Аңдатпа
Жануарлардағы мендельдік тұқым қуалаудың онлайн каталогы (Online Mendelian Inheritance in Animals, OMIA) толық геномды секвенирлеу (whole-genome sequencing, WGS) деректерінің негізінде тексеруге болатын, тұқым қуалайтын аурулармен байланысты жарияланған ал лельдердің кураторлық жинағын ұсынады. Бұл нысаналы тәсіл жарияланған варианттар жөніндегі дәлелдерді популяциялық геномдық скрининг нәтижелерімен байланыстырады. Біз Адай, Қоста най, Мұғалжар және қазақтың жабы жылқыларының 65 үлгісінің WGS деректерінен OMIA катало гындағы 35 аллельді: 29 бірнуклеотидті полиморфизмді (single-nucleotide polymorphism, SNP), бес делецияны және бір делеция-инсерция (deletion–insertion, delins) вариантын іздедік. Оқылымдар BWA-MEM көмегімен EquCab3.0 референстік геномына сәйкестендірілді; SNP және қысқа инсерци я-делеция (insertion/deletion, indel) варианттары GATK, құрылымдық варианттар DELLY, ал көшірме санының варианттары (copy-number variants, CNV) Control-FREEC арқылы анықталды. Варианттар ANNOVAR көмегімен аннотацияланды. Бес жарияланған делеция мен бір delins интервалы вари анттарды анықтаудың үш түрі бойынша салыстырылды; аллельдің дәл сәйкестігі үшін жарияланған шекаралар мен ұзындықтың сәйкес келуі, ал delins үшін қосымша түрде кірістірілген тізбектің сәйкес келуі талап етілді. Үш алмастыру гетерозиготалы түрде анықталды. ACAN p.V424M екі Адай және екі қазақтың жабы жылқысында, SEL1L p.I604V үш Қостанай, бір Мұғалжар және бір қазақтың жабы жылқысында, ал GYS1 p.R309H бір Мұғалжар жылқысында табылды. Балама аллельдердің бай қалған үлестері тиісінше 3,1%, 3,8 % және 0,8 % болды. Қалған 26 алмастыру бойынша балама вари ант анықталмады. Жарияланған бес делеция интервалына немесе EDNRB delins интервалына түскен варианттардың ешқайсысы сипатталған аллельдермен сәйкес келмеді. Анықталған алмастырулар төрт шаруашылықта кездесіп, зерттелген тұқымдық және типтік топтар арасында сипаттамалық тара лу ерекшеліктерін көрсетті. Зерттеу іріктелген топтардағы аллельдердің кездесу жиілігін сипаттайды және аурулардың популяциялық таралуын бағаламайды. Клиникалық немесе селекциялық қолдануға дейін анықталған генотиптер тәуелсіз әдіспен расталуы тиіс. Нәтижелер растаушы генотиптеу, бірне ше шаруашылықты қамтитын кеңейтілген скрининг және шежірелік әрі ветеринариялық деректермен салыстыру үшін аллельдер мен зерттеу топтарды айқындайды.
Қаржыландыру немесе алғыс
01 Кіріспе
Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.
02 Әдебиеттер тізімі
- Aleman, M., Scalco, R., Malvick, J., Grahn, R.A., True, A. & Bellone, R.R. (2022). Prevalence of genetic mutations in horses with muscle disease from a neuromuscular disease laboratory // Journal of Equine Veterinary Science, 118, 104129. https://doi.org/10.1016/j.jevs.2022.104129
- Ayad, A., Besseboua, O., Aissanou, S., Stefaniuk-Szmukier, M., Piórkowska, K., Musiał, A.D., Długosz, B., Kozłowska, A., & Ropka Molik, K. (2022). Profiling of genetic markers useful for breeding decision in Selle Francais horse // Journal of Equine Veterinary Science, 116, 104059. https://doi.org/10.1016/j.jevs.2022.104059
- Bailey, E., Finno, C.J., Cullen, J.N., Kalbfleisch, T. & Petersen, J.L. (2024). Analyses of whole-genome sequences from 185 North American Thoroughbred horses, spanning 5 generations // Scientific Reports, 14(1), 22930. https://doi.org/10.1038/s41598-024-73645-9
- Basso, R.M., Andrade, D.G.A., Alves, C.E.F., Laufer-Amorim, R., Borges, A.S. & Oliveira-Filho, J.P. (2021). Aggrecan, IL-1β, IL-6, and TNF-α profiles in the articular cartilage of Miniature Horses with chondrodysplastic dwarfism // Journal of Equine Veterinary Science, 103, 103643. https://doi.org/10.1016/j.jevs.2021.103643
- Boeykens F., Abitbol M., Anderson H., Casselman I., Dufaure de Citres C., Hayward J.J., Häggström J., Kittleson M.D., Lepri E., Ljungvall I., Longeri M., Lyons L.A., Ohlsson Å., Peelman L., Smets P., Vezzosi T., van Steenbeek F.G. & Broeckx B.J.G. (2024). Development and validation of animal variant classification guidelines to objectively evaluate genetic variant pathogenicity in domestic animals // Frontiers in Veterinary Science, 11, 1497817. https://doi.org/10.3389/fvets.2024.1497817
- Dahlgren, A. R., Careddu, F., Norris, J.W., Di Buduo, C.A., Stanger, L., Adili, R., Kropp, E.M., Li, Q., Holinstat, M., Biunno, I., Balduini, A., Tablin, F., Shavit, J.A. & Finno, C.J. (2026). ER-associated degradation pathway protein SEL1L plays an evolutionarily conserved role in platelet adhesion // Journal of Clinical Investigation, 136(4), e191433. https://doi.org/10.1172/JCI191433
- de Albuquerque, A.L., Zanzarini Delfiol, D.J., Andrade, D.G.A., Albertino, L.G., Sonne, L., Borges, A.S., Valberg, S.J., Finno, C.J. & Oliveira-Filho, J.P. (2022). Prevalence of the E321G MYH1 variant in Brazilian Quarter Horses // Equine Veterinary Journal. 54(5). 952–957. https://doi.org/10.1111/evj.13521
- Durward-Akhurst, S. A., Marlowe, J. L., Schaefer, R. J., Springer, K., Grantham, B., Carey, W. K., Bellone, R. R., Mickelson, J. R., & McCue, M. E. (2024). Predicted genetic burden and frequency of phenotype-associated variants in the horse. Scientific Reports, 14(1), 8396. https://doi.org/10.1038/s41598-024-57872-8
- Eberth, J.E., Graves, K.T., MacLeod, J.N. & Bailey, E. (2018). Multiple alleles of ACAN associated with chondrodysplastic dwarfism in Miniature horses. Animal Genetics, 49(5), 413–420. https://doi.org/10.1111/age.12682
- Elcombe, M.E., Bellone, R.R., Magdesian, K.G., & Finno, C.J. (2023). Prevalence of the RAPGEF5 c.2624C>A and PLOD1 c.2032G>A variants associated with equine familial isolated hypoparathyroidism and fragile foal syndrome in the US Thoroughbred population (1988–2019). Equine Veterinary Journal, 55(4), 666–671. https://doi.org/10.1111/evj.13883
- Kalbfleisch, T.S., Rice, E.S., DePriest, M.S., Walenz, B.P., Hestand, M.S., Vermeesch, J.R., O’Connell, B.L., Fiddes, I.T., Vershinina, A.O., Saremi, N.F., Petersen, J.L., Finno, C.J., Bellone, R.R., McCue, M.E., Brooks, S.A., Bailey, E., Orlando, L., Green, R.E., Miller, D.C., Antczak, D.F., & MacLeod, J.N. (2018). Improved reference genome for the domestic horse increases assembly contiguity and composition. Communications Biology, 1, 197. https://doi.org/10.1038/s42003-018-0199-z
- McCue, M.E., Valberg, S.J., Miller, M.B., Wade, C., DiMauro, S., Akman, H.O., & Mickelson, J.R. (2008). Glycogen synthase (GYS1) mutation causes a novel skeletal muscle glycogenosis. Genomics. 91(5). 458–466. https://doi.org/10.1016/j.ygeno.2008.01.011
- Pokharel, K., Weldenegodguad, M., Reilas, T. & Kantanen, J. (2024). EquCab_Finn: A new reference genome assembly for the domestic horse, Finnhorse. Animal Genetics, 55(5), 766–771. https://doi.org/10.1111/age.13463
- Sperandio, L.M.S., Lago, G.R., Albertino, L.G., Araújo, C.E.T., Ferreira, C., Borges, A.S. & Oliveira-Filho, J.P. (2024). Allele frequency of muscular genetic disorders in bull-catching (vaquejada) Quarter Horses // Journal of Equine Veterinary Science, 136, 105052. https://doi. org/10.1016/j.jevs.2024.105052
- Szmatoła, T., Finno, C., Gurgul, A., Heath, H., Stefaniuk-Szmukier, M., Almarzook, S., Norton, E. & Ropka-Molik, K. (2026). Genomic diversity and structure in Arabian horses revealed by whole-genome sequencing: Establishment of an allele frequency database of common genetic variation. BMC Genomics. 27(1). 552. https://doi.org/10.1186/s12864-026-12862-0
- Tammen, I., Bailey, E., Mather, M. & Nicholas, F.W. (2024a). Equus in Online Mendelian Inheritance in Animals (OMIA). Animals, 14(14), 2069. https://doi.org/10.3390/ani14142069
- Tammen, I., Mather, M., Leeb, T. & Nicholas, F.W. (2024b). Online Mendelian Inheritance in Animals (OMIA): A genetic resource for vertebrate animals. Mammalian Genome, 35(4), 556–564. https://doi.org/10.1007/s00335-024-10059-y
- Tang, X., Zhu, B., Ren, R., Chen, B., Li, S. & Gu, J. (2023). Genome-wide copy number variation detection in a large cohort of diverse horse breeds by whole-genome sequencing // Frontiers in Veterinary Science, 10, 1296213. https://doi.org/10.3389/fvets.2023.1296213
- Tozaki, T., Ohnuma, A., Kikuchi, M., Ishige, T., Kakoi, H., Hirota, K.I., Kusano, K. & Nagata, S.I. (2021). Rare and common variant discovery by whole-genome sequencing of 101 Thoroughbred racehorses // Scientific Reports, 11(1), 16057. https://doi.org/10.1038/s41598-021-95669-1
- Valberg, S.J., Williams, Z.J., Finno, C.J., Schultz, A., Velez-Irizarry, D., Henry, M.L., Gardner, K. & Petersen J.L. (2023). Type 2 polysaccharide storage myopathy in Quarter Horses is a novel glycogen storage disease causing exertional rhabdomyolysis // Equine Veterinary Journal. 55(4). 618–631. https://doi.org/10.1111/evj.13876