Аңдатпа
2025 жылғы 1 қаңтарға сәйкес Қазақстан Республикасының мемлекеттік орман қорының жалпы алаңы 31 375,5 мың гектарды құрайды, бұл республиканың жалпы аумағының 11,5 %-ын құрайды. Осы алаңның 13 898,7 мың гектары орманмен жабылған жерлерді алып жатыр, яғни орман қорының жалпы алаңының 44,3 %-ы. Орман қорының үлкен болуына қарамастан, Қазақстанның жалпы ормандығы салыстырмалы түрде төмен - бар болғаны 5,1% республиканың жалпы аумағынан.
Орманды жерлердің республиканың облыстары бойынша таралуы табиғи-климаттық ерекшеліктерге байланысты айтарлықтай айырмашылықтар көрсетеді. Ең жоғары көрсеткіштер Қызылорда (17,2 %), Шығыс Қазақстан (17,1 %), Жамбыл (16,0 %) және Алматы (15,1 %) облыстарында тіркелген. Бұл аймақтар таулы-орманды және тау етектес ландшафттармен сипатталады, мұнда климат пен рельеф ағаш өсімдіктерінің өсуіне қолайлы жағдай жасайды. Ал елдің батысы мен орталығында орманды жерлердің үлесі айтарлықтай төмен: мысалы, Ақтөбе мен Атырау облыстарында бұл көрсеткіш бар-жоғы 0,2 %, ал Ұлытау облысында - 0,1 %.
Қазақстан ормандарының құрылымында негізінен саксаульді ормандар (51,9 %) және бұталы өсімдіктер (21,9 %) басым, олар негізінен шөлді және дала аймақтарында өседі. Бұл экожүйелер шөлейттену процесін тоқтатуда, құмдарды бекітуде және биоалуантүрлілікті сақтауда маңызды рөл атқарады. Осылайша, жалпы ормандығы салыстырмалы түрде төмен болғанына қарамастан, Қазақстан орман қоры экологиялық және шаруашылық тұрғыдан үлкен маңызға ие, табиғи жүйелердің тұрақтылығын және климаттық тепе-теңдікті қамтамасыз етеді.
01 Кіріспе
Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.
02 Әдебиеттер тізімі
- 1. Пояснительная записка к материалам государственного учёта лесного фонда Республики Казахстан по состоянию на 1 января 2023 года. Республиканское государственное казенное предприятие «Казахское лесоустроительное предприятие» Алматы, 2025.
- 2. Сборник аннотированных отчетов (трудов) по проекту «Сохранение лесов и увеличение лесистости территории республики» 2007-2014 гг. Астана 2014г.
- 3. Yessimbek B., Mambetov, B., Akhmetov, R., Oraikhanova, A.,Baibatshanov, M. Prevention of Desertification and Land Degradation using Black Saxaul in Arid Conditions. Online Journal of Biological SciencesOpen source preview, 2022, 22(4), страницы 484–491 DOI: 10.3844/ojbsci.2022.484.491
- 4. Т.С. Кертешев, А.Т. Иралина, М.К. Шыныбеков, Д.Ш. Акимжанов, А.К. Тлепбергенов, М.К. Байбатшанов. О формировании природно-экологического каркаса территории, как пространственно-организованной структуры устойчивого развития регионов Казахстана/ Ізденістер, нәтижелер – Исследования, результаты. №2 (106) 2025, ISSN 2304-3334 491-501 стр. DOI: https://doi.org/10.37884/2-106-2025
- 5. Сычев А.А., Досманбетов Д.А. Рекомендации по воспроизводству лесов в аридных условиях юго-востока Казахстана. Алматы 2012г.
- 6. Отчет Программы развития ООН в Казахстане. 2024 г.
- 7. Бирюков В.Н., Маланьин А.Н. Рекомендации по установлению групп типов лесорастительных условий, групп типов леса и основные направления ведения лесного хозяйства в саксаульниках Казахстана. – Алма-Ата, 1982. -27с.
- 8. Novitskiy, Z.B., Wucherer W., Dimeyeva L., Ogar N. (Eds.), Aralkum - a Man-Made Desert. Ecological Studies (Analysis and Synthesis), (2012), 218. Springer, Berlin, Heidelberg. https://doi.org/10.1007/978-3-642-21117-11636 Центральноазиатский журнал исследований водных ресурсов (2021) 7(1): 1-36
- 9. Сатекеев, Г. К., Димеева, Л. А. (2017). Методические рекомендации по комплексному закреплению подвижных песков вокруг населенных пунктов в пустынных зонах Казахстана (на примере села Аралкум). Аральск. 24 с.
- 10. Bulkair Mambetov, Ainura Utebekova, Faruza Toktasynova, Talgat Kerteshev, Rafis Abazov, Muxtar Baibatshanov. Desertification and sustainable land management: The case of black saxaul planting on the drained bottom of the Aral Sea. Proceedings of the 2nd International Interdisciplinary Scientific Conference “Digitalization and Sustainability for Development Management: Economic, Social, and Environmental Aspects” AIP Conf. research article | january 12 2024 https://doi.org/10.1063/5.0188881
- 11. Байзаков, С. Б., Медведев, А. Н., Искаков, С. И., Муканов, Б. М. (2007). Лесные культуры в Казахстане: учебник для вузов в двух книгах. Алматы:
- 12. Правил проведения инвентаризации лесных культур, питомников, площадей с проведенными мерами содействия естественному возобновлению леса и оставленных под естественное заращивание в государственном лесном фонде. Приказ МСХ РК от 19 октября 2012 года
- 13. «Правила воспроизводства лесов и лесоразведения и контроля за их качеством», Астана 2014г.