨБЕЮТУ ШАРТТАРЫН ОҢТАЙЛАНДЫРУ . Izdenister natigeler, [S. l.], n. 3(103), p. 278–288, 2024. DOI: 10.37884/3-2024/31. Disponível em: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/636. Acesso em: 15 sep. 2026.
“БӨРТКЕН ӨСІМДІГІН (RUBUS L.) IN VITRO ЖАҒДАЙЫНА ЕНГІЗУ ЖӘНЕ МИКРОКЛОНАЛДЫ КӨБЕЮТУ ШАРТТАРЫН ОҢТАЙЛАНДЫРУ ”. 2024. Izdenister Natigeler, no. 3(103) (September): 278-88. https://doi.org/10.37884/3-2024/31.
“БӨРТКЕН ӨСІМДІГІН (RUBUS L.) IN VITRO ЖАҒДАЙЫНА ЕНГІЗУ ЖӘНЕ МИКРОКЛОНАЛДЫ КӨБЕЮТУ ШАРТТАРЫН ОҢТАЙЛАНДЫРУ ” (2024) Izdenister natigeler, (3(103), pp. 278–288. doi:10.37884/3-2024/31.
[1]“БӨРТКЕН ӨСІМДІГІН (RUBUS L.) IN VITRO ЖАҒДАЙЫНА ЕНГІЗУ ЖӘНЕ МИКРОКЛОНАЛДЫ КӨБЕЮТУ ШАРТТАРЫН ОҢТАЙЛАНДЫРУ ”, Izdenister natigeler, no. 3(103), pp. 278–288, Sep. 2024, doi: 10.37884/3-2024/31.
“БӨРТКЕН ӨСІМДІГІН (RUBUS L.) IN VITRO ЖАҒДАЙЫНА ЕНГІЗУ ЖӘНЕ МИКРОКЛОНАЛДЫ КӨБЕЮТУ ШАРТТАРЫН ОҢТАЙЛАНДЫРУ ”. Izdenister Natigeler, no. 3(103), Sept. 2024, pp. 278-8, https://doi.org/10.37884/3-2024/31.
“БӨРТКЕН ӨСІМДІГІН (RUBUS L.) IN VITRO ЖАҒДАЙЫНА ЕНГІЗУ ЖӘНЕ МИКРОКЛОНАЛДЫ КӨБЕЮТУ ШАРТТАРЫН ОҢТАЙЛАНДЫРУ ”. Izdenister natigeler, no. 3(103) (September 30, 2024): 278–288. Accessed September 15, 2026. https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/636.
1.БӨРТКЕН ӨСІМДІГІН (RUBUS L.) IN VITRO ЖАҒДАЙЫНА ЕНГІЗУ ЖӘНЕ МИКРОКЛОНАЛДЫ КӨБЕЮТУ ШАРТТАРЫН ОҢТАЙЛАНДЫРУ . Izdenister natigeler [Internet]. 2024 Sep. 30 [cited 2026 Sep. 15];(3(103):278-8. Available from: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/636
1.БӨРТКЕН ӨСІМДІГІН (RUBUS L.) IN VITRO ЖАҒДАЙЫНА ЕНГІЗУ ЖӘНЕ МИКРОКЛОНАЛДЫ КӨБЕЮТУ ШАРТТАРЫН ОҢТАЙЛАНДЫРУ . Izdenister natigeler. 2024;(3(103):278-288. doi:10.37884/3-2024/31