Мәзір
СУ, ЖЕР ЖӘНЕ ОРМАН РЕСУРСТАРЫ

ЕЛДІ МЕКЕНДЕРДЕ ЖЕРДІ ҰТЫМДЫ ПАЙДАЛАНУДЫ ЖОСПАРЛАУДЫҢ ҒЫЛЫМИ НЕГІЗДЕЛГЕН ТӘСІЛІ

Мадина Қалиева 1 , Айғаным Қалмағамбетова 1 , Йылдыз Феррух 2

1 «Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті» КЕАҚ; 2 Кония техникалық университеті

doi.org/10.37884/2-2024/44 Бет. 442-452 Қабылданды 30.04.2024 Жарияланды 29.06.2024

Аңдатпа

Мақала жер ресурстарын ұтымды пайдаланудың жаңа технологияларын пайдалана отырып, Қазақстан Республикасының өңірлері үшін елді мекендерді жоспарлауға ғылыми негізделген тәсілдеменің тетіктерін зерделеуге, сондай-ақ оның мазмұны мен әдістерін талдау және анықтауға бағытталған.

Жергілікті атқарушы органдарға, сондай-ақ Қазақстан Республикасы облыстарының, оның ішінде Алматы облысының ұйымдары мен кәсіпорындарына елді мекендерді (селолық округтерді, қалаларды, ауылдарды және т.б.) ғылыми негізделген жоспарлауға, сәулет-жоспарлау нысандарын қалыптастыруға басшылық жасау және елді мекендерді кеңістіктік ұйымдастыру, абаттандыру және көгалдандыру, көлік жүйелері мен инженерлік жабдықтарға аталған мәліметтерді пайдалануға болады. Қазақстан Республикасындағы елдi мекендердi аумақтық жоспарлау жөнiндегi ғылыми зерттеулер процесiнде ұсынылған ұсынымдар практикалық жерге орналастыру қызметiнде, атап айтқанда, ауылдық елдi мекендердiң аумақтық жоспарлау схемаларын әзiрлеу үшiн қолданылуы мүмкiн.

Мақалада аталған ұсыныстарды жерге орналастыру тәжірибесіне енгізу жерге орналастыру жұмыстарын жүргізу кезінде перспективалық елді мекендердің аумағын орналастыру мен ұйымдастыруды жақсарту үшін анықталған және бар аумақтық резервтерді неғұрлым толық және объективті бағалауға мүмкіндік береді.

Елді мекен жерлерінің ғарыштан түсірілген әуетүсірілім суреттерін жүктеп, жердің ситуациясын картаға енгізу әдісі арқылы жерді тиімді пайдаланудың сандық картасын жасап шығудың теориялық негізі құрастырылған. Тек сандық карталарды ауыл шаруашылық жерлерінде ғана емес, осы санаттағы жерге де тиімді пайдаланудың алғышарттары қарастырылған.

елді мекен, жер ресурстары, жерлерді тиімді пайдалану, жер ресурстарын бағалау, кадастрлық бағалау, жоспарлау, сандық карта

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. 1.Қазақстан Республикасының Президенті Қ-Ж.Қ.Тоқаевтың «Әділетті мемлекет. Біріккен ұлт. Өркендеген қоғам» 2022 жылдың 1 қыркүйегі.
  2. 2.Қaзaқстaн Республикaсының Жер Кодексі. – Aлмaты: Жеті Жaрғы, 2003. –256 б.
  3. 3. Дюсенбеков З.Д. Проблемы рационального использования потенциала земельных ресурсов Республики Казахстан и его охраны // Земельные ресурсы Казахстана №5 (44), -С.4-10.
  4. 4. Сводный аналитический отчет о состоянии и использовании земель Республики Казахстан за 2022 год. Астана, 2023,250 с.
  5. 5. Қала құрылысы жобаларын (елді мекендердің бас жоспарлары, егжей-тегжейлі жоспарлау жобалары мен құрылыс салу жобаларын) әзірлеу, келісу және бекіту қағидаларын бекіту туралы Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрінің 2020 жылғы 30 қыркүйектегі № 505 бұйрығы https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2000021342
  6. 6. Сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі саласында инжинирингтік қызметтер көрсету қағидаларын бекіту туралы Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2015 жылғы 3 ақпандағы № 71 бұйрығы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2015 жылы 6 наурызда № 10401 тіркелді.
  7. 7. Сәулет, қала құрылысы және құрылыс саласындағы мемлекеттік нормативтер ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЕРЕЖЕЛЕР ЖИНАҒЫ, Астана- 2019, ресми басылым
  8. 8. Межрегиональная схема территориального развития Алматинской агломерации. Постановление Правительства Республики Казахстан от 24 мая 2016 года № 302
  9. 9. «Автоматизированные системы проектирования в землеустройстве: учебное пособие» Пензенский государственный аграрный университет – 2021
  10. 10. Раклов В. П. "Географические информационные системы в тематической картографии": Учебное пособие для вузов. Издательство «Академический Проект» - 2020
  11. 11. Принципы устойчивого землепользования сельскохозяйственных земель Туркестанской области, Ермек Анарбаев, Гулсим Айтхожаева, Толеубек Пентаев, Ғани Бегарип, Айжан Жилдикбаева, 326-335 DOI: https://doi.org/10.37884/3-2023/33
  12. 12. Применение данных дистанционного зондирования земли и анализа ndvi в восточно-казахстанской области Тимур Рафиков, Мөлдір Ерболқызы, Айжан Жилдикбаева 183-191 DOI: https://doi.org/10.37884/1-2024/18
  13. 13. Анарбаев, Е., Айтхожаева, Г., Пентаев, Т., Жилдикбаева, А., Бегарип, Г. (2023). Совершенствование критерия оценки эффективности устойчивого землепользования. Izdenister Natigeler, (2 (98), 362–368. https://doi.org/10.37884/2-2023/36

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2024. ЕЛДІ МЕКЕНДЕРДЕ ЖЕРДІ ҰТЫМДЫ ПАЙДАЛАНУДЫ ЖОСПАРЛАУДЫҢ ҒЫЛЫМИ НЕГІЗДЕЛГЕН ТӘСІЛІ. Izdenister natigeler. 2 (102) (Jun. 2024), 442–452. DOI:https://doi.org/10.37884/2-2024/44.
(1)ЕЛДІ МЕКЕНДЕРДЕ ЖЕРДІ ҰТЫМДЫ ПАЙДАЛАНУДЫ ЖОСПАРЛАУДЫҢ ҒЫЛЫМИ НЕГІЗДЕЛГЕН ТӘСІЛІ. Izdenister natigeler 2024, No. 2 (102), 442-452. https://doi.org/10.37884/2-2024/44.
ЕЛДІ МЕКЕНДЕРДЕ ЖЕРДІ ҰТЫМДЫ ПАЙДАЛАНУДЫ ЖОСПАРЛАУДЫҢ ҒЫЛЫМИ НЕГІЗДЕЛГЕН ТӘСІЛІ. (2024). Izdenister Natigeler, 2 (102), 442-452. https://doi.org/10.37884/2-2024/44
ЕЛДІ МЕКЕНДЕРДЕ ЖЕРДІ ҰТЫМДЫ ПАЙДАЛАНУДЫ ЖОСПАРЛАУДЫҢ ҒЫЛЫМИ НЕГІЗДЕЛГЕН ТӘСІЛІ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 2 (102), p. 442–452, 2024. DOI: 10.37884/2-2024/44. Disponível em: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/610. Acesso em: 15 sep. 2026.
“ЕЛДІ МЕКЕНДЕРДЕ ЖЕРДІ ҰТЫМДЫ ПАЙДАЛАНУДЫ ЖОСПАРЛАУДЫҢ ҒЫЛЫМИ НЕГІЗДЕЛГЕН ТӘСІЛІ”. 2024. Izdenister Natigeler, no. 2 (102) (June): 442-52. https://doi.org/10.37884/2-2024/44.
“ЕЛДІ МЕКЕНДЕРДЕ ЖЕРДІ ҰТЫМДЫ ПАЙДАЛАНУДЫ ЖОСПАРЛАУДЫҢ ҒЫЛЫМИ НЕГІЗДЕЛГЕН ТӘСІЛІ” (2024) Izdenister natigeler, (2 (102), pp. 442–452. doi:10.37884/2-2024/44.
[1]“ЕЛДІ МЕКЕНДЕРДЕ ЖЕРДІ ҰТЫМДЫ ПАЙДАЛАНУДЫ ЖОСПАРЛАУДЫҢ ҒЫЛЫМИ НЕГІЗДЕЛГЕН ТӘСІЛІ”, Izdenister natigeler, no. 2 (102), pp. 442–452, Jun. 2024, doi: 10.37884/2-2024/44.
“ЕЛДІ МЕКЕНДЕРДЕ ЖЕРДІ ҰТЫМДЫ ПАЙДАЛАНУДЫ ЖОСПАРЛАУДЫҢ ҒЫЛЫМИ НЕГІЗДЕЛГЕН ТӘСІЛІ”. Izdenister Natigeler, no. 2 (102), June 2024, pp. 442-5, https://doi.org/10.37884/2-2024/44.
“ЕЛДІ МЕКЕНДЕРДЕ ЖЕРДІ ҰТЫМДЫ ПАЙДАЛАНУДЫ ЖОСПАРЛАУДЫҢ ҒЫЛЫМИ НЕГІЗДЕЛГЕН ТӘСІЛІ”. Izdenister natigeler, no. 2 (102) (June 29, 2024): 442–452. Accessed September 15, 2026. https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/610.
1.ЕЛДІ МЕКЕНДЕРДЕ ЖЕРДІ ҰТЫМДЫ ПАЙДАЛАНУДЫ ЖОСПАРЛАУДЫҢ ҒЫЛЫМИ НЕГІЗДЕЛГЕН ТӘСІЛІ. Izdenister natigeler [Internet]. 2024 Jun. 29 [cited 2026 Sep. 15];(2 (102):442-5. Available from: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/610
1.ЕЛДІ МЕКЕНДЕРДЕ ЖЕРДІ ҰТЫМДЫ ПАЙДАЛАНУДЫ ЖОСПАРЛАУДЫҢ ҒЫЛЫМИ НЕГІЗДЕЛГЕН ТӘСІЛІ. Izdenister natigeler. 2024;(2 (102):442-452. doi:10.37884/2-2024/44