ВЛИЯНИЕ БИОУДОБРЕНИЙ И БИОСТИМУЛЯТОРОВ НА ПРОДУКТИВНОСТЬ ЗЕРНОВОЙ КУКУРУЗЫ В ОРГАНИЧЕСКОМ ЗЕМЛЕДЕЛИИ

Шолпан Бастаубаева; Назира Слямова; Гаухар Жасыбаева; Марина Колусенко; Куаныш Карабаев

doi:10.37884/2-1-2024/550

Аңдатпа

Дәндік жүгеріден жоғары және тұрақты өнімін алу үшін дақылдарды өсірудің экологиялық негізделген және экономикалық тұрғыдан тиімді технологиялары қажет. Өсімдіктердің өсуі мен дамуының биостимуляторларын қолдану қазіргі егіншіліктің көптеген мәселелерін шешудің тиімді әдісі болып табылады. Жүгері дақылдарында биостимуляторларды қолдану өнімділіктің өсуіне ықпал етеді, өсімдіктердің қолайсыз экологиялық жағдайларға жоғары төзімділігін қамтамасыз етеді. Мақалада биотыңайтқыштар мен биостимуляторлардың органикалық егіншіліктегі дәнді жүгерінің өнімділігіне әсерін анықтау барысындағы зерттеудің нәтижелері көрсетілген. Жүгері дақылдарында биостимуляторларды қолдану өнімділікті арттыруға ықпал етті және өсімдіктердің қолайсыз экологиялық жағдайларға жоғары төзімділігін қамтамасыз етті. Біздің эксперименттеріміздің нәтижелері бақылаумен салыстырғанда өнімділіктің артуы тәжірибенің барлық нұсқалары үшін маңызды екенін көрсетті. Ынталандырушы әсері бар ең жақсы биотыңайтқыш Экстрасол болып табылды, яғни оны қолдану барысында жүгері өнімділігі бақылау нұсқасымен салыстырғанда 25,2 ц/га артып, 72,8 ц/га құрады

органикалық егіншілік, дәндік жүгері, биотыңайтқыштар, биостимуляторлар, өнімділік, биогумус, өңдеу.

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

1. В.В. Григорук, Е.В. Климов Развитие органического сельского хозяйства в мире и Казахстане // Продовольственная и сельскохозяйственная организация объединенных наций. Анкара 2016. С153.
2. Bhupenchandra, I., Devi, S. H., Basumatary, A., Dutta, S., Singh, L. K., Kalita, P., Bora, S. S., Devi, S. R., Saikia, A., Sharma, P., Bhagowati, S., Tamuli, B., Dutta, N., & Borah, K. (2020). Biostimulants: Potential and Prospects in Agriculture. International Research Journal of Pure and Applied Chemistry, 21(14), 20-35. https://doi.org/10.9734/irjpac/ 2020/v21i1430244.
3. Pamela Calvo, Louise Nelson, Joseph W. Kloepper. Agricultural uses of plant biostimulants. Plant Soil (2014) 383:3–41 DOI 10.1007/s11104-014-2131-8
4. Anonymous, 2013. Biostimulants market – By Active Ingredients, Applications, Crop Types & Geography — Global Trends & Forecasts to 2018. Marketsandmarkets. [Электронный ресурс]: Режим доступа: http://www.marketsandmarkets.com/Market-Reports/biostimulant-market-1081.html?gclid=CJfhh9TvorgCFcU5QgodkTMApw, свободный.
5. European Biostimulants Industry Council (2012b) What are biostimulants? [Электронный ресурс]: Режим доступа: http://www.biostimulants.eu/about/what-are-biostimulants/, свободный.
6 Biostimulant Coalition, 2013. What are biostimulants? [Электронный ресурс]: Режим доступа: http://www.biostimulantcoalition.org/about/, свободный.
7 Василенко Р.Н. Продуктивность кукурузы на зерно в зависимости от использования биологически активных препаратов // АгроФорум. Эффективное растениеводство. – 2019. - №1. – стр. 50-52.
8 Источник [Электронный ресурс]: Режим доступа: https://agro-mart.kz/pervichnoe-semenovodstvo-kukuruzyi-v-kazahstane /, свободный.
9 Dodd I.C., Zinovkina NY, Safronova VI, Belimov AA (2010) Rhizobacterial mediation of plant hormone status. Ann Appl Biol 157:361–379. doi:10.1111/j.1744-7348.2010. 00439.x.
10 García de Salamone I.E., Hynes RK, Nelson LM (2001) Cytokinin production by plant growth promoting rhizobacteria and selected mutants. Can J Microbiol 47:404–411.
11. Arkhipova T.N., Veselov SU, Melentiev AI, Martynenko EV, Kudoyarova GR (2005) Ability of bacterium Bacillus subtilis to produce cytokinins and to influence the growth and endogenous hormone content of lettuce plants. Plant Soil 272:201–209. doi:10.1007/s11104-004-5047-x.
12. Bastián F., Cohen A, Piccoli P et al (1998) Production of indole-3-acetic acid and gibberellins A1 and A3 by Acetobacter diazotrophicus and Herbaspirillum seropedicae in chemically-defined culture media. Plant Growth Regul 24:7–11.
13. Gutiérrez-Mañero F.J., Ramos-Solano B, Probanza AN, Mehouachi J, Tadeo FR, Talon M (2001) The plant-growth-promoting rhizobacteria Bacillus pumilus and Bacillus licheniformis produce high amounts of physiologically active gibberellins. Physiol Plant 111:206–211. doi:10.1034/j.1399-54.2001.1110211. x.
14. Wu S.C., Caob ZH, Lib ZG, Cheunga KC, Wonga MH (2005) Effects of biofertilizer containing N-fixer, P and K solubilizers and AM fungi on maize growth: a greenhouse trial. Geoderma 125:155–166.
15. Egamberdiyeva D., Höflich G (2004) Effect of plant growth-promoting bacteria on growth and nutrient uptake of cotton and pea in a semi-arid region of Uzbekistan. J Arid Environ 56:293–301. doi:10.1016/S0140-1963(03)00050-8.
16. Shaharoona B., Naveed M, Arshad M, Zahir Z (2008) Fertilizer-dependent efficiency of Pseudomonads for improving growth, yield, and nutrient use efficiency of wheat (Triticum aestivum L.). Appl Microbiol Biotechnol 79:147–155. doi:10.1007/s00253-008-1419-0.
17. Adesemoye A.O., Torbert HA, Kloepper JW (2008) Enhanced plant nutrient use efficiency with PGPR and AMF in an integrated nutrient management system. Can J Microbiol 54:876–886.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2024. ОРГАНИКАЛЫҚ ЕГІНШІЛІКТЕ БИОТЫҢАЙТҚЫШТАР МЕН БИОСТИМУЛЯТОРЛАРДЫҢ ДӘНДІК ЖҮГЕРІНІҢ ТҮСІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler. 2-1 (special) (Jun. 2024), 149–158. DOI:https://doi.org/10.37884/2-1-2024/550.

(1)ОРГАНИКАЛЫҚ ЕГІНШІЛІКТЕ БИОТЫҢАЙТҚЫШТАР МЕН БИОСТИМУЛЯТОРЛАРДЫҢ ДӘНДІК ЖҮГЕРІНІҢ ТҮСІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler 2024, No. 2-1 (special), 149-158. https://doi.org/10.37884/2-1-2024/550.

ОРГАНИКАЛЫҚ ЕГІНШІЛІКТЕ БИОТЫҢАЙТҚЫШТАР МЕН БИОСТИМУЛЯТОРЛАРДЫҢ ДӘНДІК ЖҮГЕРІНІҢ ТҮСІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ. (2024). Izdenister Natigeler, 2-1 (special), 149-158. https://doi.org/10.37884/2-1-2024/550

ОРГАНИКАЛЫҚ ЕГІНШІЛІКТЕ БИОТЫҢАЙТҚЫШТАР МЕН БИОСТИМУЛЯТОРЛАРДЫҢ ДӘНДІК ЖҮГЕРІНІҢ ТҮСІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 2-1 (special), p. 149–158, 2024. DOI: 10.37884/2-1-2024/550. Disponível em: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/550. Acesso em: 15 sep. 2026.

“ ОРГАНИКАЛЫҚ ЕГІНШІЛІКТЕ БИОТЫҢАЙТҚЫШТАР МЕН БИОСТИМУЛЯТОРЛАРДЫҢ ДӘНДІК ЖҮГЕРІНІҢ ТҮСІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ”. 2024. Izdenister Natigeler, no. 2-1 (special) (June): 149-58. https://doi.org/10.37884/2-1-2024/550.

“ ОРГАНИКАЛЫҚ ЕГІНШІЛІКТЕ БИОТЫҢАЙТҚЫШТАР МЕН БИОСТИМУЛЯТОРЛАРДЫҢ ДӘНДІК ЖҮГЕРІНІҢ ТҮСІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ” (2024) Izdenister natigeler, (2-1 (special), pp. 149–158. doi:10.37884/2-1-2024/550.

[1]“ ОРГАНИКАЛЫҚ ЕГІНШІЛІКТЕ БИОТЫҢАЙТҚЫШТАР МЕН БИОСТИМУЛЯТОРЛАРДЫҢ ДӘНДІК ЖҮГЕРІНІҢ ТҮСІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ”, Izdenister natigeler, no. 2-1, pp. 149–158, Jun. 2024, doi: 10.37884/2-1-2024/550.

“ ОРГАНИКАЛЫҚ ЕГІНШІЛІКТЕ БИОТЫҢАЙТҚЫШТАР МЕН БИОСТИМУЛЯТОРЛАРДЫҢ ДӘНДІК ЖҮГЕРІНІҢ ТҮСІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ”. Izdenister Natigeler, no. 2-1 (special), June 2024, pp. 149-58, https://doi.org/10.37884/2-1-2024/550.

“ ОРГАНИКАЛЫҚ ЕГІНШІЛІКТЕ БИОТЫҢАЙТҚЫШТАР МЕН БИОСТИМУЛЯТОРЛАРДЫҢ ДӘНДІК ЖҮГЕРІНІҢ ТҮСІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ”. Izdenister natigeler, no. 2-1 (special) (June 29, 2024): 149–158. Accessed September 15, 2026. https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/550.

1.ОРГАНИКАЛЫҚ ЕГІНШІЛІКТЕ БИОТЫҢАЙТҚЫШТАР МЕН БИОСТИМУЛЯТОРЛАРДЫҢ ДӘНДІК ЖҮГЕРІНІҢ ТҮСІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler [Internet]. 2024 Jun. 29 [cited 2026 Sep. 15];(2-1 (special):149-58. Available from: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/550

1.ОРГАНИКАЛЫҚ ЕГІНШІЛІКТЕ БИОТЫҢАЙТҚЫШТАР МЕН БИОСТИМУЛЯТОРЛАРДЫҢ ДӘНДІК ЖҮГЕРІНІҢ ТҮСІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler. 2024;(2-1 (special):149-158. doi:10.37884/2-1-2024/550

[1] 1. В.В. Григорук, Е.В. Климов Развитие органического сельского хозяйства в мире и Казахстане // Продовольственная и сельскохозяйственная организация объединенных наций. Анкара 2016. С153.

[2] 2. Bhupenchandra, I., Devi, S. H., Basumatary, A., Dutta, S., Singh, L. K., Kalita, P., Bora, S. S., Devi, S. R., Saikia, A., Sharma, P., Bhagowati, S., Tamuli, B., Dutta, N., & Borah, K. (2020). Biostimulants: Potential and Prospects in Agriculture. International Research Journal of Pure and Applied Chemistry, 21(14), 20-35. https://doi.org/10.9734/irjpac/ 2020/v21i1430244.

[3] 3. Pamela Calvo, Louise Nelson, Joseph W. Kloepper. Agricultural uses of plant biostimulants. Plant Soil (2014) 383:3–41 DOI 10.1007/s11104-014-2131-8

[4] 4. Anonymous, 2013. Biostimulants market – By Active Ingredients, Applications, Crop Types & Geography — Global Trends & Forecasts to 2018. Marketsandmarkets. [Электронный ресурс]: Режим доступа: http://www.marketsandmarkets.com/Market-Reports/biostimulant-market-1081.html?gclid=CJfhh9TvorgCFcU5QgodkTMApw, свободный.

[5] 5. European Biostimulants Industry Council (2012b) What are biostimulants? [Электронный ресурс]: Режим доступа: http://www.biostimulants.eu/about/what-are-biostimulants/, свободный.

[6] 6 Biostimulant Coalition, 2013. What are biostimulants? [Электронный ресурс]: Режим доступа: http://www.biostimulantcoalition.org/about/, свободный.

[7] 7 Василенко Р.Н. Продуктивность кукурузы на зерно в зависимости от использования биологически активных препаратов // АгроФорум. Эффективное растениеводство. – 2019. - №1. – стр. 50-52.

[8] 8 Источник [Электронный ресурс]: Режим доступа: https://agro-mart.kz/pervichnoe-semenovodstvo-kukuruzyi-v-kazahstane /, свободный.

[9] 9 Dodd I.C., Zinovkina NY, Safronova VI, Belimov AA (2010) Rhizobacterial mediation of plant hormone status. Ann Appl Biol 157:361–379. doi:10.1111/j.1744-7348.2010. 00439.x.

[10] 10 García de Salamone I.E., Hynes RK, Nelson LM (2001) Cytokinin production by plant growth promoting rhizobacteria and selected mutants. Can J Microbiol 47:404–411.

[11] 11. Arkhipova T.N., Veselov SU, Melentiev AI, Martynenko EV, Kudoyarova GR (2005) Ability of bacterium Bacillus subtilis to produce cytokinins and to influence the growth and endogenous hormone content of lettuce plants. Plant Soil 272:201–209. doi:10.1007/s11104-004-5047-x.

[12] 12. Bastián F., Cohen A, Piccoli P et al (1998) Production of indole-3-acetic acid and gibberellins A1 and A3 by Acetobacter diazotrophicus and Herbaspirillum seropedicae in chemically-defined culture media. Plant Growth Regul 24:7–11.

[13] 13. Gutiérrez-Mañero F.J., Ramos-Solano B, Probanza AN, Mehouachi J, Tadeo FR, Talon M (2001) The plant-growth-promoting rhizobacteria Bacillus pumilus and Bacillus licheniformis produce high amounts of physiologically active gibberellins. Physiol Plant 111:206–211. doi:10.1034/j.1399-54.2001.1110211. x.

[14] 14. Wu S.C., Caob ZH, Lib ZG, Cheunga KC, Wonga MH (2005) Effects of biofertilizer containing N-fixer, P and K solubilizers and AM fungi on maize growth: a greenhouse trial. Geoderma 125:155–166.

[15] 15. Egamberdiyeva D., Höflich G (2004) Effect of plant growth-promoting bacteria on growth and nutrient uptake of cotton and pea in a semi-arid region of Uzbekistan. J Arid Environ 56:293–301. doi:10.1016/S0140-1963(03)00050-8.

[16] 16. Shaharoona B., Naveed M, Arshad M, Zahir Z (2008) Fertilizer-dependent efficiency of Pseudomonads for improving growth, yield, and nutrient use efficiency of wheat (Triticum aestivum L.). Appl Microbiol Biotechnol 79:147–155. doi:10.1007/s00253-008-1419-0.

[17] 17. Adesemoye A.O., Torbert HA, Kloepper JW (2008) Enhanced plant nutrient use efficiency with PGPR and AMF in an integrated nutrient management system. Can J Microbiol 54:876–886.