Аңдатпа
Сарыарқа қылшық жүнді құйрықты қойы (жаңаарқа сүлесі) Қазақстанда кең таралған қой тұқымдарының бірі болып табылады, ол жоғары өнімділікпен және түрлі климаттық жағдайларға жақсы бейімделгіштігімен ерекшеленеді. Бұл зерттеудің мақсаты — Сарыарқа қылшық жүнді құйрықты қойларының өнімділік және биологиялық ерекшеліктерін талдап, олардың ауыл шаруашылығында тиімділігін арттыру. Сонымен қатар, қойлардың өнімділік қасиеттерімен қатар, қанның морфологиялық және биохимиялық көрсеткіштері де зерттелді.
Зерттеу объектісі ретінде Сарыарқа қылшық жүнді құйрықты қойлары (жаңаарқа сүлесі) алынды. Жұмысты жүргізуде жалпы қабылданған зоотехникалық әдістемелер қолданылды. Қойлардың өнімділігі тірі салмағын және жүннің түсімін анықтау арқылы зерттелді. Сонымен қатар қойлардың гематологиялық көрсеткіштері зерттелді.
Сарыарқа қылшық жүнді құйрықты қойлары жоғары нәтижелер көрсетті. Экспериментте қолданылған қошқарлар жоғары тірі салмақ көрсеткіштеріне ие болды, бұл «элита» класының тірі салмақ көрсеткіштерінен асып түсті және жүннің түсімі бойынша да жоғары көрсеткіштер көрсетті. Тәжірибеге қолданылған сарыарқа қылшық жүнді құйрықты қой тұқымының аналықтары, конституциясының беріктілігімен, экстрималды жағдайларға төзімділігімен және жоғары өнімділігімен ерекшеленеді. Жас төлдер жоғары тіршілік қабілетіне ие, ал ересек малдар жоғары ұрықтылықпен және сыртқы қолайсыз факторларға төзімділігімен ерекшеленеді. Қанның морфологиялық құрамы талданғанда, Сарыарқа қойларының реактивтілігі жоғары және олардың селекциялық құндылығына байланысты өзіне тән ерекшеліктері байқалды.
Зерттеу нәтижелері Сарыарқа қылшық жүнді құйрықты қойының (жаңаарқа сүлесі) жоғары өнімділік және биологиялық сипаттамаларға ие екенін растайды, бұл оны Қазақстанда одан әрі өсіру үшін перспективті етеді. Алынған нәтижелер қойлардың Сарыарқа тұқымын ет және жүн өнімділігін арттыру мақсатында асыл тұқымды жұмыстарды жетілдіру және өсіру әдістерін оңтайландыру үшін қолданылуы мүмкін.
01 Кіріспе
Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.
02 Әдебиеттер тізімі
- 1. Адылканова, Ш. Р. (2010). Селекционно-генетические аспекты совершенствования сарыаркинской и дегересской курдючных пород овец: Автореф. дис. докт. с.-х. наук. Алматы: КазНАУ. https://nabrk.kz/ru/e-catalog?catalog=4&country_edition=&language=rus&publication_type=12&title_first_letter=%D0%A1&sphere=4&page=0
- 2. Оракбаева А, Адылканова Ш, Садыкулов Т, Сансызбаева Б, (2023) Формирование мясной продуктивности ягнят сарыаркинской курдючной породы овец (внутрипородный жанааркинский тип) Исследования, результаты, 4 (100) с. 20-27 DOI: https://doi.org/10.37884/4-2023/03
- 3. Сансызбаева Б., Адылканова Ш., Садыкулов Т.С. ,Корай К., Определение полиморфизма гена CAST/MspI и его влияние на массу тела ягнят породы Сарыарка на 180-й день. Электронная ревизия ветеринарии, 2023 г. https://researcherslinks.com/current-issues/Determination-of-CAST-MspI-Gene-Polymorphism/20/3/10228
- 4. Dossybayev, K., Amandykova, M., Orakbayeva, A., Adylkanova, S., Kozhakhmet, A., Yergali, K., Kulboldin, T., Kulataev, B., & Torekhanov, A. (2024). Genome-wide association studies revealed several candidate genes of meat productivity in Saryarka fat-tailed coarse-wool sheep breed. Genes, 15(1549), 1–12. https://doi.org/10.3390/
- 5. Хэммонд, Дж. (1964). Биологические проблемы животноводства (пер. с англ.). Москва: Колос.
- 6. Садыкулов, Т. С. (2003). Разведение и селекция: Учебник для высших учебных заведений. Алматы.
- 7. Лазарев, В. М. (1977). Динамика активности трансаминаз в зависимости от физиологического состояния. Сборник научных трудов Саратовского СХИ, 95, 98–100.
- 8. Иванова, И., & Волынкина, М. (2017). Биохимический статус крови высокопродуктивных коров сухостойного периода в условиях АО «ПЗ «Учхоз ГАУ Северного Зауралья». Известия Оренбургского государственного аграрного университета, 1, 12–21. https://orensau.ru/nauka/izvestiya-orenburgskogo-gau
- 9. Прманшаев, М., Юлдашбаев, Ю. А., & Атайбеков, Б. (2019). Клинические и гематологические показатели молодняка овец разных курдючных пород на юго-востоке Казахстана. Овцы, козы, шерстяное дело, 3, 49–51. https://www.elibrary.ru/item.asp?id=41110286
- 10. Каташева, А., & Кулатаев, Б. (2024). Повышение продуктивных и биологических особенностей овец мясо-сальных курдючных пород. Исследования, результаты, 2(102), 17–26. https://journal.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/597
- 11. Сафронов, С., Белопольский, А., & Фомина, Н. (n.d.). Значение аминотрансфераз в характеристике мясной продуктивности крупного рогатого скота. Животноводство и молочное дело, 30–39. https://spbgau.ru/nauchnye-izdaniya/zhurnal-izvestiya/
- 12. Садыкулов Т.С.,Смагулов Д.,Койшибаев А.,(2014) Features of growth and meat productivity of new factory lines Saryarka lambs, Биология и медицина. США, https://www.hataso.com/journals/blm