Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
СУ, ЖЕР ЖӘНЕ ОРМАН РЕСУРСТАРЫ

АЛМАТЫ ОБЛЫСЫНДА ӨСЕТІН CORYLUS AVELLANA ЖАҢҒАҒЫНЫҢ БИОМЕТРИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ

Е. Камзагали 1 , Б.Т. Мамбетов 1 , Ш. Танекеева 1

1 Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті, Алматы, Қазақстан

doi.org/10.37884/2-2022/11 Бет. 92-100 Қабылданды 07.04.2022 Жарияланды 30.06.2022

Аңдатпа

Фундук - адамдар тұтынатын ең танымал жаңғақтардың бірі. Кептірілген жемістер арасында фундук өсіру бірінші орындардың бірін алады. Осы пікірге сүйене отырып, бұл жемістің үлкен коммерциялық құндылығы ғылыми қызметтің бірдей қарқынды және өнімді дамуына сәйкес келетінін тексеру туралы шешім қабылданды. Бұл зерттеудің мақсаты Қазақстанның оңтүстік-шығысында өсірілетін жаңғақ сорттарының кейбір физикалық-механикалық сипаттамаларын, формасының ерекшеліктерін сипаттау болды. Соңғы жылдары зерттеушілер физикалық және химиялық көрсеткіштер арасындағы және олардың арасындағы байланысты зерттеу үшін негізінен ауыл шаруашылығы өнімдерінің физикалық қасиеттеріне назар аударды. Ауыл шаруашылығы өнімдері үшін сыртқы түрі, пішіні мен өлшемі маңызды параметрлер болып табылады. Ауылшаруашылық тауарларының физикалық қасиеттері негізінен осы өнімдерді сақтау, жіктеу, кептіру, орау, мөлшерлеу және тасымалдау сияқты әртүрлі процестер мен операцияларда қолданылады. Үлгілердің пішіні мен өлшемдік қасиеттері әдеттегі өлшеу әдістерімен анықталды. Өлшеу кездейсоқ таңдалған 80 жаңғақ, әр ағаштан 10 жаңғақ бойынша жүргізілді. Жаңғақ 2020 жылы Іле-Алатау ұлттық саябағында Алматы облысында орналасқан №1 тәлімбақта жиналды. Жиналған жемістер дереу зертханаға жіберіледі. Жаңғақ үлгілері зертханада талдау және өлшеу алдында стандартты ылғалдылыққа дейін кептірілді. Жаңалық табиғи мекендеу ортасынан тыс Corrylus Avellana түрлерінің биометриялық деректері бұрын сипатталмағандығында. Сонымен бірге, ғылыми-зерттеу жұмыстары тек кен орнындағы өндіріске ғана емес, сонымен қатар өнім сапасын зерттеуге және жақсартуға бағытталды. Талдау арқылы салыстырмалы түрде аз зерттелген тақырып бойынша болашақ зерттеудің кейбір бағыттарын байқауға болады

Іле-Алатау ұлттық саябағы, жаңғақ, кәдімгі жаңғақ, қызыл кітап, питомник, биометрия, фундук дәні, жаңғақ, морфологиялық көрсеткіштер

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. 1. Байтенов М.С. Флора Казахстана //. - Алматы, 1999
  2. 2. Биганова С.Г., Сухоруких Ю.И., Исущева Т.А. Изменчивость показателей качества плодов лещины обыкновенной в зависимости от условий произрастания // Новые технологии. 2013. Вып. 1. С. 59-65.
  3. 3. Биганова Светлана Герсановна, Сухоруких Юрий Иванович, Пчихачев Эдуард Кимович, Исущева Татьяна Анатольевна Морфологическое разнообразие листьев и прогноз встречаемости аналогичных форм в естественных насаждениях лещины // Новые технологии. 2019. №1.
  4. 4. Кушнаренко С.В., Ромаданова Н.В., Огарь Н.П., Аралбаева М.М., Верзилов М.А. Современное состояние популяции лещины обыкновенной (Corylus avellana) в Казахстане // Вестник Карагандинского Университета. Серия «Биология. Медицина География» – 2019. – № 2 (94). – С. 99-104
  5. 5. Красная книга Казахстана. Т. 2 Растения. — Астана: ТОО «АртPrintXXI», 2014. — 452 с.
  6. 6. Сейткали Н., Кубенкулов К, Наушабаев А.Х., Хоханбаева Н.А., Абдраймова Н.А., Бакенова Ж.Б. Морфо-генетические характеристики, состав и свойства темно-серых почв дикоплодовых лесов Жетысуского Алатау (на английском языке) Известия НАН РК. Серия аграрных наук 2018 №2
  7. 7. Сухоруких Юрий Иванович, Биганова Светлана Герсановна, Пчихачев Эдуард Кимович Объём выборки при оценке количественных показателей качества плодов лещины // Новые технологии. 2018. №2.
  8. 8. Царёв А.П., Погиба С.П., Лаур Н.В. Генетика лесных древесных растений: учебник. М.: ГОУ ВПО МГУЛ, 2010. 381 с.
  9. 9. Шиманюк А.П. Дендрология. М.: Лесная промышленность, 1974. 264 с.
  10. 10. Güney, O.İ. 2014. Turkish hazelnut production and export competition. Yüzüncü Yil Üniversitesi Tarim Bilimleri Dergisi 24(1):23–29. doi: 10.29133/yyutbd.235912.
  11. 11. Ozkutlu F, Doğru YZ, Özenç N, Yazici G, Turan M et al. (2011). The importance of hazelnut trace and heavy metal contents for human nutrition. Journal of Soil Science and Environmental Management 2 (1): 25-33.
  12. 12. Kasapligil B (1972) A bibliography on Corylus (Betulaceae) with annotations. Annu Rep North Nut Growers Assoc 63:107–162
  13. 13. Thompson MM, Lagerstedt HB, Mehlenbacher SA (1996) Hazelnuts. In: Janick J, Moore JN (eds) Fruit breeding: nuts, vol 3. Wiley, New York, pp 125–18
  14. 14. A. Sofronov The assessment of quality indexes of hybrid siblings of the hazel nuts (corylus avellana .) Vol. 4 No. 11(63) (2020)

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2022. АЛМАТЫ ОБЛЫСЫНДА ӨСЕТІН CORYLUS AVELLANA ЖАҢҒАҒЫНЫҢ БИОМЕТРИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ. Izdenister natigeler. 2 (94) (Jun. 2022), 92–100. DOI:https://doi.org/10.37884/2-2022/11.
(1)АЛМАТЫ ОБЛЫСЫНДА ӨСЕТІН CORYLUS AVELLANA ЖАҢҒАҒЫНЫҢ БИОМЕТРИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ. Izdenister natigeler 2022, No. 2 (94), 92-100. https://doi.org/10.37884/2-2022/11.
АЛМАТЫ ОБЛЫСЫНДА ӨСЕТІН CORYLUS AVELLANA ЖАҢҒАҒЫНЫҢ БИОМЕТРИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ. (2022). Izdenister Natigeler, 2 (94), 92-100. https://doi.org/10.37884/2-2022/11
АЛМАТЫ ОБЛЫСЫНДА ӨСЕТІН CORYLUS AVELLANA ЖАҢҒАҒЫНЫҢ БИОМЕТРИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 2 (94), p. 92–100, 2022. DOI: 10.37884/2-2022/11. Disponível em: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/102. Acesso em: 15 sep. 2026.
“АЛМАТЫ ОБЛЫСЫНДА ӨСЕТІН CORYLUS AVELLANA ЖАҢҒАҒЫНЫҢ БИОМЕТРИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ”. 2022. Izdenister Natigeler, no. 2 (94) (June): 92-100. https://doi.org/10.37884/2-2022/11.
“АЛМАТЫ ОБЛЫСЫНДА ӨСЕТІН CORYLUS AVELLANA ЖАҢҒАҒЫНЫҢ БИОМЕТРИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ” (2022) Izdenister natigeler, (2 (94), pp. 92–100. doi:10.37884/2-2022/11.
[1]“АЛМАТЫ ОБЛЫСЫНДА ӨСЕТІН CORYLUS AVELLANA ЖАҢҒАҒЫНЫҢ БИОМЕТРИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ”, Izdenister natigeler, no. 2 (94), pp. 92–100, Jun. 2022, doi: 10.37884/2-2022/11.
“АЛМАТЫ ОБЛЫСЫНДА ӨСЕТІН CORYLUS AVELLANA ЖАҢҒАҒЫНЫҢ БИОМЕТРИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ”. Izdenister Natigeler, no. 2 (94), June 2022, pp. 92-100, https://doi.org/10.37884/2-2022/11.
“АЛМАТЫ ОБЛЫСЫНДА ӨСЕТІН CORYLUS AVELLANA ЖАҢҒАҒЫНЫҢ БИОМЕТРИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ”. Izdenister natigeler, no. 2 (94) (June 30, 2022): 92–100. Accessed September 15, 2026. https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/102.
1.АЛМАТЫ ОБЛЫСЫНДА ӨСЕТІН CORYLUS AVELLANA ЖАҢҒАҒЫНЫҢ БИОМЕТРИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ. Izdenister natigeler [Internet]. 2022 Jun. 30 [cited 2026 Sep. 15];(2 (94):92-100. Available from: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/102
1.АЛМАТЫ ОБЛЫСЫНДА ӨСЕТІН CORYLUS AVELLANA ЖАҢҒАҒЫНЫҢ БИОМЕТРИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ. Izdenister natigeler. 2022;(2 (94):92-100. doi:10.37884/2-2022/11