Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
СУ, ЖЕР ЖӘНЕ ОРМАН РЕСУРСТАРЫ

АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ АЛҚАПТАРЫН КАДАСТРЛЫҚ БАҒАЛАУДЫҢ ШЕТЕЛДІК ӘДІСТЕМЕЛЕРІН ТАЛДАУ

Гульнара Курманова 1 , Мадина Жуматаева 2 , Анна Бельская 3 , Гулсим Айтхожаева 4

1 С. Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық зерттеу университеті; 2 С. Сейфуллин атындағы Аграрлық-техникалық зерттеу университеті; 3 Варшава политехникалық университеті; 4 "Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті" КеАҚ

doi.org/10.37884/4-2025/41 Бет. 399-411 Қабылданды 03.10.2025 Жарияланды 30.12.2025

Аңдатпа

Бұл мақалада ауыл шаруашылығы алқаптарын кадастрлық бағалау әдістері зерттеліп, шетелдік тәжірибелерге талдау жасалды. Жер кадастрының экономикалық мәнін, оның нарықтық қатынастар мен мемлекеттік реттеу жүйесіндегі орнын айқындай отырып, бағалау нәтижелерінің жерге салық салу, жалдау төлемін есептеу, сондай-ақ инвестициялық шешімдер қабылдау барысында маңызын атап өтеді.  Беларусь, Латвия, Армения және Польша сияқты елдердің бағалау жүйелерін салыстырып, олардың нормативтік-құқықтық базасын, қолданылатын әдістерін және бағалау жиілігін қарастырды. Әр елдің тәжірибесі арқылы бағалаудың тиімді жақтары мен Қазақстан жағдайында енгізуге болатын бағыттар айқындалған. Жұмыста жердің кадастрлық құнының салық салу, жалдау ақысы мен инвестициялық шешімдер қабылдаудағы маңызы айқындалды. Әсіресе, жердің топырақ сапасы, құнарлығы, инфрақұрылымға жақындығы сияқты факторлардың бағалау нәтижесіне әсері көрсетілген. Сондай-ақ, Солтүстік Қазақстандағы «Поляна» ЖШС мысалында жердің кадастрлық құны мен жалдау ақысы есептеліп, ұзақ мерзімді жалға алудың экономикалық тиімділігі дәлелденді. Қазақстанда кадастрлық бағалау әдістемесін жетілдіру үшін шетелдік тәжірибелерді енгізудің маңыздылығын атап өттік.

Зерттеу барысында ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерді бағалау мәселелері бойынша ғылыми жарияланымдары мен мерзімді басылымдар, статистикалық ақпараттық пайдаланылды. Мақалада диалектикалық, логикалық әдістер, экономикалық және статистикалық әдістер қолданылды. Жерді бағалау жүйесінде шет елдік тәжірибені зерделейміз.

Мақалада ауыл шаруашылығы жерлерін ұтымды пайдалану, жер нарығын дамыту және мемлекеттік бағдарламаларды тиімді жүзеге асыру үшін ғылыми негізделген ұсыныстар ұсынады.

ауылшаруашылық жерлері жерді кадастрлық бағалау жердің құнарлылығы жерді ұтымды пайдалану балл бонитетті жер нарығы нормативтік құжаттар

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. 1. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың «Әділетті Қазақстан: заң мен тәртіп, экономикалық өсім, қоғамдық оптимизм» атты Қазақстан халқына Жолдауы // [Электрондық ресурс]-2024-URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/K24002024_1 жолданған күні (17.02.2025)
  2. 2. Natalia V. Arzamastseva // BIO Web of Conferences, 05023 (202MSNBAS2023 стр 3-9// All issues Volume 82 (2024) // [Электрондық ресурс]-2024-URL: https://doi.org/10.1051/bioconf/20248205023
  3. 3. Elena Bykowa, Tatyana Banikevich, Natalia Zalivatskaya ,Oksana Pirogova // Modeling the Cadastral Value of Land Plots of Gardening and Horticultural Non-Profit Partnerships Taking into Account the Influence of Local Factors of the Territory // Land 2024, Valume 13, Issue 7 Article 1004// [Электронды ресурс]-2024-URL: https://doi.org/10.3390/land13071004
  4. 4. Marlene Salete Uberti, Mauro Antonio Homem Antunes, Paula Debiasi, Wagner Tassinari // Mass appraisal of farmland using classical econometrics and spatial modeling. // Land Use Policy. Volume 72, March 2018, Pages 161-170// [Электронды ресурс]-2018-URL:https://www.sciencedirect.com/science/ article/abs/pii/S0264837716311498#preview-section-introduction)
  5. 5. Vahid Hashemi, Mohammad Taleai, Somaie Abolhasani // Enhancing agricultural land valuation in land consolidation projects through cooperative game theory and genetic algorithm optimization. Habitat International //Volume 152, October 2024,103157/ P-216// [Электронды ресурс]-2024-URL: https://doi.org/10.1016/j.habitatint.2024.103157
  6. 6. Маулен Ж.Е., Бектурганова А.Е., Молжигитова К.Д., Кузаирова З.М., Жилдикбаева А.Н., Бекенов К.К (2025) Исследование, результаты. 1(105), 268- 279
  7. 7. ФАОЛЕКС дерек қоры // [Электронды ресурс]-2024-URL: https://www.fao.org/faolex/results/details/en/c/LEX-FAOC082901
  8. 8. Brest Region Overvie // [Электронды ресурс]-2024-URL: https://region.brest.by (ресми сайт)
  9. 9. Jesper Kjær ApS – Веб сайты // [Электронды ресурс]-2024-URL: https://www.jkaps.dk/uk_estate_4.html
  10. 10. Land Code Of The Republic Of Armenia- Passed on 2nd of May, 2001 // Электронды ресурс]-2024-URL: http://www.arlis.am
  11. 11. Cadastre update news (ARKA)-[Электронды ресурс]https://arka.am/en/news/business/armenia_s_state_real_estate_
  12. 12. OECD. (2019). Agricultural Land Management in Poland. Retrieved from: [Электронды ресурс]-2024-URL: https://www.oecd.org
  13. 13. Polish State Geological Institute. (2020). Land Valuation in Poland: Methodology and Practices. Retrieved from: [Электронды ресурс]-2024-URL: https://www.pgi.gov.pl
  14. 14. World Bank. (2018). Land Administration and Governance in Poland. Retrieved from: [Электронды ресурс]-2024-URL: https://www.worldbank.org
  15. 15. Ministry of Agriculture and Rural Development, Poland. (2021). Agricultural Land Management and Cadastre. Retrieved from [Электронды ресурс]-2024-URL: https://www.minrol.gov.pl
  16. 16. Жер кадастры және мемлекеттік жер кадастрының автоматтандырылған ақпараттық жүйесі басқармасы - https://aisgzk.kz/aisgzk/kz/content/maps
  17. 17. Тайынша ауданы – https://kk.wikipedia.org/wiki/

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2025. АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ АЛҚАПТАРЫН КАДАСТРЛЫҚ БАҒАЛАУДЫҢ ШЕТЕЛДІК ӘДІСТЕМЕЛЕРІН ТАЛДАУ. Izdenister natigeler. 4 (108) (Dec. 2025), 399–411. DOI:https://doi.org/10.37884/4-2025/41.
(1)АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ АЛҚАПТАРЫН КАДАСТРЛЫҚ БАҒАЛАУДЫҢ ШЕТЕЛДІК ӘДІСТЕМЕЛЕРІН ТАЛДАУ. Izdenister natigeler 2025, No. 4 (108), 399-411. https://doi.org/10.37884/4-2025/41.
АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ АЛҚАПТАРЫН КАДАСТРЛЫҚ БАҒАЛАУДЫҢ ШЕТЕЛДІК ӘДІСТЕМЕЛЕРІН ТАЛДАУ. (2025). Izdenister Natigeler, 4 (108), 399-411. https://doi.org/10.37884/4-2025/41
АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ АЛҚАПТАРЫН КАДАСТРЛЫҚ БАҒАЛАУДЫҢ ШЕТЕЛДІК ӘДІСТЕМЕЛЕРІН ТАЛДАУ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 4 (108), p. 399–411, 2025. DOI: 10.37884/4-2025/41. Disponível em: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1124. Acesso em: 15 sep. 2026.
“АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ АЛҚАПТАРЫН КАДАСТРЛЫҚ БАҒАЛАУДЫҢ ШЕТЕЛДІК ӘДІСТЕМЕЛЕРІН ТАЛДАУ”. 2025. Izdenister Natigeler, no. 4 (108) (December): 399-411. https://doi.org/10.37884/4-2025/41.
“АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ АЛҚАПТАРЫН КАДАСТРЛЫҚ БАҒАЛАУДЫҢ ШЕТЕЛДІК ӘДІСТЕМЕЛЕРІН ТАЛДАУ” (2025) Izdenister natigeler, (4 (108), pp. 399–411. doi:10.37884/4-2025/41.
[1]“АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ АЛҚАПТАРЫН КАДАСТРЛЫҚ БАҒАЛАУДЫҢ ШЕТЕЛДІК ӘДІСТЕМЕЛЕРІН ТАЛДАУ”, Izdenister natigeler, no. 4 (108), pp. 399–411, Dec. 2025, doi: 10.37884/4-2025/41.
“АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ АЛҚАПТАРЫН КАДАСТРЛЫҚ БАҒАЛАУДЫҢ ШЕТЕЛДІК ӘДІСТЕМЕЛЕРІН ТАЛДАУ”. Izdenister Natigeler, no. 4 (108), Dec. 2025, pp. 399-11, https://doi.org/10.37884/4-2025/41.
“АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ АЛҚАПТАРЫН КАДАСТРЛЫҚ БАҒАЛАУДЫҢ ШЕТЕЛДІК ӘДІСТЕМЕЛЕРІН ТАЛДАУ”. Izdenister natigeler, no. 4 (108) (December 30, 2025): 399–411. Accessed September 15, 2026. https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1124.
1.АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ АЛҚАПТАРЫН КАДАСТРЛЫҚ БАҒАЛАУДЫҢ ШЕТЕЛДІК ӘДІСТЕМЕЛЕРІН ТАЛДАУ. Izdenister natigeler [Internet]. 2025 Dec. 30 [cited 2026 Sep. 15];(4 (108):399-411. Available from: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1124
1.АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ АЛҚАПТАРЫН КАДАСТРЛЫҚ БАҒАЛАУДЫҢ ШЕТЕЛДІК ӘДІСТЕМЕЛЕРІН ТАЛДАУ. Izdenister natigeler. 2025;(4 (108):399-411. doi:10.37884/4-2025/41