ПОЛУЧЕНИЕ ВЕКТОРНЫХ КОНСТРУКЦИЙ ДЛЯ ЭКСПРЕССИИ ПЕРВОЙ СУБЪЕДИНИЦЫ ГЕМАГГЛЮТИНИНА ВИРУСА ГРИППА ТИПА А

А.У.  Исабек; О.В.  Червякова; А.К.  Наханов; К.Т.  Султанкулова

doi:10.37884/3-2022/01

Аңдатпа

Қазіргі уақытта құс тұмауының вирусының эпизоотиясының бүкіл әлемде таралуы өте үлкен алаңдаушылық тудырады. Тұмау вирусы аса жоғары генетикалық өзгергіштікке ие. Жаңа штаммдардың пайда болуы үлкен эпидемия тудыру мүмкіншілігі өте жогары болып табылады. Тұмау вирусының эволюциясы өте тез жүреді, сол себебтен қазіргі таңда зерттеушілердің басты міндеті тұмау вирусының гемагглютининнінің түрлерін антигендік карталардыру, сонымен қатар антигендік құрылымының сипаттамаларын анықтау болып табылады. Рентгендік кристаллография әдісі ақуыздың құрылымын анықтауда жиі қолданылатын әдіс болып саналады.

Жұмыстың мақсаты - Escherichia coli жасушаларының негізінде бактериалды экспрессия әдісін қолдана отырып тұмау вирусының гемагглютининнінің бірінші бөлігінің рекомбинантты ақуызын алу үшін векторлық конструкцияларды әзірлеу болып табылады.

Зерттеулер нәтижесінде гемагглютининінің бірінші бөлігінің генін күшейтуге арналған арнайы праймерлер синтезделді. Олигонуклеотидтерді жоғары спецификалық болуы үшін жобалау кезінде ПТР үшін праймерлердің барлық критерийлері ескерілді. Праймерлер үшін NcoI және XhoI рестрикциялық эндонуклеазалар таңдалды, олардың сайттары геннің өз тізбегінде жоқ және плазмиданың мультиклоналды аймағында болады.Сондай-ақ, зерттеулер барысында E. coli жасушаларында гемагглютининінің бірінші бөлігінің ақуызының экспрессиясы үшін векторлық конструкция алынды. Алынған рекомбинантты ақуыз кристаллография және ақуызды үш өлшемді модельдеу бойынша одан әрі жұмыс үшін пайдаланылады.

құс тұмауы вирусы, гемагглютинин, праймерлер, плазмидалық ДНҚ, экспрессия, рекомбинантты ақуыз, кристаллография

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

1. Всемирная организация здравоохранения. Руководство по лабораторной диагностике и вирусологическому надзору за гриппом . Всемирная организация здравоохранения , Женева, Швейцария . https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/44518/9789241548090_eng.pdf?sequence=1
2. Lyons D., Lauring A. Mutation and Epistasis in Influenza Virus Evolution // Viruses. - 2018. –Vol. 10. – P. 401-407 DOI:10.3390/v10080407
3. Visher E., Whitefield S.E., McCrone J.T., Fitzsimmons W., Lauring A.S. The Mutational Robustness of Influenza A Virus // PLoS Pathog. – 2016. – Vol. 12, No 8. – P. 56-58 DOI:10.1371/journal.ppat.1005856
4. Swayne D.E., Suarez D.L. Highly pathogenic avian influenza // Rev. Sci. Tech. – 2000. Vol. 19. – P. 463–482 DOI:10.20506/rst.19.2.1230
5. Lvov D.K., Kaverin N.V. Avian influenza in Northern Eurasia / D.K. Lvov, N.V Kaverin // In: Klenk H.D., Matrosovich M.,Steh J., eds. Monographs in Virology. Volume 27: Avian Influenza. Basel, Switzerland: Karger; 2008: 41—58
6. Kaverin N.V., Rudneva I.A., Timofeeva T.A., Ignat‘eva A.V. Antigenic structure of influenza A virus hemagglutinin / N.V.Kaverin, I.A.Rudneva // Voprosy virusologii. 2012; Suppl. 1: 148—58
7. Stevens J., Blixt O., Tumpey T.M., Taubenberger J.K., Paulson J.C., Wilson I.A. Structure and receptor specificity of the hemagglutinin from an H5N1 influenza virus // Science. – 2006. – Vol. 312. – P. 404–410 DOI:10.1126/science.1124513
8. Khurana S., Verma S., Verma N., Crevar C.J., Carter D.M., Manischewitz J., King L.R., Ross T.M., Golding H. Bacterial HA1 vaccine against pandemic H5N1 influenza virus: evidence of oligomeriza-tion, hemagglutination, and crossprotective immunity in ferrets // J. Virol. – 2011. Vol. 85. – P. 1246–1256 DOI:10.1128/JVI.02107-10
9. Harper S et al. Influenza // Clinics in Laboratory Medicine. – 2002. – Vol. 22, No. 4. – P. 863-882
10. Kido H., Yokogoshi Y., Sakai K., Tashiro M., Kishino Y., Fukutomi A Isolation and characterization of a novel trypsin-like protease found in rat bronchiolar epithelial Clara cells. A possible activator of the viral fusion glycoprotein // J. Biol. Chem. – 1992. – P. 13573-13267 DOI:10.1016/S0021-9258(18)42250-8
11. Skehel J. J., Wiley D. C., Receptor Binding and Membrane Fusion in Virus Entry: The Influenza Hemagglutinin // Annu. Rev. Biochem. – 2000. Vol. 69. – P. 520-531 DOI:10.1146/annurev.biochem.69.1.531
12. Nelson M.I., Holmes E.C. The evolution of epidemic influenza // Nat Rev Genet. – 2007. Vol. 8. – P. 196–205 DOI: 10.1038/nrg2053
13. Nobusawa E., Sato K. Comparison of the mutation rates of human influenza A and B viruses // J Virol. – 2006. Vol. 80. – P. 3675–3678 DOI:10.1128/JVI.80.7.3675-3678.2006
14. Хёльте Х.Д., Зиппль В., Роньян Д., Фолькерс Г. Молекулярное моделирование. Теория и практика. - М: БИНОМ. Лаборатория знаний, 2015.
15. Levinthal C., Molecular Model-Building by Computer // Scientific American. – 1966. Vol. 214. – P. 42–52
16. Hochuli E. Genetic approach to facilitate purification of recombinant proteins with a novel metal chelate adsor-bent E. Hochuli, W. Bannwarth, H. Dobeli, R. Gentz, D. Stuber // Biotechnology. – 1988. V. 6. – P. 1321–1325 DOI:10.1038/nbt1188-1321

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2022. ТҰМАУ ВИРУСЫНЫҢ ГЕМАГГЛЮТИНИНІНІҢ БІРІНШІ БӨЛІГІНІҢ АҚУЫЗЫН ЭКСПРЕССИЯЛАУ ҮШІН ВЕКТОРЛЫҚ КОНСТРУКЦИЯЛАРДЫ АЛУ. Izdenister natigeler. 3 (95) (Sep. 2022), 5–12. DOI:https://doi.org/10.37884/3-2022/01.

(1)ТҰМАУ ВИРУСЫНЫҢ ГЕМАГГЛЮТИНИНІНІҢ БІРІНШІ БӨЛІГІНІҢ АҚУЫЗЫН ЭКСПРЕССИЯЛАУ ҮШІН ВЕКТОРЛЫҚ КОНСТРУКЦИЯЛАРДЫ АЛУ. Izdenister natigeler 2022, No. 3 (95), 5-12. https://doi.org/10.37884/3-2022/01.

ТҰМАУ ВИРУСЫНЫҢ ГЕМАГГЛЮТИНИНІНІҢ БІРІНШІ БӨЛІГІНІҢ АҚУЫЗЫН ЭКСПРЕССИЯЛАУ ҮШІН ВЕКТОРЛЫҚ КОНСТРУКЦИЯЛАРДЫ АЛУ. (2022). Izdenister Natigeler, 3 (95), 5-12. https://doi.org/10.37884/3-2022/01

ТҰМАУ ВИРУСЫНЫҢ ГЕМАГГЛЮТИНИНІНІҢ БІРІНШІ БӨЛІГІНІҢ АҚУЫЗЫН ЭКСПРЕССИЯЛАУ ҮШІН ВЕКТОРЛЫҚ КОНСТРУКЦИЯЛАРДЫ АЛУ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 3 (95), p. 5–12, 2022. DOI: 10.37884/3-2022/01. Disponível em: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/114. Acesso em: 15 sep. 2026.

“ТҰМАУ ВИРУСЫНЫҢ ГЕМАГГЛЮТИНИНІНІҢ БІРІНШІ БӨЛІГІНІҢ АҚУЫЗЫН ЭКСПРЕССИЯЛАУ ҮШІН ВЕКТОРЛЫҚ КОНСТРУКЦИЯЛАРДЫ АЛУ”. 2022. Izdenister Natigeler, no. 3 (95) (September): 5-12. https://doi.org/10.37884/3-2022/01.

“ТҰМАУ ВИРУСЫНЫҢ ГЕМАГГЛЮТИНИНІНІҢ БІРІНШІ БӨЛІГІНІҢ АҚУЫЗЫН ЭКСПРЕССИЯЛАУ ҮШІН ВЕКТОРЛЫҚ КОНСТРУКЦИЯЛАРДЫ АЛУ” (2022) Izdenister natigeler, (3 (95), pp. 5–12. doi:10.37884/3-2022/01.

[1]“ТҰМАУ ВИРУСЫНЫҢ ГЕМАГГЛЮТИНИНІНІҢ БІРІНШІ БӨЛІГІНІҢ АҚУЫЗЫН ЭКСПРЕССИЯЛАУ ҮШІН ВЕКТОРЛЫҚ КОНСТРУКЦИЯЛАРДЫ АЛУ”, Izdenister natigeler, no. 3 (95), pp. 5–12, Sep. 2022, doi: 10.37884/3-2022/01.

“ТҰМАУ ВИРУСЫНЫҢ ГЕМАГГЛЮТИНИНІНІҢ БІРІНШІ БӨЛІГІНІҢ АҚУЫЗЫН ЭКСПРЕССИЯЛАУ ҮШІН ВЕКТОРЛЫҚ КОНСТРУКЦИЯЛАРДЫ АЛУ”. Izdenister Natigeler, no. 3 (95), Sept. 2022, pp. 5-12, https://doi.org/10.37884/3-2022/01.

“ТҰМАУ ВИРУСЫНЫҢ ГЕМАГГЛЮТИНИНІНІҢ БІРІНШІ БӨЛІГІНІҢ АҚУЫЗЫН ЭКСПРЕССИЯЛАУ ҮШІН ВЕКТОРЛЫҚ КОНСТРУКЦИЯЛАРДЫ АЛУ”. Izdenister natigeler, no. 3 (95) (September 30, 2022): 5–12. Accessed September 15, 2026. https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/114.

1.ТҰМАУ ВИРУСЫНЫҢ ГЕМАГГЛЮТИНИНІНІҢ БІРІНШІ БӨЛІГІНІҢ АҚУЫЗЫН ЭКСПРЕССИЯЛАУ ҮШІН ВЕКТОРЛЫҚ КОНСТРУКЦИЯЛАРДЫ АЛУ. Izdenister natigeler [Internet]. 2022 Sep. 30 [cited 2026 Sep. 15];(3 (95):5-12. Available from: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/114

1.ТҰМАУ ВИРУСЫНЫҢ ГЕМАГГЛЮТИНИНІНІҢ БІРІНШІ БӨЛІГІНІҢ АҚУЫЗЫН ЭКСПРЕССИЯЛАУ ҮШІН ВЕКТОРЛЫҚ КОНСТРУКЦИЯЛАРДЫ АЛУ. Izdenister natigeler. 2022;(3 (95):5-12. doi:10.37884/3-2022/01

[1] 1. Всемирная организация здравоохранения. Руководство по лабораторной диагностике и вирусологическому надзору за гриппом . Всемирная организация здравоохранения , Женева, Швейцария . https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/44518/9789241548090_eng.pdf?sequence=1

[2] 2. Lyons D., Lauring A. Mutation and Epistasis in Influenza Virus Evolution // Viruses. - 2018. –Vol. 10. – P. 401-407 DOI:10.3390/v10080407

[3] 3. Visher E., Whitefield S.E., McCrone J.T., Fitzsimmons W., Lauring A.S. The Mutational Robustness of Influenza A Virus // PLoS Pathog. – 2016. – Vol. 12, No 8. – P. 56-58 DOI:10.1371/journal.ppat.1005856

[4] 4. Swayne D.E., Suarez D.L. Highly pathogenic avian influenza // Rev. Sci. Tech. – 2000. Vol. 19. – P. 463–482 DOI:10.20506/rst.19.2.1230

[5] 5. Lvov D.K., Kaverin N.V. Avian influenza in Northern Eurasia / D.K. Lvov, N.V Kaverin // In: Klenk H.D., Matrosovich M.,Steh J., eds. Monographs in Virology. Volume 27: Avian Influenza. Basel, Switzerland: Karger; 2008: 41—58

[6] 6. Kaverin N.V., Rudneva I.A., Timofeeva T.A., Ignat‘eva A.V. Antigenic structure of influenza A virus hemagglutinin / N.V.Kaverin, I.A.Rudneva // Voprosy virusologii. 2012; Suppl. 1: 148—58

[7] 7. Stevens J., Blixt O., Tumpey T.M., Taubenberger J.K., Paulson J.C., Wilson I.A. Structure and receptor specificity of the hemagglutinin from an H5N1 influenza virus // Science. – 2006. – Vol. 312. – P. 404–410 DOI:10.1126/science.1124513

[8] 8. Khurana S., Verma S., Verma N., Crevar C.J., Carter D.M., Manischewitz J., King L.R., Ross T.M., Golding H. Bacterial HA1 vaccine against pandemic H5N1 influenza virus: evidence of oligomeriza-tion, hemagglutination, and crossprotective immunity in ferrets // J. Virol. – 2011. Vol. 85. – P. 1246–1256 DOI:10.1128/JVI.02107-10

[9] 9. Harper S et al. Influenza // Clinics in Laboratory Medicine. – 2002. – Vol. 22, No. 4. – P. 863-882

[10] 10. Kido H., Yokogoshi Y., Sakai K., Tashiro M., Kishino Y., Fukutomi A Isolation and characterization of a novel trypsin-like protease found in rat bronchiolar epithelial Clara cells. A possible activator of the viral fusion glycoprotein // J. Biol. Chem. – 1992. – P. 13573-13267 DOI:10.1016/S0021-9258(18)42250-8

[11] 11. Skehel J. J., Wiley D. C., Receptor Binding and Membrane Fusion in Virus Entry: The Influenza Hemagglutinin // Annu. Rev. Biochem. – 2000. Vol. 69. – P. 520-531 DOI:10.1146/annurev.biochem.69.1.531

[12] 12. Nelson M.I., Holmes E.C. The evolution of epidemic influenza // Nat Rev Genet. – 2007. Vol. 8. – P. 196–205 DOI: 10.1038/nrg2053

[13] 13. Nobusawa E., Sato K. Comparison of the mutation rates of human influenza A and B viruses // J Virol. – 2006. Vol. 80. – P. 3675–3678 DOI:10.1128/JVI.80.7.3675-3678.2006

[14] 14. Хёльте Х.Д., Зиппль В., Роньян Д., Фолькерс Г. Молекулярное моделирование. Теория и практика. - М: БИНОМ. Лаборатория знаний, 2015.

[15] 15. Levinthal C., Molecular Model-Building by Computer // Scientific American. – 1966. Vol. 214. – P. 42–52

[16] 16. Hochuli E. Genetic approach to facilitate purification of recombinant proteins with a novel metal chelate adsor-bent E. Hochuli, W. Bannwarth, H. Dobeli, R. Gentz, D. Stuber // Biotechnology. – 1988. V. 6. – P. 1321–1325 DOI:10.1038/nbt1188-1321