Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ, АГРОХИМИЯ, АЗЫҚ ӨНДІРУ, АГРОЭКОЛОГИЯ

КУМАРИННІҢ ТҮЙЕ ЖОҢЫШҚАНЫҢ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫНА ӘСЕРІ ЖӘНЕ КУМАРИННІҢ ЖОҒАРЫ КОНЦЕНТРАЦИЯСЫН ТӨМЕНДЕТЕТІН МАЛАЗЫҒЫН ДАЙЫНДАУ ӘДІСІ

М.Е. Байдалин 1 , У.М. Сагалбеков 2 , С.Е. Байдалина 3 , А.О. Ахет 1 , А.С. Байкен 1

1 КеАҚ "Ш. Уәлиханов атындағы Көкшетау университеті", Көкшетау қ., Қазақстан Республикасы; 2 ЖШС «Көкшетау тәжірибелік-өндірістік шаруашылығы», Көкшетау қ., Қазақстан Республикасы; 3 КеАҚ «Ш. Уәлиханов атындағы Көкшетау университеті, Көкшетау қ., Қазақстан Республикасы

doi.org/10.37884/4-2022/08 Бет. 63-72 Қабылданды 05.12.2022 Жарияланды 30.12.2022

Аңдатпа

Бұл мақалада түйе жоңышқа құрамындағы кумариннің құрғақшылық пен зиянкестерге төзімділігіне әсерін зерттеу және кумарин құрамын төмендететін малазығын дайындау әдісін анықтау бойынша 2019-2022 жылдардағы ғылыми зерттеулердің нәтижелері келтірілген.

Ғылыми зерттеулер Солтүстік Қазақстанның дала аймағында орналасқан "Көкшетау тәжірибелік-өндірістік шаруашылығы" ЖШС (Ақмола облысы, Зеренді ауданы, Чаглинка ауылы) тәжірибелік танабында жүргізілді.

Бұл ғылыми зерттеулердің мақсаты – кумариннің түйе жоңышқаның құрғақшылық пен зиянкестерге төзімділігіне әсерін анықтау, сондай-ақ өсімдіктің жапырақ сабағының массасында кумариннің жоғары концентрациясын қауіпсіз шектерге дейін төмендету.

Зерттеулер жүргізу кезінде агрономияда жалпы қабылданған далалық тәжірибелерді қою әдістері пайдаланылды, зертханалық зерттеулер заманауи жабдықтарда белгіленген әдістер мен стандарттар бойынша жүргізілді.

Зерттеу объектісі – түйе жоңышқа.

Жүргізілген ғылыми-өндірістік тәжірибелер көрсеткендей, кумариннің жоғары концентрациясы түйе жоңышқа сорттарын өсіру өсімдіктерді құрғақ жағдайлар мен зиянкестерден қорғаудың тиімді әдісі болып табылады, сонымен қатар әртүрлі температуралық режимдермен шөп дайындау кумарин концентрациясын төмендетеді және шөптің құндылығын арттырады.

Жүргізілген зерттеу нәтижелері мал шаруашылығына арналған жоғары өнімді, құрғақшылыққа төзімді және зиянкестерге төзімді сорттарын өндіруге және кумариннің қауіпсіз концентрациясы бар шөп дайындау әдісін ұсынады.

Нәтижелерді пайдалану саласы – Солтүстік Қазақстанның жемшөп өндірісі және мал шаруашылығы.

жемшөп өндірісі, түйе жоңышқа, кумарин, мал азығы, зиянкестер, құрғақшылыққа төзімділік

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. 1. Stefanović O. D., Tešić J. D., Čomić L. R. Melilotus albus and Dorycnium herbaceum extracts as source of phenolic compounds and their antimicrobial, antibiofilm, and antioxidant potentials [Текст] / O.D. Stefanović, J.D. Tešić, L.R. Čomić //Journal of food and drug analysis. – 2015. – №. 3. – pp. 417-424.
  2. 2. Al Sherif E. A. Melilotus indicus (L.) All., a salt-tolerant wild leguminous herb with high potential for use as a forage crop in salt-affected soils [Текст] / E.A. Al Sherif // Flora-morphology, distribution, functional ecology of plants. – 2009. – №. 10. – pp. 737-746.
  3. 3. Chen L., Wu F., Zhang J. NAC and MYB families and lignin biosynthesis-related members identification and expression analysis in Melilotus albus [Текст] / L. Chen, F. Wu, J. Zhang // Plants. – 2021. – №. 2. – pp. 303.
  4. 4. Wolf J. J., Rohrs J. The influence of physical soil conditions on the formation of root nodules of Melilotus officinalis in the montane zone of Rocky Mountain National Park [Текст] / J.J. Wolf, J. Rohrs // European journal of soil biology. – 2001. – №. 1. – pp. 51-57.
  5. 5. Luo K. et al. Transcriptomic profiling of Melilotus albus near-isogenic lines contrasting for coumarin content [Текст] / K. Luo //Scientific reports. – 2017. – №. 1. – pp. 1-14.
  6. 6. Moyer J.R., Blackshaw R.E., Huang H.C. Effect of sweetclover cultivars and management practices on following weed infestations and wheat yield [Текст] / J.R. Moyer, R.E. Blackshaw, H.C. Huang // Canadian Journal of Plant Science. – 2007. – №. 4. – pp. 973-983.
  7. 7. Sowa P. et al. Hydrogen peroxide‐dependent antibacterial action of Melilotus albus honey [Текст] / P. Sowa // Letters in applied microbiology. – 2017. – №. 1. – pp. 82-89.
  8. 8. Dashkevich S. et al. Assessing the Influence of the Initial Forms of Melilot on the Quality of Fodder Mass in the Conditions of Northern Kazakhstan [Текст] / S. Dashkevich //Journal of Pharmaceutical Sciences and Research. – 2018. – №. 10. – pp. 2564-2567.
  9. 9. Nair R. M. et al. Variation in coumarin content of Melilotus species grown in South Australia [Текст] / R.M. Nair // New Zealand Journal of Agricultural Research. – 2010. – №. 3. – pp. 201-213.
  10. 10. Sanderson M. A., Meyer D. W., Casper H. H. Dicoumarol concentrations in sweetclover hay treated with preservatives and in spoiled hay of high-and low-coumarin cultivars of sweetclover [Текст] / M.A. Sanderson, D.W. Meyer, H.H. Casper //Animal feed science and technology. – 1986. – №. 3-4. – pp. 221-230.
  11. 11. Zhang J. et al. Coumarin content, morphological variation, and molecular phylogenetics of Melilotus [Текст] / J. Zhang //Molecules. – 2018. – V. 4. – p.p. 810.
  12. 12. Kitchen, J.L.; Mclachln, D.; Hughes, S.; Revell, D.K. Wariation in coumarin concentration between lines of Melilotus [Текст] / J.L. Kitchen, D. Mclachln, S. Hughes, D.K. Revell // sp. Anim. Prod. Aust. – 2002. – V. 24. – p.p. 318.
  13. 13. Jasińska, Z.; Kotecki, A. Szczegółowa uprawa roślin [Текст] / Z. Jasińska, A. Kotecki // Wydawnictwo Akademii Rolniczej we Wrocławiu: Wrocław Poland. – 2003. – p.p. 219–221.
  14. 14. Maggi F. et al. HPLC quantification of coumarin in bastard balm (Melittis melissophyllum L., Lamiaceae) [Текст] / F. Maggi // Fitoterapia. – 2011. – №. 8. – p.p. 1215-1221.
  15. 15. Pereira A. M. S. et al. Seasonal variation in coumarin content Mikania glomerata [Текст] / A.M. S. Pereira //Journal of Herbs Spices & Medicinal Plants. – 2000. – №. 2. – p.p. 1-10.
  16. 16. Baidalin M. E. et al. Ways of increasing seed germination of sweet clover and methods of reducing the amount of coumarin in the leaf-stem mass [Текст] / M.E. Baidalin //Online Journal of Biological Sciences. – 2017. – №. 2. – p.p. 128-135.
  17. 17. Abbasi M. R., Hosseini S., Pourakbar L. Coumarin variation in Iranian biennial Melilotus genetic resources and its relationship with agro-morphophenological traits [Текст] / M.R. Abbasi, S. Hosseini, L. Pourakbar //Journal of crop science and biotechnology. – 2017 – №. 2. – pp. 89-98.
  18. 18. Методика опытов на сенокосах и пастбищах [Текст] / М. – 1971. – 229 с.
  19. 19. Доспехов Б. А. Методика полевого опыта (с основами статистической обработки результатов исследований) [Текст]: 5 изд., перераб. и доп. / Доспехов Б. А. – М.: Агропромиздат, 1985. – 351 с.
  20. 20. Методические указания по проведению полевых опытов с кормовыми культурами [Текст] / М. – 1997. – 27с.
  21. 21. Методические указания по проведению полевых опытов с кормовыми культурами [Текст] / М. – 1983. – 197 с.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2022. КУМАРИННІҢ ТҮЙЕ ЖОҢЫШҚАНЫҢ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫНА ӘСЕРІ ЖӘНЕ КУМАРИННІҢ ЖОҒАРЫ КОНЦЕНТРАЦИЯСЫН ТӨМЕНДЕТЕТІН МАЛАЗЫҒЫН ДАЙЫНДАУ ӘДІСІ. Izdenister natigeler. 4 (96) (Dec. 2022), 63–72. DOI:https://doi.org/10.37884/4-2022/08.
(1)КУМАРИННІҢ ТҮЙЕ ЖОҢЫШҚАНЫҢ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫНА ӘСЕРІ ЖӘНЕ КУМАРИННІҢ ЖОҒАРЫ КОНЦЕНТРАЦИЯСЫН ТӨМЕНДЕТЕТІН МАЛАЗЫҒЫН ДАЙЫНДАУ ӘДІСІ. Izdenister natigeler 2022, No. 4 (96), 63-72. https://doi.org/10.37884/4-2022/08.
КУМАРИННІҢ ТҮЙЕ ЖОҢЫШҚАНЫҢ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫНА ӘСЕРІ ЖӘНЕ КУМАРИННІҢ ЖОҒАРЫ КОНЦЕНТРАЦИЯСЫН ТӨМЕНДЕТЕТІН МАЛАЗЫҒЫН ДАЙЫНДАУ ӘДІСІ. (2022). Izdenister Natigeler, 4 (96), 63-72. https://doi.org/10.37884/4-2022/08
КУМАРИННІҢ ТҮЙЕ ЖОҢЫШҚАНЫҢ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫНА ӘСЕРІ ЖӘНЕ КУМАРИННІҢ ЖОҒАРЫ КОНЦЕНТРАЦИЯСЫН ТӨМЕНДЕТЕТІН МАЛАЗЫҒЫН ДАЙЫНДАУ ӘДІСІ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 4 (96), p. 63–72, 2022. DOI: 10.37884/4-2022/08. Disponível em: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/159. Acesso em: 15 sep. 2026.
“КУМАРИННІҢ ТҮЙЕ ЖОҢЫШҚАНЫҢ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫНА ӘСЕРІ ЖӘНЕ КУМАРИННІҢ ЖОҒАРЫ КОНЦЕНТРАЦИЯСЫН ТӨМЕНДЕТЕТІН МАЛАЗЫҒЫН ДАЙЫНДАУ ӘДІСІ”. 2022. Izdenister Natigeler, no. 4 (96) (December): 63-72. https://doi.org/10.37884/4-2022/08.
“КУМАРИННІҢ ТҮЙЕ ЖОҢЫШҚАНЫҢ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫНА ӘСЕРІ ЖӘНЕ КУМАРИННІҢ ЖОҒАРЫ КОНЦЕНТРАЦИЯСЫН ТӨМЕНДЕТЕТІН МАЛАЗЫҒЫН ДАЙЫНДАУ ӘДІСІ” (2022) Izdenister natigeler, (4 (96), pp. 63–72. doi:10.37884/4-2022/08.
[1]“КУМАРИННІҢ ТҮЙЕ ЖОҢЫШҚАНЫҢ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫНА ӘСЕРІ ЖӘНЕ КУМАРИННІҢ ЖОҒАРЫ КОНЦЕНТРАЦИЯСЫН ТӨМЕНДЕТЕТІН МАЛАЗЫҒЫН ДАЙЫНДАУ ӘДІСІ”, Izdenister natigeler, no. 4 (96), pp. 63–72, Dec. 2022, doi: 10.37884/4-2022/08.
“КУМАРИННІҢ ТҮЙЕ ЖОҢЫШҚАНЫҢ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫНА ӘСЕРІ ЖӘНЕ КУМАРИННІҢ ЖОҒАРЫ КОНЦЕНТРАЦИЯСЫН ТӨМЕНДЕТЕТІН МАЛАЗЫҒЫН ДАЙЫНДАУ ӘДІСІ”. Izdenister Natigeler, no. 4 (96), Dec. 2022, pp. 63-72, https://doi.org/10.37884/4-2022/08.
“КУМАРИННІҢ ТҮЙЕ ЖОҢЫШҚАНЫҢ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫНА ӘСЕРІ ЖӘНЕ КУМАРИННІҢ ЖОҒАРЫ КОНЦЕНТРАЦИЯСЫН ТӨМЕНДЕТЕТІН МАЛАЗЫҒЫН ДАЙЫНДАУ ӘДІСІ”. Izdenister natigeler, no. 4 (96) (December 30, 2022): 63–72. Accessed September 15, 2026. https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/159.
1.КУМАРИННІҢ ТҮЙЕ ЖОҢЫШҚАНЫҢ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫНА ӘСЕРІ ЖӘНЕ КУМАРИННІҢ ЖОҒАРЫ КОНЦЕНТРАЦИЯСЫН ТӨМЕНДЕТЕТІН МАЛАЗЫҒЫН ДАЙЫНДАУ ӘДІСІ. Izdenister natigeler [Internet]. 2022 Dec. 30 [cited 2026 Sep. 15];(4 (96):63-72. Available from: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/159
1.КУМАРИННІҢ ТҮЙЕ ЖОҢЫШҚАНЫҢ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫНА ӘСЕРІ ЖӘНЕ КУМАРИННІҢ ЖОҒАРЫ КОНЦЕНТРАЦИЯСЫН ТӨМЕНДЕТЕТІН МАЛАЗЫҒЫН ДАЙЫНДАУ ӘДІСІ. Izdenister natigeler. 2022;(4 (96):63-72. doi:10.37884/4-2022/08