ВЛИЯНИЕ МИНЕРАЛЬНОГО ПИТАНИЯ НА ФОРМИРОВАНИЕ УРОЖАЙНОСТИ И КАЧЕСТВО ЗЕРНА СОРТОВ ЯРОВОГО ЯЧМЕНЯ

Молдир Рустем; Айжан Сардар; Жанар Тилеубаева; Канат Галымбек; Динара Калдыбаева

doi:10.37884/4-2024/27

Аңдатпа

Арпа – бағалы астық, азық-түлік және өнеркәсіп дақылдары, оның дәні азық-түлік және жемшөп мақсатында кеңінен қолданылады. Астықты, оның iшiнде арпаны тиiмдi өндiру көп жағдайда қолданбалы ауыл шаруашылығы технологиясына, әсiрiне рационға байланысты. Дәнді дақылдардың, оның ішінде көктемгі арпаның шығымдылығы мен сапасын арттыру ауыл шаруашылығы кәсіпорындарының экономикалық тұрақтылығының негізі болып табылады. Бүгiнгi күнi астық өндiрудiң тұрақты өсуi жоғары өнiмдi дақылдарды құруға, экологиялық қауiпсiздiктi сақтау кезiнде астық сапасын жақсартуға, ресурстық және энергия шығындарын азайтуға бағытталған өсiрудiң технологиялық процесiнiң қарқын алуымен байланысты. Астық сапасының жоғары көрсеткіштері бар көктемгі арпаның тұрақты өнімділігін өсіру үшін өсімдіктерді вегетациялық маусымның басынан бастап минералды тыңайтқыштар қолдану арқылы қоректік заттармен қамтамасыз ету маңызды екені белгілі. Мақалада жаздық арпаның өсімдіктері мен дәнді дақылдарының шығымдылығы туралы минералдық тыңайтқыштардың әр түрлі көрсеткіштерін қолданудан және көктемгі арпа өсімдіктері кезінде топырақты бастапқы өсіру әдістері туралы эксперименттік деректер берілген.

арпа, өнімділік, сапа, тыңайтқыш, топырақ.

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

1.Ivanova J., Fomina M., Belousov S., Sharapova N. Comprehensive assessment of Hordeum vulgare in the northern forest-steppe of the Tyumen region // International Scientific and Practical Conference “Fundamental Scientific Research and Their Applied Aspects in Biotechnology and Agriculture” (FSRAABA 2021). – BIO Web Conf. – 2021. – Volume 36. – P.1-4. https://doi.org/10.1051/bioconf/20213601020
2.Meixue Zh. Barley Production and Consumption // Genetics and Improvement of Barley Malt Quality. – P. 1-17. DOI:10.1007/978-3-642-01279-2_1
3.FAO. 2022. World Food and Agriculture – Statistical Yearbook 2022. Rome. https://doi.org/10.4060/cc2211en.
4. Lammas M.E., Shitikova A.V. Spring barley is a promising crop in agricultural production // International Scientific and Practical Conference “AGRONOMY – 2024” (AgriScience2024). BIO Web Conf. – 2024. – Volume 139. – P.6-11. https://doi.org/10.1051/bioconf/202413901012
5. Sanina N.V. The productivity and spring barley grain quality depending on mineral fertilizer systems // BIO Web Conf. International Scientific-Practical Conference “Agriculture and Food Security: Technology, Innovation, Markets, Human Resources” (FIES 2020). – 2020. – Volume 27. – P. 1-4. https://doi.org/10.1051/bioconf/20202700049.
6. Сабитова , А., Сулейманова Г., Сарбаев А., Кизилдениз Т. Основные показатели селекционных сортообразцов ярового ячменя в условиях алматинской области // Исследования. – 2024. - №2(102). – С.96-107. https://doi.org/10.37884/2-2024/10
7. Mirosavljevic M., Momčilovic V., Mikic S., Trkulja D.a, Brbaklić L., Miroslav Z. Changes in stay-green and nitrogen use efficiency traits in historical set of winter barley cultivars // Field Crops Research. – 2020. – Vol. 249. – P.8-16. https://doi.org/10.1016/j.fcr.2020.107740
8. AbebeA., Getawey G., Tesfaye A., Alemu L. Performance evaluation and stability analysis of malt barley (Hordeum vulgare L.) varieties for yield and quality traits in Eastern Amhara, Ethiopia // CABI Agriculture and Bioscience. – 2021. – Vol. 2. - Article number: 31. – P.16-28. https://doi.org/10.1186/s43170-021-00051-w
9. Piskareva L.A., Cheverdin A.Yu. Productivity and quality indicators of grain barley depending on variety features and level of mineral nutrition // Journal of Agriculture and Environment. – 2021. – N.1 (17). – P. 2-6. https://doi.org/10.54596/2309-6977-2021-3-118-126.
10. Красницкий В.М, Бобренко И.А, Шмидт А.Г, Матвейчик О.А. Агротехническая диагностика потребности полевых культур в азотных удобрениях // Плодородие. – 2020. – №1. – С.40-44. DOI: 10.25680/S19948603.2020.117.13.
11. Nikolaev P.N., Yusova O.A. Breeding achievement of the omsk agricultural scientific center - perspective spring barley variet Omskiy 102 // Vestnik of M.Kozybayev North Kazakhstan University. – 2022. – N.3 (52). – P. 118-126. https://doi.org/10.54596/2309-6977-2021-3-118-126.
12. Mitrofanov D.V., Tkacheva T.A. Influence of abiotic environmental factors on agricultural technology of barley cultivation in the steppe zone of the Southern Urals // IOP Conf. Series: Earth and Environmental Science. AGRITECH – 2022. –N.6. – P.1-6. – 2021. https://doi:10.1088/1755-1315/981/2/022032.
13. Гузенко А.Ю., Солонкин А.В. Гузенко А.В. Изучение отзывчивости сортов ячменя на дополнительные подкормки // Научно-агрономический журнал. – 2022. – №1 (116). – С. 33-40. DOI: 10.34736/FNC.2022.116.1.006.33-40.
14. Левакова О.В. Вариабельность элементов структуры урожая ярового ячменя в зависимости от гидротермических условий вегетации // Аграрная наука Евро-Северо-Востока. – 2022. – №23(3). – С.327-333. https://doi.org/10.30766/2072-9081.2022.23.3.327-333
15. Артемьев А.А., Гурьянов А.М. Изменение агрохимических показателей чернозема, выщелоченного под влиянием дифференцированного применения минеральных удобрений // Аграрная наука Евро-Северо-Востока. – 2019.– №20(2). – С.144-152. https://doi.org/10.30766/2072-9081.2019.20.2.144-152 УДК 631.452:631.816:631.153.3.
16. Доспехов Б.А. Методика полевого опыта (с основами статистической обработки результатов исследований): учеб. для выс. с.-х. уч. заведений / Б.А. Доспехов. – Стереотипное издание. Перепечатка с 5-го изд., доп. и переработ., 1985 г. – Москва: Альянс, 2011. – 351 с.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2024. АРПАНЫҢ КӨКТЕМГІ СОРТТАРЫНЫҢ ШЫҒЫМДЫЛЫҒЫ МЕН САПАСЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУҒА МИНЕРАЛДЫҚ ТАМАҚТАНУДЫҢ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler. 4 (104) (Dec. 2024), 262–271. DOI:https://doi.org/10.37884/4-2024/27.

(1)АРПАНЫҢ КӨКТЕМГІ СОРТТАРЫНЫҢ ШЫҒЫМДЫЛЫҒЫ МЕН САПАСЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУҒА МИНЕРАЛДЫҚ ТАМАҚТАНУДЫҢ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler 2024, No. 4 (104), 262-271. https://doi.org/10.37884/4-2024/27.

АРПАНЫҢ КӨКТЕМГІ СОРТТАРЫНЫҢ ШЫҒЫМДЫЛЫҒЫ МЕН САПАСЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУҒА МИНЕРАЛДЫҚ ТАМАҚТАНУДЫҢ ӘСЕРІ. (2024). Izdenister Natigeler, 4 (104), 262-271. https://doi.org/10.37884/4-2024/27

АРПАНЫҢ КӨКТЕМГІ СОРТТАРЫНЫҢ ШЫҒЫМДЫЛЫҒЫ МЕН САПАСЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУҒА МИНЕРАЛДЫҚ ТАМАҚТАНУДЫҢ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 4 (104), p. 262–271, 2024. DOI: 10.37884/4-2024/27. Disponível em: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/780. Acesso em: 15 sep. 2026.

“АРПАНЫҢ КӨКТЕМГІ СОРТТАРЫНЫҢ ШЫҒЫМДЫЛЫҒЫ МЕН САПАСЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУҒА МИНЕРАЛДЫҚ ТАМАҚТАНУДЫҢ ӘСЕРІ”. 2024. Izdenister Natigeler, no. 4 (104) (December): 262-71. https://doi.org/10.37884/4-2024/27.

“АРПАНЫҢ КӨКТЕМГІ СОРТТАРЫНЫҢ ШЫҒЫМДЫЛЫҒЫ МЕН САПАСЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУҒА МИНЕРАЛДЫҚ ТАМАҚТАНУДЫҢ ӘСЕРІ” (2024) Izdenister natigeler, (4 (104), pp. 262–271. doi:10.37884/4-2024/27.

[1]“АРПАНЫҢ КӨКТЕМГІ СОРТТАРЫНЫҢ ШЫҒЫМДЫЛЫҒЫ МЕН САПАСЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУҒА МИНЕРАЛДЫҚ ТАМАҚТАНУДЫҢ ӘСЕРІ”, Izdenister natigeler, no. 4 (104), pp. 262–271, Dec. 2024, doi: 10.37884/4-2024/27.

“АРПАНЫҢ КӨКТЕМГІ СОРТТАРЫНЫҢ ШЫҒЫМДЫЛЫҒЫ МЕН САПАСЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУҒА МИНЕРАЛДЫҚ ТАМАҚТАНУДЫҢ ӘСЕРІ”. Izdenister Natigeler, no. 4 (104), Dec. 2024, pp. 262-71, https://doi.org/10.37884/4-2024/27.

“АРПАНЫҢ КӨКТЕМГІ СОРТТАРЫНЫҢ ШЫҒЫМДЫЛЫҒЫ МЕН САПАСЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУҒА МИНЕРАЛДЫҚ ТАМАҚТАНУДЫҢ ӘСЕРІ”. Izdenister natigeler, no. 4 (104) (December 30, 2024): 262–271. Accessed September 15, 2026. https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/780.

1.АРПАНЫҢ КӨКТЕМГІ СОРТТАРЫНЫҢ ШЫҒЫМДЫЛЫҒЫ МЕН САПАСЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУҒА МИНЕРАЛДЫҚ ТАМАҚТАНУДЫҢ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler [Internet]. 2024 Dec. 30 [cited 2026 Sep. 15];(4 (104):262-71. Available from: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/780

1.АРПАНЫҢ КӨКТЕМГІ СОРТТАРЫНЫҢ ШЫҒЫМДЫЛЫҒЫ МЕН САПАСЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУҒА МИНЕРАЛДЫҚ ТАМАҚТАНУДЫҢ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler. 2024;(4 (104):262-271. doi:10.37884/4-2024/27

[1] 1.Ivanova J., Fomina M., Belousov S., Sharapova N. Comprehensive assessment of Hordeum vulgare in the northern forest-steppe of the Tyumen region // International Scientific and Practical Conference “Fundamental Scientific Research and Their Applied Aspects in Biotechnology and Agriculture” (FSRAABA 2021). – BIO Web Conf. – 2021. – Volume 36. – P.1-4. https://doi.org/10.1051/bioconf/20213601020

[2] 2.Meixue Zh. Barley Production and Consumption // Genetics and Improvement of Barley Malt Quality. – P. 1-17. DOI:10.1007/978-3-642-01279-2_1

[3] 3.FAO. 2022. World Food and Agriculture – Statistical Yearbook 2022. Rome. https://doi.org/10.4060/cc2211en.

[4] 4. Lammas M.E., Shitikova A.V. Spring barley is a promising crop in agricultural production // International Scientific and Practical Conference “AGRONOMY – 2024” (AgriScience2024). BIO Web Conf. – 2024. – Volume 139. – P.6-11. https://doi.org/10.1051/bioconf/202413901012

[5] 5. Sanina N.V. The productivity and spring barley grain quality depending on mineral fertilizer systems // BIO Web Conf. International Scientific-Practical Conference “Agriculture and Food Security: Technology, Innovation, Markets, Human Resources” (FIES 2020). – 2020. – Volume 27. – P. 1-4. https://doi.org/10.1051/bioconf/20202700049.

[6] 6. Сабитова , А., Сулейманова Г., Сарбаев А., Кизилдениз Т. Основные показатели селекционных сортообразцов ярового ячменя в условиях алматинской области // Исследования. – 2024. - №2(102). – С.96-107. https://doi.org/10.37884/2-2024/10

[7] 7. Mirosavljevic M., Momčilovic V., Mikic S., Trkulja D.a, Brbaklić L., Miroslav Z. Changes in stay-green and nitrogen use efficiency traits in historical set of winter barley cultivars // Field Crops Research. – 2020. – Vol. 249. – P.8-16. https://doi.org/10.1016/j.fcr.2020.107740

[8] 8. AbebeA., Getawey G., Tesfaye A., Alemu L. Performance evaluation and stability analysis of malt barley (Hordeum vulgare L.) varieties for yield and quality traits in Eastern Amhara, Ethiopia // CABI Agriculture and Bioscience. – 2021. – Vol. 2. - Article number: 31. – P.16-28. https://doi.org/10.1186/s43170-021-00051-w

[9] 9. Piskareva L.A., Cheverdin A.Yu. Productivity and quality indicators of grain barley depending on variety features and level of mineral nutrition // Journal of Agriculture and Environment. – 2021. – N.1 (17). – P. 2-6. https://doi.org/10.54596/2309-6977-2021-3-118-126.

[10] 10. Красницкий В.М, Бобренко И.А, Шмидт А.Г, Матвейчик О.А. Агротехническая диагностика потребности полевых культур в азотных удобрениях // Плодородие. – 2020. – №1. – С.40-44. DOI: 10.25680/S19948603.2020.117.13.

[11] 11. Nikolaev P.N., Yusova O.A. Breeding achievement of the omsk agricultural scientific center - perspective spring barley variet Omskiy 102 // Vestnik of M.Kozybayev North Kazakhstan University. – 2022. – N.3 (52). – P. 118-126. https://doi.org/10.54596/2309-6977-2021-3-118-126.

[12] 12. Mitrofanov D.V., Tkacheva T.A. Influence of abiotic environmental factors on agricultural technology of barley cultivation in the steppe zone of the Southern Urals // IOP Conf. Series: Earth and Environmental Science. AGRITECH – 2022. –N.6. – P.1-6. – 2021. https://doi:10.1088/1755-1315/981/2/022032.

[13] 13. Гузенко А.Ю., Солонкин А.В. Гузенко А.В. Изучение отзывчивости сортов ячменя на дополнительные подкормки // Научно-агрономический журнал. – 2022. – №1 (116). – С. 33-40. DOI: 10.34736/FNC.2022.116.1.006.33-40.

[14] 14. Левакова О.В. Вариабельность элементов структуры урожая ярового ячменя в зависимости от гидротермических условий вегетации // Аграрная наука Евро-Северо-Востока. – 2022. – №23(3). – С.327-333. https://doi.org/10.30766/2072-9081.2022.23.3.327-333

[15] 15. Артемьев А.А., Гурьянов А.М. Изменение агрохимических показателей чернозема, выщелоченного под влиянием дифференцированного применения минеральных удобрений // Аграрная наука Евро-Северо-Востока. – 2019.– №20(2). – С.144-152. https://doi.org/10.30766/2072-9081.2019.20.2.144-152 УДК 631.452:631.816:631.153.3.

[16] 16. Доспехов Б.А. Методика полевого опыта (с основами статистической обработки результатов исследований): учеб. для выс. с.-х. уч. заведений / Б.А. Доспехов. – Стереотипное издание. Перепечатка с 5-го изд., доп. и переработ., 1985 г. – Москва: Альянс, 2011. – 351 с.