Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
СУ, ЖЕР ЖӘНЕ ОРМАН РЕСУРСТАРЫ

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БҰЗЫЛҒАН ЖЕРЛЕРІН ТАЛДАУ

Айжан Жилдикбаева 1 , Әлима Жырғалова 1 , Аблайхан Баухан 1 , Гүлсім Айтхожаева 2 , Динара Молжигитова 3

1 Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті; 2 Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті, Алматы; 3 әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы

doi.org/10.37884/3-2023/32 Бет. 319-326 Қабылданды 29.07.2023 Жарияланды 29.09.2023

Аңдатпа

Адамның өндірістік қызметі, тау-кен өндірісі, урбанизация және техникалық инфрақұрылымның дамымауы ғасырлар бойы бүкіл әлемде жер жамылғысына әсер етті. Мақалада ауылшаруашылық жерлерінің деградациясының өзекті мәселелері қарастырылады.

Өнеркәсіптік кәсіпорындардың (металлургия, машина жасау, энергетика, тау-кен өнеркәсібі) шығарындылары мен қалдықтары, агрохимикаттар (минералды және органикалық тыңайтқыштар, пестицидтер, гербицидтер) атмосфера мен гидросфераның, топырақ пен өсімдіктердің негізгі ластаушылары санитариялық-гигиеналық нормативтерден (ШРК, ШРК, ДОК және т.б.) асатын мөлшерде зиянды заттар болып табылады. Автокөліктер, полигондар және басқалар да үлкен экологиялық зиян келтіреді. Ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру және қайта өңдеу үшін бұл проблеманың маңыздылығы-өңделген дақылдарда ауыр металдардың жиналуы азық-түліктің ластануына әкелуі мүмкін. Сондықтан қоршаған ортаны және азық-түлік тізбегін ауыр металдардың ластануынан қорғау өзекті экологиялық проблема болып табылады.

ауылшаруашылық жерлері, антропогендік әрекеттер, бұзылған жерлер, экологиялық бағалау, жел эрозиясы, өнеркәсіптік қалдықтар, рекультивация.

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. 1. Sutkowska, K., Teper, L., 2015. Impact of Solvay waste alkalinity on the leaching of heavy metals in a 100 year-old landfill. Proceedings of the World Congress on New Technologies (NewTech 2015), Barcelona, Spain, July 15–17, Paper No. 169.
  2. 2. Karczewska, A., Kabała, C., 2017. Environmental risk assessment as a new basis for evaluation of soil contamination in Polish law. Soil Science Annual 68(2), 67–80. https://doi.org/10.1515/ssa-2017-0008.
  3. 3. Warchulski, R., Mendecki, M., Gawęda, A., Sołtysiak, M., Gadowski, M., 2019. Rainwater-induced migration of potentially toxic elements from a Zn–Pb slag dump in Ruda Śląska in light of mineralogical, geochemical and geophysical investigations. Applied Geochemistry 109, 104396. https://doi.org/10.1016/j.apgeochem.2019.104396.
  4. 4. Józefowska, A., Woś, B., Pietrzykowski, M., Schlaghamerský, J., 2020. Colonisation by enchytraeids as a suitable indicator of successful biological reclamation of post-mining technosols using alders. Applied Soil Ecology 145. https://doi.org/10.1016/j.apsoil.2019.06.003
  5. 5. Kalieva M.K. Kerimova U.K. Agricultural risks // Research and Results. – 2020. – No 3. – pp.459-466.
  6. 6. Cost of Soil Erosion, [Electronic resource] URL: http://www.fao.org/soils-portal/soil-degradation-restoration/cost-of-soil-erosion/en/ 20.01.2021.
  7. 7. Zhildikbaeva A., Zhyrgalova A., Nilipovsky V. Effect of heavy metals on soil fertility and crop yields. Problems of AgriMarket. 2022;(4):148-155. https://doi.org/10.46666/2022-4.2708-9991.16
  8. 8. Жилдикбаева А.Н. Оценка эффективности использования земель сельскохозяйственного назначения// Межд.науч.практ.конф. «Актуальные проблемы экономики, менеджмента и маркетинга в современных условиях», Алматинская академия экономики и статистики, г. Алматы, 23 января 2019 г.- С. 260-263
  9. 9. Информационно-аналитический обзор к парламентским слушаниям на тему: «Вопросы развития агропромышленного комплекса» [Электронный ресурс] // г. Нур-Султан. февраль 2020 года. URL: https://senate.parlam.kz/storage/13af0c39be8942c380224fa0436f679a.pdf
  10. 10. Сводный аналитический отчет о состоянии и использовании земель Республики Казахстан за 2019 год [Электронный ресурс] // Нур-Султан. 2020. URL: http://cawaterinfo.net/bk/land_law/files/kz-land2019.pdf
  11. 11. Strategic Environmental Assessment (SEA) of the Fuel and Energy Complex Development Concept of the Republic of Kazakhstan until 2030, ECOLOGICAL REPORT, 2018, p. 49
  12. 12. Источник: Бюро национальной статистики РК

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2023. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БҰЗЫЛҒАН ЖЕРЛЕРІН ТАЛДАУ. Izdenister natigeler. 3 (99) (Sep. 2023), 319–326. DOI:https://doi.org/10.37884/3-2023/32.
(1)ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БҰЗЫЛҒАН ЖЕРЛЕРІН ТАЛДАУ. Izdenister natigeler 2023, No. 3 (99), 319-326. https://doi.org/10.37884/3-2023/32.
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БҰЗЫЛҒАН ЖЕРЛЕРІН ТАЛДАУ. (2023). Izdenister Natigeler, 3 (99), 319-326. https://doi.org/10.37884/3-2023/32
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БҰЗЫЛҒАН ЖЕРЛЕРІН ТАЛДАУ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 3 (99), p. 319–326, 2023. DOI: 10.37884/3-2023/32. Disponível em: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/358. Acesso em: 15 sep. 2026.
“ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БҰЗЫЛҒАН ЖЕРЛЕРІН ТАЛДАУ”. 2023. Izdenister Natigeler, no. 3 (99) (September): 319-26. https://doi.org/10.37884/3-2023/32.
“ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БҰЗЫЛҒАН ЖЕРЛЕРІН ТАЛДАУ” (2023) Izdenister natigeler, (3 (99), pp. 319–326. doi:10.37884/3-2023/32.
[1]“ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БҰЗЫЛҒАН ЖЕРЛЕРІН ТАЛДАУ”, Izdenister natigeler, no. 3 (99), pp. 319–326, Sep. 2023, doi: 10.37884/3-2023/32.
“ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БҰЗЫЛҒАН ЖЕРЛЕРІН ТАЛДАУ”. Izdenister Natigeler, no. 3 (99), Sept. 2023, pp. 319-26, https://doi.org/10.37884/3-2023/32.
“ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БҰЗЫЛҒАН ЖЕРЛЕРІН ТАЛДАУ”. Izdenister natigeler, no. 3 (99) (September 29, 2023): 319–326. Accessed September 15, 2026. https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/358.
1.ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БҰЗЫЛҒАН ЖЕРЛЕРІН ТАЛДАУ. Izdenister natigeler [Internet]. 2023 Sep. 29 [cited 2026 Sep. 15];(3 (99):319-26. Available from: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/358
1.ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БҰЗЫЛҒАН ЖЕРЛЕРІН ТАЛДАУ. Izdenister natigeler. 2023;(3 (99):319-326. doi:10.37884/3-2023/32