Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
СУ, ЖЕР ЖӘНЕ ОРМАН РЕСУРСТАРЫ

СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНЫҢ ЖЕР-РЕСУРСТЫҚ ӘЛЕУЕТІ

Фараби Ермеков 1 , Слушаш Абдыгалиева 2 , Назымкуль Джангарашева 1 , Ардақ Омарбекова 1 , Гульнура Ахметкеримова 1 , Бибигул Дабылова 3

1 «Қазақ ұлттық аграрлық ұлттық зерттеу университеті» КЕАҚ; 2 Қ.И.Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті; 3 Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті

doi.org/10.37884/1-2025/28 Бет. 236-247 Қабылданды 23.01.2025 Жарияланды 30.03.2025

Аңдатпа

Жер, жер ресурстары-қоршаған табиғи ортаның маңызды бөлігі, адам мен қоғамның экономикалық қызметі салаларын орналастырудың кеңістіктік негізі. Жер учаскелері аймақтың экономикалық, экологиялық және әлеуметтік активі, яғни оны дамытудың маңызды ресурсы бола алады. Өңірдің жер әлеуетінің құрылымдық құрамдас бөліктерінің сандық және сапалық сипаттамалары өңірлік экономиканың серпінін талдауға, әлеуеттің жекелеген элементтері арасындағы диспропорцияларды анықтауға, сондай-ақ жерді пайдалану саласындағы өңірлік саясаттың басым бағыттарын айқындауға мүмкіндік береді. Жерді пайдаланудың әртүрлі түрлерінің дұрыс теңгерімімен, ұтымдылық қағидатын сақтай отырып, өңірдің орнықты дамуының басты шарты орындалатын болады – қоғамның қазіргі заманғы үрдістерін ескере отырып, экономиканың сапалы жаңа күйге біртіндеп көшуі бұл ауысу әлеуетті тұтынушылардың қажеттіліктерін қанағаттандырады.

Адам өмірінің жер-ресурстық әлеуеті маңызды және баға жетпес. Оның рөлі әсіресе ауыл шаруашылығында белсенді түрде көрінеді, мұнда жер ресурстары бір уақытта еңбек объектісі және құралы ретінде әрекет етеді. Сонымен қатар, жер оның адамдардың өмірімен және қоғамның өмірімен байланысын делдал ететін әртүрлі функцияларды орындайды. Жер-ресурстық әлеуетті зерттеу процесінде жер-ресурстық әлеуеттің мынадай негізгі функциялары айқындалады:

- экологиялық-жер ресурстары осы бағытта байланысты және табиғаттың пайда болуы болып табылады, адамнан тәуелсіз өмір сүреді;

- әлеуметтік-жер-адамның биологиялық түр ретінде өмір сүруінің орны да, шарты да болып табылады;

- саяси-белгілі бір мемлекеттің аумағы орналасқан жер "мемлекеттік биліктің шегін" білдіреді;

- экономикалық-жер ресурстары экономикалық қатынастардың объектісі болып табылады [1].

Біз жүргізген зерттеулер мынадай қорытынды жасауға мүмкіндік берді: Солтүстік Қазақстан облысының жер алқаптарының қазіргі жай-күйін ғана емес, сонымен қатар оларды аумақтың тұрақты дамуы жағдайында перспективаға ұтымды пайдалануды сараптау қажеттілігі туындады, бұл екі ұғымның — ресурстар мен әлеуеттің синтезін зерттеу қажеттілігіне әкеледі. Демек, біздің ойымызша, жер ресурстарын тұрақты дамыту процесі жер ресурстарын пайдалану бағытында ғана емес, сонымен бірге аграрлық өндірісті перспективалы және табысты дамыту ретінде жер-ресурстық әлеуетке де бағытталуы керек. Зерттеудің алынған нәтижелері одан әрі ғылыми-зерттеу қызметінде және оқу процесінде пайдаланылуы мүмкін.

Жер ресурстары, жер-ресурстық әлеует, жерді ұтымды пайдалану, ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлер, топырақ сапасы, жер қоры

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. [1] Прущак О. В. Методические подходы к комплексной оценке ресурсного потенциала АПК региона // Вестник Саратовского государственного социально-экономического университета. 2017. № 5 (69). URL: https://cyberleninka.ru/article/n/metodicheskie-podhody-k-kompleksnoy-otsenke-resursnogo-potentsiala-apk-regiona (дата обращения: 11.03.2021).
  2. [2] Эминова Э. М., Кардашова М. А., Далгатова И. Д. Ресурсный потенциал инновационного развития АПК // РППЭ. 2017. № 3 (77). URL: https://cyberleninka.ru/article/n/resursnyy-potentsial-innovatsionnogo-razvitiya-apk (дата обращения: 11.03.2021).
  3. [3] Потапов А. П. Ресурсный потенциал АПК в системе внешнеэкономических связей России // Никоновские чтения. 2011. № 16. URL: https://cyberlemnka.ru/artide/n/resursnyy-potentsial-apk-v-sisteme-vneshneekonomicheskih-svyazey-rossii (дата обращения: 11.03.2021).
  4. [4] Попова А. Л. Теоретические подходы к понятию ресурсного потенциала инновационных процессов в АПК // Символ науки. 2015. № 8. URL: https://cyberlemnka.ru/artide/n/teoreticheskie-podhody-k-ponyatiyu-resursnogo-potentsiala-innovatsionnyh-protsessov-v-apk (дата обращения: 11.03.2021).
  5. [5] Овчинникова Н. Г., Шмакова В. В. Анализ земельного фонда сельских поселений в составе Мартыновского района Ростовской области // Экономика и экология территориальных образований. 2018. № 2. URL: https://cyberleninka.ru/article/n7analiz-zemelnogo-fonda-selskih-poseleniy-v-sostave-martynovskogo-rayona-rostovskoy-oblasti (дата обращения: 11.03.2021).
  6. [6] Подурец О. И. Современное состояние земельных ресурсов Кемеровской области и их использование // РППЭ. 2018. № 10 (96). URL: https://cyberleninka.ru/article/n/sovremennoe-sostoyanie-zemelnyh-resursov-kemerovskoy-oblasti-i-ih-ispolzovanie (дата обращения: 11.03.2021).
  7. [7] Меркулова Е. Ю., Вязов Г. Б. Методика оценки эффективности использования земельных ресурсов региона // Вестник ТГУ. 2015. № 2 (142). URL: https://cyberleninka.ru/article/n/metodika-otsenki-effektivnosti-ispolzovaniya-zemelnyh-resursov-regiona (дата обращения: 11.03.2021).
  8. [8] Харипова З. Р. Использование земельно-ресурсного потенциала в системе городского природопользования // Экономика и экология территориальных образований. 2015. № 1. URL: https://cyberleninka.ru/article/n/ ispolzovanie-zemelno-resursnogo-potentsiala-v-sisteme-gorodskogo-prirodopolzovaniya (дата обращения: 14.03.2021).
  9. [9] Artamonova I. A., Baturina I. N., Mikhailyuk O. N., Poverinova E. M. Improving Methodologies of Assessing the Efficiency of Agricultural Land Use // Advances in Social Science, Education and Humanities Research. Kurgan State University, Institute of Economics of the Ural Branch of the Russian Academy of Sciences, Tyumen Industrial University, Eurasian Institute of Social and Economic Research. 2019. С. 121—124. DOI: 10.2991/assehr.k.200113.025.
  10. [10]Garazha Y., WORLD EXPERIENCE IN LAND RESOURCES MANAGEMENT.//INTERNATIONAL JOURNAL OF NEW ECONOMICS AND SOCIAL SCIENCES (IJONESS) ISSN: 2450-2146 ,Year 2016, Volume 3, No. 1, page 162-170
  11. [11] Сводный аналитический отчет о состоянии и использовании земель земель республики Казахстан (2004-2023 гг)

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2025. СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНЫҢ ЖЕР-РЕСУРСТЫҚ ӘЛЕУЕТІ. Izdenister natigeler. 1 (105) (Mar. 2025), 236–247. DOI:https://doi.org/10.37884/1-2025/28.
(1)СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНЫҢ ЖЕР-РЕСУРСТЫҚ ӘЛЕУЕТІ. Izdenister natigeler 2025, No. 1 (105), 236-247. https://doi.org/10.37884/1-2025/28.
СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНЫҢ ЖЕР-РЕСУРСТЫҚ ӘЛЕУЕТІ. (2025). Izdenister Natigeler, 1 (105), 236-247. https://doi.org/10.37884/1-2025/28
СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНЫҢ ЖЕР-РЕСУРСТЫҚ ӘЛЕУЕТІ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 1 (105), p. 236–247, 2025. DOI: 10.37884/1-2025/28. Disponível em: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/836. Acesso em: 15 sep. 2026.
“СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНЫҢ ЖЕР-РЕСУРСТЫҚ ӘЛЕУЕТІ”. 2025. Izdenister Natigeler, no. 1 (105) (March): 236-47. https://doi.org/10.37884/1-2025/28.
“СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНЫҢ ЖЕР-РЕСУРСТЫҚ ӘЛЕУЕТІ” (2025) Izdenister natigeler, (1 (105), pp. 236–247. doi:10.37884/1-2025/28.
[1]“СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНЫҢ ЖЕР-РЕСУРСТЫҚ ӘЛЕУЕТІ”, Izdenister natigeler, no. 1 (105), pp. 236–247, Mar. 2025, doi: 10.37884/1-2025/28.
“СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНЫҢ ЖЕР-РЕСУРСТЫҚ ӘЛЕУЕТІ”. Izdenister Natigeler, no. 1 (105), Mar. 2025, pp. 236-47, https://doi.org/10.37884/1-2025/28.
“СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНЫҢ ЖЕР-РЕСУРСТЫҚ ӘЛЕУЕТІ”. Izdenister natigeler, no. 1 (105) (March 30, 2025): 236–247. Accessed September 15, 2026. https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/836.
1.СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНЫҢ ЖЕР-РЕСУРСТЫҚ ӘЛЕУЕТІ. Izdenister natigeler [Internet]. 2025 Mar. 30 [cited 2026 Sep. 15];(1 (105):236-47. Available from: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/836
1.СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНЫҢ ЖЕР-РЕСУРСТЫҚ ӘЛЕУЕТІ. Izdenister natigeler. 2025;(1 (105):236-247. doi:10.37884/1-2025/28