ХОЗЯЙСТВЕННО-БИОЛОГИЧЕСКАЯ ОЦЕНКА СОРТОВ ГОЛУБИКИ ВЫСОКОРОСЛОЙ В УСЛОВИЯХ АЛМАТИНСКОЙ ОБЛАСТИ

Гульфаридат  Кампитова; Наталья  Кухарчик; Айбек  Атабай; Акбота Туткабек; Ардак   Оразахмет

doi:10.37884/2-2024/20

Аңдатпа

Тағамдық және дәрілік мақсаттарда қолдануға болатын дәстүрлі емес жидек дақылдар арасында жоғары бұталы көкжидек лайықты орын алады. Дәмі мен емдік-профилактикалық қасиеттерінің бірегей үйлесімінің арқасында ол Қазақстанның шаруашылық және өнеркәсіптік жеміс шаруашылығында кеңінен таралуда. Мақалада Алматы облысының төменгі таулы белдеуінің жағдайында жоғары көкжидектің 7 сортына өндірістік-биологиялық бағалау нәтижелері берілген. Жидектердің жалпы жағдайы, қыс мезгіліне төзімділігі, аурулар мен зиянкестерге төзімділігі, өсімдіктің вегетативтік бөлігінің даму параметрлері, үш жасында алғашқы өнімін қалыптастыру мүмкіндігі, сапалық көрсеткіштері зерттелді. Таңдалған сорттардың Қазақстанның жеміс-жидек шаруашылығы үшін практикалық маңызы өте зор. Барлық зерттелген биік көкжидек сорттары өзінің экономикалық және биологиялық сипаттамалары бойынша жоғары, олардың жемістерінің сапасы жоғары, Алматы облысы жағдайында өсіру үшін келешегі мол және олардың осы жағдайларда бейімделу мүмкіндіктерінің жоғары екенін көрсетеді. Duke сорты ең жақсы бейімделу көрсеткіштерін көрсетті. Көкжидек өсімдіктері маусымдық ритмдеріне кезеңдеріне сәйкес болып, жоғары өнім қалыптастырады және зерттелген жағдайда вегетациялық кезеңге сәйкес келеді. Қысқа төзімділігі мен жоғары дәмі Қазақстанда оларды өсірудің басты артықшылығы болып табылады.

көкжидек, жидектер, тағамдық құндылығы, сорттары, ауылшаруашылық технологиясы, өсіру

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

1. Рейман А. Высокорослая голубика /А.Рейман, К.Плишка. –М.:Колос, 1984. -48 с.
2. Курлович Т.В. Голубика высокорослая: биологические особенности и лекарственные свойства //Лiкарсьске рослинництво: вiд досвітy минулого до новітніх технологій: материалы третьей Международной научно-практической интернет-конференций. Полтава, 15 июня 2014 г. – Полтава , 2014. С. 122 -125.
3. Даньков В.В., Скрипниченко М.М., Логинова С.Ф. и р. Ягодные культуры. – Санкт-Петербург: Лань, 2015. С.19-24.
4. Гладкова Л.И. Выращивание высокорослой голубики в США. Обзор//Достижения науки и передовой опыт в сельском хозяйстве. Сер.1 М.: МСХ СССР. ВНИИТЭИСХ. № 9,1974.-С.13-22.
5. Рупасов Ж.А. и др. Голубика высокорослая: оценка адаптационного потенциала при интродукции в условиях Беларуси /Ж.А.Рупасова [и др.]; под ред. Акад. В.А.Парфенова. – Минск: Беларус. Навука, 2007. – 442 с.
6. Данилова И.А. Высокорослая голубика //Приусадебное хозяйство. – 1994. - №3. – С.28-29
7. Программа и методика сортоизучения плодовых, ягодных и орехоплодных культур. – Орел: ВНИИ селекции плодовых культур, 1999. – 608 с.
8. Курлович Т.В. Биологические особенности голубики высокорослой и перспективы её интродукции в Белоруссии //Брусничные в ССР. Новосибирск: Наука, Сиб.отделение, 1990. –С. 268-273.
9. Erb W.A. Improved drought tolerance and root development as components of a scheme to breed blueberries for improved soil adaptability //Euphytica/ - 1993. – V.70. N 1/2. – P. 9-16
10. Hancoch J.F., Draper A.D. Blueberry culture in North America //Hort Science. 1989. – V.24. N 4. – P. 551-556
11. Korcak R.F. Variation in nutrient requirements of blueberries and other calcifuges //Ogrodnictwo, Krakow. – 1987. – Z.16 – S. 249-262
12. Смирнов И.Ю. Особенности выращивания голубики высокой. //Плодоводство и ягодоводство России: Сб.научн.трудов /ВСТИСП. – М., 1999. – Т. VI. – С. 150-159
13. Атрощенко Г.П., Кошман А.И. Хозяйственно-биологические особенности сортов голубики полувысокой в условиях Ленинградской области. //Сельскохозяйственные науки: Агрономия. – 2017. Стр. 16-20

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2024. АЛМАТЫ ОБЛЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА БИІК БҰТАЛЫ КӨКЖИДЕК СОРТТАРЫН ӨНДІРІСТІК ЖӘНЕ БИОЛОГИЯЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРІ БОЙЫНША БАҒАЛАУ. Izdenister natigeler. 2 (102) (Jun. 2024), 209–218. DOI:https://doi.org/10.37884/2-2024/20.

(1)АЛМАТЫ ОБЛЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА БИІК БҰТАЛЫ КӨКЖИДЕК СОРТТАРЫН ӨНДІРІСТІК ЖӘНЕ БИОЛОГИЯЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРІ БОЙЫНША БАҒАЛАУ. Izdenister natigeler 2024, No. 2 (102), 209-218. https://doi.org/10.37884/2-2024/20.

АЛМАТЫ ОБЛЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА БИІК БҰТАЛЫ КӨКЖИДЕК СОРТТАРЫН ӨНДІРІСТІК ЖӘНЕ БИОЛОГИЯЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРІ БОЙЫНША БАҒАЛАУ. (2024). Izdenister Natigeler, 2 (102), 209-218. https://doi.org/10.37884/2-2024/20

АЛМАТЫ ОБЛЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА БИІК БҰТАЛЫ КӨКЖИДЕК СОРТТАРЫН ӨНДІРІСТІК ЖӘНЕ БИОЛОГИЯЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРІ БОЙЫНША БАҒАЛАУ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 2 (102), p. 209–218, 2024. DOI: 10.37884/2-2024/20. Disponível em: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/527. Acesso em: 15 sep. 2026.

“АЛМАТЫ ОБЛЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА БИІК БҰТАЛЫ КӨКЖИДЕК СОРТТАРЫН ӨНДІРІСТІК ЖӘНЕ БИОЛОГИЯЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРІ БОЙЫНША БАҒАЛАУ”. 2024. Izdenister Natigeler, no. 2 (102) (June): 209-18. https://doi.org/10.37884/2-2024/20.

“АЛМАТЫ ОБЛЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА БИІК БҰТАЛЫ КӨКЖИДЕК СОРТТАРЫН ӨНДІРІСТІК ЖӘНЕ БИОЛОГИЯЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРІ БОЙЫНША БАҒАЛАУ” (2024) Izdenister natigeler, (2 (102), pp. 209–218. doi:10.37884/2-2024/20.

[1]“АЛМАТЫ ОБЛЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА БИІК БҰТАЛЫ КӨКЖИДЕК СОРТТАРЫН ӨНДІРІСТІК ЖӘНЕ БИОЛОГИЯЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРІ БОЙЫНША БАҒАЛАУ”, Izdenister natigeler, no. 2 (102), pp. 209–218, Jun. 2024, doi: 10.37884/2-2024/20.

“АЛМАТЫ ОБЛЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА БИІК БҰТАЛЫ КӨКЖИДЕК СОРТТАРЫН ӨНДІРІСТІК ЖӘНЕ БИОЛОГИЯЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРІ БОЙЫНША БАҒАЛАУ”. Izdenister Natigeler, no. 2 (102), June 2024, pp. 209-18, https://doi.org/10.37884/2-2024/20.

“АЛМАТЫ ОБЛЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА БИІК БҰТАЛЫ КӨКЖИДЕК СОРТТАРЫН ӨНДІРІСТІК ЖӘНЕ БИОЛОГИЯЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРІ БОЙЫНША БАҒАЛАУ”. Izdenister natigeler, no. 2 (102) (June 29, 2024): 209–218. Accessed September 15, 2026. https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/527.

1.АЛМАТЫ ОБЛЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА БИІК БҰТАЛЫ КӨКЖИДЕК СОРТТАРЫН ӨНДІРІСТІК ЖӘНЕ БИОЛОГИЯЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРІ БОЙЫНША БАҒАЛАУ. Izdenister natigeler [Internet]. 2024 Jun. 29 [cited 2026 Sep. 15];(2 (102):209-18. Available from: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/527

1.АЛМАТЫ ОБЛЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА БИІК БҰТАЛЫ КӨКЖИДЕК СОРТТАРЫН ӨНДІРІСТІК ЖӘНЕ БИОЛОГИЯЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРІ БОЙЫНША БАҒАЛАУ. Izdenister natigeler. 2024;(2 (102):209-218. doi:10.37884/2-2024/20

[1] 1. Рейман А. Высокорослая голубика /А.Рейман, К.Плишка. –М.:Колос, 1984. -48 с.

[2] 2. Курлович Т.В. Голубика высокорослая: биологические особенности и лекарственные свойства //Лiкарсьске рослинництво: вiд досвітy минулого до новітніх технологій: материалы третьей Международной научно-практической интернет-конференций. Полтава, 15 июня 2014 г. – Полтава , 2014. С. 122 -125.

[3] 3. Даньков В.В., Скрипниченко М.М., Логинова С.Ф. и р. Ягодные культуры. – Санкт-Петербург: Лань, 2015. С.19-24.

[4] 4. Гладкова Л.И. Выращивание высокорослой голубики в США. Обзор//Достижения науки и передовой опыт в сельском хозяйстве. Сер.1 М.: МСХ СССР. ВНИИТЭИСХ. № 9,1974.-С.13-22.

[5] 5. Рупасов Ж.А. и др. Голубика высокорослая: оценка адаптационного потенциала при интродукции в условиях Беларуси /Ж.А.Рупасова [и др.]; под ред. Акад. В.А.Парфенова. – Минск: Беларус. Навука, 2007. – 442 с.

[6] 6. Данилова И.А. Высокорослая голубика //Приусадебное хозяйство. – 1994. - №3. – С.28-29

[7] 7. Программа и методика сортоизучения плодовых, ягодных и орехоплодных культур. – Орел: ВНИИ селекции плодовых культур, 1999. – 608 с.

[8] 8. Курлович Т.В. Биологические особенности голубики высокорослой и перспективы её интродукции в Белоруссии //Брусничные в ССР. Новосибирск: Наука, Сиб.отделение, 1990. –С. 268-273.

[9] 9. Erb W.A. Improved drought tolerance and root development as components of a scheme to breed blueberries for improved soil adaptability //Euphytica/ - 1993. – V.70. N 1/2. – P. 9-16

[10] 10. Hancoch J.F., Draper A.D. Blueberry culture in North America //Hort Science. 1989. – V.24. N 4. – P. 551-556

[11] 11. Korcak R.F. Variation in nutrient requirements of blueberries and other calcifuges //Ogrodnictwo, Krakow. – 1987. – Z.16 – S. 249-262

[12] 12. Смирнов И.Ю. Особенности выращивания голубики высокой. //Плодоводство и ягодоводство России: Сб.научн.трудов /ВСТИСП. – М., 1999. – Т. VI. – С. 150-159

[13] 13. Атрощенко Г.П., Кошман А.И. Хозяйственно-биологические особенности сортов голубики полувысокой в условиях Ленинградской области. //Сельскохозяйственные науки: Агрономия. – 2017. Стр. 16-20