КОМПЛЕКСНАЯ ОЦЕНКА КАЧЕСТВА СЕНОКОСНОЙ МАССЫ КОСТРЕЦА БЕЗОСТОГО В УСЛОВИЯХ СЕВЕРНОГО КАЗАХСТАНА

Ирина Чилимова; Надежда Филиппова; Светлана Дашкевич; Оксана Крадецкая; Марал Утебаев; Николай Рендов

doi:10.37884/3-2024/24

Аңдатпа

Мақалада 2019-2021 аралығында конкурстық сұрыпсынақ питомнигіндегі Омбы селекциясы мен АШҒӨО селекциясының қылтықсыз арпабастың 29 сорты мен күрделі-гибридті популяциясында шабындық массасының химиялық құрамы мен қоректік құндылығы бойынша кешенді бағалау нәтижелері көрсетілген. Жүргізілген зерттеулердің нәтижелері мал азықтық сапасы бойынша ең бағалы үлгілер ауа-райы қолайлы 2019 жылы алынғаның көрсетті, вегетациялық кезеңдегі ылғалдылығы ГТК 1,6 тен болды, 1 класқа сәйкес шөп алынды. Шикі протеиннің мөлшері жылдар бойынша 8,87% - дан 16,64%-ға дейін, алмасу энергиясы 8,79 мДж – 9,66 мДж, азықтық бірлік 0,626 - 0,756 кг/кг өзгерді. Азық өлшемі ең көп саны пайдаланудың үшінші жылында 0,755 - 0,756 кг/кг алынды. Шөп массалық қоректік құндылығы бойынша 13 ең жақсы популяция анықталды. Омбы селекциясы мен АШҒӨО селекциясының шөптеріндегі қоректік заттардың құрамын салыстыра отырып, болмашы айырмашылықтар табылды. Шикі жасұнықтың массалық үлесіне қоректілік құндылықтың (алмасу энергиясы мен азық өлшемі) кері байныланысының жоғары дәрежесі белгіленген корреляция коэффициенті r = -0,999 тен болды.

қылтықсыз арпабас, шабындық массасы, сапасы, ақуыз, жасұнық, азық өлшемі, қоректілік құндылығы.

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

1. Байкалова Л. П., Серебренников Ю. И. Кормовая продуктивность и питательная ценность сортов костреца безостого в Красноярском крае [Текст] //Вестник Красноярского государственного аграрного университета. – 2022. – №. 7 (184). – С. 176-185.
2. Барашкова Н. В., Устинова В. В. Луговое кормопроизводство и ресурсосберегающие приемы повышения продуктивности кормовых угодий Якутии (обзор) [Текст] //Аграрная наука Евро-Северо-Востока. – 2021. – Т. 22. – №. 3. – С. 303-316.
3. Расторгуева, М. В. Влияние экологически чистых регуляторов роста на урожайность костреца безостого в условиях криолитозоны [Текст] //Успехи современной науки. – 2016. – Т. 2. – №. 3. – С. 54-57.
4. Сагалбеков У. М., Байдалин М.Е., Байдалина С.Е., Ахет А.О., Байкен А.С. // Izdenister natigeler - Исследования, результаты. – Алматы, 2022. - №4 (96) – С. 54-63.
5. Алексеева В.И., Платонова А.З. Биологическая оценка костреца безостого в различных агроклиматических зонах Якутии [Текст] // Сибирский вестник сельскохозяйственной науки. 2021;51(6):22-30. https://doi.org/10.26898/0370-8799-2021-6-3
6. Косолапов В.М., Количественная и качественная характеристика сырого протеина кормовых растений, кормов и биологического материала животных и птицы [Текст] / В.М. Косолапов, Ф.В. Воронкова - М.: Угрешская типография, 2014. - 160 с.
7. Кузнецов В. М. Кормовые средства в рационах крупного рогатого скота Сахалинской области. – 2022.
8. Байкалова Л. П., Едимеичев Ю.Ф., Колесников В.А., Машанов А.И. Пути интенсификации кормопроизводства в Красноярском крае [Текст] // Вестник Красноярского государственного аграрного университета. – 2018. – №. 5 (140). – С. 102-108.
9. Косолапов, В.М., Трофимов И. А. Кормовые экосистемы Центрального Черноземья России: агроландшафтные и технологические основы. – М.: Издательский дом «Типография» Россельхозакадемии, 2016. – С. 183-184.
10. Тормозин, М.А. Влияние возраста травостоя на семенную продуктивность костреца безостого [Текст] / М.А.Тормозин, А.В. Беляев, Е.М. Тихолаз // Аграрный вестник Урала. – 2018. – № 6 (173). – С. 59-63.
11. Кашеваров Н. И., Тюрюков А. Г., Осипова Г. М. Урожайность костреца безостого в разных природно-климатических зонах Сибири [Текст] //Достижения науки и техники АПК. – 2015. – Т. 29. – №. 11. – С. 81-83.
12. Jasinskas, A., Zaltauskas A., Kryzeviciene A. The investigation of growing and using of tall perennial grasses as energy crops [Teхt] // Biomass and Bioenergy. – 2008. – Т. 32. – №. 11. – Р. 981-987.
13. Филиппова, Н.И. Создание сорта костреца безостого Акмолинский изумрудный [Текст] //Биотехнология. Теория и практика. – 2012. – №. 1. – С. 30-36.
14. Смирнова, Т. Б., Темерева И. В., Шепелев В. В. Влияние влажности почвы на показатели качества сельскохозяйственных культур и продуктов их переработки [Текст] // Теоретические знания-в практические дела. – 2018. – С. 39-43.
15. Kashevarov N. I. et al. Investigation of the characteristics of smooth bromegrass (Bromopsis inermis Leys) biological traits for cultivation under extreme environmental conditions [Теxt] // Russian agricultural sciences. – 2015. – Т. 41. – №. 1. – С. 14-17.
16. Попков Н.А. Нормы кормления крупного рогатого скота: справочник [Текст] / Н.А. Попков, В.Ф.Радчиков, А.И. Саханчук– Жодино, 2011. – 260 с.
17. Бусыгин П. О. Подобед Л.И., Беспамятных Н.Н., Суздальцева М.А., Моденов Д.В. Питательность кормов как один из главных факторов продуктивности и здоровья сельскохозяйственных животных [Текст] //БИО. – 2020. – №. 10. – С. 26-31.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2024. СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ ҚЫЛТЫҚСЫЗ АРПАБАСТЫҢ ШАБЫНДЫҚ МАССАСЫНЫҢ САПАСЫН КЕШЕНДІ БАҒАЛАУ. Izdenister natigeler. 3(103) (Sep. 2024), 213–222. DOI:https://doi.org/10.37884/3-2024/24.

(1)СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ ҚЫЛТЫҚСЫЗ АРПАБАСТЫҢ ШАБЫНДЫҚ МАССАСЫНЫҢ САПАСЫН КЕШЕНДІ БАҒАЛАУ. Izdenister natigeler 2024, No. 3(103), 213-222. https://doi.org/10.37884/3-2024/24.

СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ ҚЫЛТЫҚСЫЗ АРПАБАСТЫҢ ШАБЫНДЫҚ МАССАСЫНЫҢ САПАСЫН КЕШЕНДІ БАҒАЛАУ. (2024). Izdenister Natigeler, 3(103), 213-222. https://doi.org/10.37884/3-2024/24

СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ ҚЫЛТЫҚСЫЗ АРПАБАСТЫҢ ШАБЫНДЫҚ МАССАСЫНЫҢ САПАСЫН КЕШЕНДІ БАҒАЛАУ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 3(103), p. 213–222, 2024. DOI: 10.37884/3-2024/24. Disponível em: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/667. Acesso em: 15 sep. 2026.

“СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ ҚЫЛТЫҚСЫЗ АРПАБАСТЫҢ ШАБЫНДЫҚ МАССАСЫНЫҢ САПАСЫН КЕШЕНДІ БАҒАЛАУ”. 2024. Izdenister Natigeler, no. 3(103) (September): 213-22. https://doi.org/10.37884/3-2024/24.

“СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ ҚЫЛТЫҚСЫЗ АРПАБАСТЫҢ ШАБЫНДЫҚ МАССАСЫНЫҢ САПАСЫН КЕШЕНДІ БАҒАЛАУ” (2024) Izdenister natigeler, (3(103), pp. 213–222. doi:10.37884/3-2024/24.

[1]“СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ ҚЫЛТЫҚСЫЗ АРПАБАСТЫҢ ШАБЫНДЫҚ МАССАСЫНЫҢ САПАСЫН КЕШЕНДІ БАҒАЛАУ”, Izdenister natigeler, no. 3(103), pp. 213–222, Sep. 2024, doi: 10.37884/3-2024/24.

“СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ ҚЫЛТЫҚСЫЗ АРПАБАСТЫҢ ШАБЫНДЫҚ МАССАСЫНЫҢ САПАСЫН КЕШЕНДІ БАҒАЛАУ”. Izdenister Natigeler, no. 3(103), Sept. 2024, pp. 213-22, https://doi.org/10.37884/3-2024/24.

“СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ ҚЫЛТЫҚСЫЗ АРПАБАСТЫҢ ШАБЫНДЫҚ МАССАСЫНЫҢ САПАСЫН КЕШЕНДІ БАҒАЛАУ”. Izdenister natigeler, no. 3(103) (September 30, 2024): 213–222. Accessed September 15, 2026. https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/667.

1.СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ ҚЫЛТЫҚСЫЗ АРПАБАСТЫҢ ШАБЫНДЫҚ МАССАСЫНЫҢ САПАСЫН КЕШЕНДІ БАҒАЛАУ. Izdenister natigeler [Internet]. 2024 Sep. 30 [cited 2026 Sep. 15];(3(103):213-22. Available from: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/667

1.СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ ҚЫЛТЫҚСЫЗ АРПАБАСТЫҢ ШАБЫНДЫҚ МАССАСЫНЫҢ САПАСЫН КЕШЕНДІ БАҒАЛАУ. Izdenister natigeler. 2024;(3(103):213-222. doi:10.37884/3-2024/24

[1] 1. Байкалова Л. П., Серебренников Ю. И. Кормовая продуктивность и питательная ценность сортов костреца безостого в Красноярском крае [Текст] //Вестник Красноярского государственного аграрного университета. – 2022. – №. 7 (184). – С. 176-185.

[2] 2. Барашкова Н. В., Устинова В. В. Луговое кормопроизводство и ресурсосберегающие приемы повышения продуктивности кормовых угодий Якутии (обзор) [Текст] //Аграрная наука Евро-Северо-Востока. – 2021. – Т. 22. – №. 3. – С. 303-316.

[3] 3. Расторгуева, М. В. Влияние экологически чистых регуляторов роста на урожайность костреца безостого в условиях криолитозоны [Текст] //Успехи современной науки. – 2016. – Т. 2. – №. 3. – С. 54-57.

[4] 4. Сагалбеков У. М., Байдалин М.Е., Байдалина С.Е., Ахет А.О., Байкен А.С. // Izdenister natigeler - Исследования, результаты. – Алматы, 2022. - №4 (96) – С. 54-63.

[5] 5. Алексеева В.И., Платонова А.З. Биологическая оценка костреца безостого в различных агроклиматических зонах Якутии [Текст] // Сибирский вестник сельскохозяйственной науки. 2021;51(6):22-30. https://doi.org/10.26898/0370-8799-2021-6-3

[6] 6. Косолапов В.М., Количественная и качественная характеристика сырого протеина кормовых растений, кормов и биологического материала животных и птицы [Текст] / В.М. Косолапов, Ф.В. Воронкова - М.: Угрешская типография, 2014. - 160 с.

[7] 7. Кузнецов В. М. Кормовые средства в рационах крупного рогатого скота Сахалинской области. – 2022.

[8] 8. Байкалова Л. П., Едимеичев Ю.Ф., Колесников В.А., Машанов А.И. Пути интенсификации кормопроизводства в Красноярском крае [Текст] // Вестник Красноярского государственного аграрного университета. – 2018. – №. 5 (140). – С. 102-108.

[9] 9. Косолапов, В.М., Трофимов И. А. Кормовые экосистемы Центрального Черноземья России: агроландшафтные и технологические основы. – М.: Издательский дом «Типография» Россельхозакадемии, 2016. – С. 183-184.

[10] 10. Тормозин, М.А. Влияние возраста травостоя на семенную продуктивность костреца безостого [Текст] / М.А.Тормозин, А.В. Беляев, Е.М. Тихолаз // Аграрный вестник Урала. – 2018. – № 6 (173). – С. 59-63.

[11] 11. Кашеваров Н. И., Тюрюков А. Г., Осипова Г. М. Урожайность костреца безостого в разных природно-климатических зонах Сибири [Текст] //Достижения науки и техники АПК. – 2015. – Т. 29. – №. 11. – С. 81-83.

[12] 12. Jasinskas, A., Zaltauskas A., Kryzeviciene A. The investigation of growing and using of tall perennial grasses as energy crops [Teхt] // Biomass and Bioenergy. – 2008. – Т. 32. – №. 11. – Р. 981-987.

[13] 13. Филиппова, Н.И. Создание сорта костреца безостого Акмолинский изумрудный [Текст] //Биотехнология. Теория и практика. – 2012. – №. 1. – С. 30-36.

[14] 14. Смирнова, Т. Б., Темерева И. В., Шепелев В. В. Влияние влажности почвы на показатели качества сельскохозяйственных культур и продуктов их переработки [Текст] // Теоретические знания-в практические дела. – 2018. – С. 39-43.

[15] 15. Kashevarov N. I. et al. Investigation of the characteristics of smooth bromegrass (Bromopsis inermis Leys) biological traits for cultivation under extreme environmental conditions [Теxt] // Russian agricultural sciences. – 2015. – Т. 41. – №. 1. – С. 14-17.

[16] 16. Попков Н.А. Нормы кормления крупного рогатого скота: справочник [Текст] / Н.А. Попков, В.Ф.Радчиков, А.И. Саханчук– Жодино, 2011. – 260 с.

[17] 17. Бусыгин П. О. Подобед Л.И., Беспамятных Н.Н., Суздальцева М.А., Моденов Д.В. Питательность кормов как один из главных факторов продуктивности и здоровья сельскохозяйственных животных [Текст] //БИО. – 2020. – №. 10. – С. 26-31.