Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
СУ, ЖЕР ЖӘНЕ ОРМАН РЕСУРСТАРЫ

ZANTHOXYLUM BUNGEANUM ӨСІМДІГІНІҢ МОРФОЛОГИЯЛЫҚ ПАРАМЕТРЛЕРІНЕ ТӨМЕН КОНЦЕНТРАЦИЯЛЫ ТЫҢАЙТҚЫШТАРДЫҢ ӘСЕРІ

Kuanysh Kassen 1 , Zhannur Niyazbekova 1 , Gulnar Akhmetkanova 1 , Фэнся Чжан 2 , Айнур Нурлаби 1 , Арайлым Копабаева 1

1 «Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті» КЕАҚ; 2 Шандун Янсинь Рунфэн ауыл шаруашылығы технологиялары

doi.org/10.37884/1-2025/35 Бет. 313-321 Қабылданды 27.01.2025 Жарияланды 30.03.2025

Аңдатпа

Zanthoxylum bungeanum Maxim, Қытайда "Хуадзяо" деген атпен белгілі өсімдік, хош иісті дәмі мен емдік қасиеттері үшін жоғары бағаланады. Өсімдіктердің дамуына қоректік заттардың жетіспеушілігі үлкен кедергі болып табылады, және бұл мәселені шешу үшін көбінесе тыңайтқыштар қолданылады. Алайда, тыңайтқыштардың әсері олардың мөлшеріне, қолдану уақытынан кейінгі жылдарға және орман топырағының қоректік жағдайына байланысты өзгеріп отырады. Бұл зерттеуде топырақ тыңайтқыштарының әртүрлі түрлерінің — азот (N), фосфор (P), калий (K), кальций (Ca) және бұрышқа арналған арнайы тыңайтқыштың (HZ) — Z. bungeanum өсімдігінің морфологиялық параметрлеріне әсері 2024 жылдың мамыр айынан тамыз айына дейін талданды. Нәтижелер көрсеткендей, тыңайтқыштарды қолдану өсімдіктің биіктігі мен салмағын едәуір жақсартты, ал төмен концентрациядағы тыңайтқыштар өсімдік параметрлеріне ең жақсы әсер етті. Бұл нәтижелер тыңайтқыштарды қолдануды оңтайландырудың Z. bungeanum өсімін және дамуын жақсартудағы маңыздылығын көрсетеді. Зерттеу бұл құнды түрдің мүмкіндіктерін барынша арттыру және орманды басқаруды жетілдіру бойынша қосымша жұмыстарға негіз болады.

Zanthoxylum bungeanum, тыңайтқыштар, қоректік заттардың жетіспеушілігі,, морфологиялық параметрлер, тыңайтқыш өңдеулері, орманды қорғау.

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. 1. Wang, X., Processed Methods of Traditional Chinese Medicine. Science and Technology Press of Jiangxi: Nanchang, China, 1989: p. 227-228.
  2. 2. Ågren, G.I., J.Å.M. Wetterstedt, and M.F.K. Billberger, Nutrient limitation on terrestrial plant growth – modeling the interaction between nitrogen and phosphorus. New Phytologist, 2012. 194(4): p. 953-960.
  3. 3. Francis, B., et al., Plant nutrient stress adaptation: A prospect for fertilizer limited agriculture. Environmental and Experimental Botany, 2023. 213: p. 105431.
  4. 4. Neina, D., The Role of Soil pH in Plant Nutrition and Soil Remediation. Applied and Environmental Soil Science, 2019. 2019(1): p. 5794869.
  5. 5. Narayan, O.P., et al., Sulfur nutrition and its role in plant growth and development. Plant Signal Behav, 2023. 18(1): p. 2030082.
  6. 6. Zhang, Y., et al., Quantifying the relationships of soil properties and crop growth with yield in a NPK fertilizer application maize field. Computers and Electronics in Agriculture, 2022. 198: p. 107011.
  7. 7. Liu, Q., et al., The Growth Promotion of Peppers (Capsicum annuum L.) by Trichoderma guizhouense NJAU4742-Based Biological Organic Fertilizer: Possible Role of Increasing Nutrient Availabilities. Microorganisms, 2020. 8(9): p. 1296.
  8. 8. Elazazi, A.M.E., et al., Comprehensive evaluation of using mineral and bio phosphorus fertilization on orange tree (Citrus sinensis) productivity. Heliyon, 2024. 10(21): p. e39603.
  9. 9. Guo, J., et al., The Effects of Fertilization on the Growth and Physiological Characteristics of Ginkgo biloba L. Forests, 2016. 7(12): p. 293.
  10. 10. Niu, J., et al., Effects of Foliar Fertilization: a Review of Current Status and Future Perspectives. Journal of Soil Science and Plant Nutrition, 2021. 21(1): p. 104-118.
  11. 11. Moilanen, M. and H. Hökkä, The growth response of Scots pine to PK fertilization depends on the nutrient status of the stand on drained peatlands. Suo, 2009. 60(3/4): p. 111-119.
  12. 12. Liu, J., et al., Effect of nitrogen, phosphorus and potassium fertilization management on soil properties and leaf traits and yield of Sapindus mukorossi. Frontiers in Plant Science, 2024. 15.
  13. 13. Taiz, L., et al., Plant physiology and development. 2015: Sinauer Associates Incorporated.
  14. 14. Mitra, G.N., Regulation of nutrient uptake by plants. New Delhi: Springer, 2015. 10: p. 978-981.
  15. 15. Abelson, P.H., A potential phosphate crisis. 1999, American Association for the Advancement of Science. p. 2015-2015.
  16. 16. Vance, C.P., C. Uhde‐Stone, and D.L. Allan, Phosphorus acquisition and use: critical adaptations by plants for securing a nonrenewable resource. New phytologist, 2003. 157(3): p. 423-447.
  17. 17. Leigh, R.A. and R. Wyn Jones, A hypothesis relating critical potassium concentrations for growth to the distribution and functions of this ion in the plant cell. New Phytologist, 1984. 97(1): p. 1-13.
  18. 18. Wang, Y., et al., Impacts of Nitrogen Deficiency on Wheat (Triticum aestivum L.) Grain During the Medium Filling Stage: Transcriptomic and Metabolomic Comparisons. Frontiers in Plant Science, 2021. 12.
  19. 19. Xia, Z., et al., Effects of Root Zone Warming on Maize Seedling Growth and Photosynthetic Characteristics Under Different Phosphorus Levels. Frontiers in Plant Science, 2021. 12.
  20. 20. de Bang, T.C., et al., The molecular-physiological functions of mineral macronutrients and their consequences for deficiency symptoms in plants. New Phytol, 2021. 229(5): p. 2446-2469.
  21. 21. Riboldi, L.B., et al., Fruit shape regulates susceptibility of tomato to blossom-end rot. Acta Scientiarum. Agronomy, 2020. 42: p. e42487.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2025. ZANTHOXYLUM BUNGEANUM ӨСІМДІГІНІҢ МОРФОЛОГИЯЛЫҚ ПАРАМЕТРЛЕРІНЕ ТӨМЕН КОНЦЕНТРАЦИЯЛЫ ТЫҢАЙТҚЫШТАРДЫҢ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler. 1 (105) (Mar. 2025), 313–321. DOI:https://doi.org/10.37884/1-2025/35.
(1)ZANTHOXYLUM BUNGEANUM ӨСІМДІГІНІҢ МОРФОЛОГИЯЛЫҚ ПАРАМЕТРЛЕРІНЕ ТӨМЕН КОНЦЕНТРАЦИЯЛЫ ТЫҢАЙТҚЫШТАРДЫҢ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler 2025, No. 1 (105), 313-321. https://doi.org/10.37884/1-2025/35.
ZANTHOXYLUM BUNGEANUM ӨСІМДІГІНІҢ МОРФОЛОГИЯЛЫҚ ПАРАМЕТРЛЕРІНЕ ТӨМЕН КОНЦЕНТРАЦИЯЛЫ ТЫҢАЙТҚЫШТАРДЫҢ ӘСЕРІ. (2025). Izdenister Natigeler, 1 (105), 313-321. https://doi.org/10.37884/1-2025/35
ZANTHOXYLUM BUNGEANUM ӨСІМДІГІНІҢ МОРФОЛОГИЯЛЫҚ ПАРАМЕТРЛЕРІНЕ ТӨМЕН КОНЦЕНТРАЦИЯЛЫ ТЫҢАЙТҚЫШТАРДЫҢ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 1 (105), p. 313–321, 2025. DOI: 10.37884/1-2025/35. Disponível em: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/859. Acesso em: 15 sep. 2026.
“ZANTHOXYLUM BUNGEANUM ӨСІМДІГІНІҢ МОРФОЛОГИЯЛЫҚ ПАРАМЕТРЛЕРІНЕ ТӨМЕН КОНЦЕНТРАЦИЯЛЫ ТЫҢАЙТҚЫШТАРДЫҢ ӘСЕРІ”. 2025. Izdenister Natigeler, no. 1 (105) (March): 313-21. https://doi.org/10.37884/1-2025/35.
“ZANTHOXYLUM BUNGEANUM ӨСІМДІГІНІҢ МОРФОЛОГИЯЛЫҚ ПАРАМЕТРЛЕРІНЕ ТӨМЕН КОНЦЕНТРАЦИЯЛЫ ТЫҢАЙТҚЫШТАРДЫҢ ӘСЕРІ” (2025) Izdenister natigeler, (1 (105), pp. 313–321. doi:10.37884/1-2025/35.
[1]“ZANTHOXYLUM BUNGEANUM ӨСІМДІГІНІҢ МОРФОЛОГИЯЛЫҚ ПАРАМЕТРЛЕРІНЕ ТӨМЕН КОНЦЕНТРАЦИЯЛЫ ТЫҢАЙТҚЫШТАРДЫҢ ӘСЕРІ”, Izdenister natigeler, no. 1 (105), pp. 313–321, Mar. 2025, doi: 10.37884/1-2025/35.
“ZANTHOXYLUM BUNGEANUM ӨСІМДІГІНІҢ МОРФОЛОГИЯЛЫҚ ПАРАМЕТРЛЕРІНЕ ТӨМЕН КОНЦЕНТРАЦИЯЛЫ ТЫҢАЙТҚЫШТАРДЫҢ ӘСЕРІ”. Izdenister Natigeler, no. 1 (105), Mar. 2025, pp. 313-21, https://doi.org/10.37884/1-2025/35.
“ZANTHOXYLUM BUNGEANUM ӨСІМДІГІНІҢ МОРФОЛОГИЯЛЫҚ ПАРАМЕТРЛЕРІНЕ ТӨМЕН КОНЦЕНТРАЦИЯЛЫ ТЫҢАЙТҚЫШТАРДЫҢ ӘСЕРІ”. Izdenister natigeler, no. 1 (105) (March 30, 2025): 313–321. Accessed September 15, 2026. https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/859.
1.ZANTHOXYLUM BUNGEANUM ӨСІМДІГІНІҢ МОРФОЛОГИЯЛЫҚ ПАРАМЕТРЛЕРІНЕ ТӨМЕН КОНЦЕНТРАЦИЯЛЫ ТЫҢАЙТҚЫШТАРДЫҢ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler [Internet]. 2025 Mar. 30 [cited 2026 Sep. 15];(1 (105):313-21. Available from: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/859
1.ZANTHOXYLUM BUNGEANUM ӨСІМДІГІНІҢ МОРФОЛОГИЯЛЫҚ ПАРАМЕТРЛЕРІНЕ ТӨМЕН КОНЦЕНТРАЦИЯЛЫ ТЫҢАЙТҚЫШТАРДЫҢ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler. 2025;(1 (105):313-321. doi:10.37884/1-2025/35