ФИЗИКО-МЕХАНИЧЕСКИЕ СВОЙСТВА ШЕРСТИ МЯСО-ШЕРСТНЫХ ТОНКОРУННЫХ ОВЕЦ

Эльмира Асылбекова; Каирлы  Омашев; Темирхан  Кенжебаев; Зауре Ахатова; Давид  Камилов

doi:10.37884/2-2024/01

Аңдатпа

Мақалада AR14870941 гранттық қаржыландыру тақырыбы бойынша жүргізілген зерттеулер аясында алынған етті-жүнді биязы жүнді қойлардың жүнінің физика-механикалық қасиеттерін зерттеу нәтижелері берілген. Ғылыми-өндірістік тәжірибе отандық (қазақтың биязы жүнді, етті меринос) және шетелдік (доне және дойчемеринофляйшшаф) қой тұқымдарын қолдану арқылы жүргізілуде. Зерттеу нәтижелері отандық және шетелдік тұқымды қошқарлардың жүніндегі май мөлшері оңтайлы деңгейде екенін көрсетті. Доне тұқымды қошқарлар үшін тер/май арақатынас мөлшері 0,72, дойчемеринофляйшшафта – 0,97, қазақтың биязы жүнді қой тұқымында – 0,84, етті мериноста – 0,92 болды.

Қазақтың биязы жүнді және етті меринос қой тұқымдарының қошқарлары мен аналықтары жүнінің үзілу ұзындығы (км) бойынша есептегенде, олардың жүн беріктігінің орташа көрсеткіштері 9,23±0,11; 9,32±0,24 және 8,57±0,09; 8,95±0,13 км сәйкестенді, бұл көрсеткіштер биязы жүн беріктігіне сәйкес келеді. Дойчемеринофляйшшаф тұқымының қошқарлары мен аналықтарының жүні жоғары беріктілігімен сипатталды, жүн беріктілігі қошқарларда 10,06-10,17 км, саулықтарда 7,87-10,22 км аралығында болып, орташа көрсеткіштері 10,12±0,05 және 9,37±0,28 км сәйкестенді. Доне қойларының жүн жіңішкелігі 18,7-20,5 мкм сәйкес болуына қарамастан, олар жақсы жүн беріктігі және биік жүн ұзындығы көрсеткіштерімен ерекшеленді. Жүн беріктілігі қошқарлар үшін 9,45±0,09 км, аналықтар үшін 8,48±0,25 км сәйкес келді. Жүн ұзындығы бойынша 70 миллиметр мен 130 миллиметр аралықтарын көрсетіп ерекшеленген дойчемеринофляйшшаф қойларының орташа көрсеткіші 115,0 миллиметрге сәйкестенді.

қойлар, тұқым, жүн, шайыр, беріктілік, жіңішкелік, ұзындық

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

[1] Кенжебаев, Т.Е. Методы улучшения продуктивности мясо-шерстных тонкорунных овец /Т.Е. Кенжебаев, К.Б. Омашев, Э.Б. Асылбекова, З.А. Ахатова, Д.А. Камилов // Вестник Кызылординского университета имени Коркыт ата. Серия сельскохозяйственных наук. – 2023. – № 3-1 (66). – С.298-306.
[2] Islamov, E.I. Features of wool qualities and formation of skin cover of young sheep of the south kazakh merino breed in zhambyl region conditions / E.I. Islamov, G.A. Kulmanova, B.T. Kulataev, D.N. Bekbaeva, I.E. Mukhametzharova // «Ízdeníster, nәtizheler – Issledovaniya, rezul'taty». – 2023. – № 4 (100). – P.44-56.
[3] Мусабаев, Б.И. Влияние инновационного препарата «al karal» на ослабленных ягнят / Б.И. Мусабаев, С.Р. Рашев, А.А. Есенбаев, Э.Б. Есжанова // Труды международной онлаин конференции «Агронаука-2020». – Новосибирск. – 2020. – С.177-181.
[4] Асылбекова, Э.Б. Әр түрлі генотипті қозылардың тірі салмағының динамикасы / Э.Б. Асылбекова, К.Х. Абрамов, К.А. Жумадиллаева, Б.Б. Изкебаев, Ж.М. Мусаева // Наука и аграрное производство Казахстана. – Алматы. – 2020. – №3 – С.9-11.
[5] Қой шаруашылығы өнімдерін өндіру / К.У. Медеубеков, Т.И. Сарбасов– Алматы. – 1980. – 324 б.
[6] Шерстоведение: учебник / В.И. Трухачев, В.А. Мороз Ставропольский государственный аграрный университет. – Ставрополь. – 2012. – 496 с.
[7] Методика исследования количества и качества шерстного жира и пота. / Е.И. Лихачева, О.Н. Дятлова, А.Е. Тимченко. – Ставрополь. – 1979. – 27 с.
[8] Практикум по овцеводству и технологии производства шерсти, каракуля и баранины / Спецредакторы Ю.А. Скоробогатов, Л.И. Цой, М.М. Бетембаева. – Алма-Ата. – 1989. – С.28-29.
[9] Сохранение качества шерсти / Мигалюк Д.Я., Орлов И.М. – Москва. – 1987. – 207с.
[10] Кулманова, Г.А. Качество шерсти казахских мясо-шерстных полутонкорунных овец и помесей баранчиков РМхМШК / Г.А. Кулманова, Э.Б. Асылбекова, П.Е. Кулеметова // Материалы международной научно-практической конференции «Научно-практическое значение обеспечения интенсивного развития животноводства и кормопроизводства на современном этапе» посвященной 90-летию со дня основания Казахского научно-исследовательского института животноводства и кормопроизводства. Том 1. «Коневодство, овцеводство, верблюдоводство». – Алматы. – 2023. – С.200-205.
[11] Овцеводство / С.Ш. Мирзабеков, А.И. Ерохин - Алматы, 2005. – 512 с.
[12] Нартбаев, А. Лучшие генотипы мясных мериносов и эффективность разведения тонкорунных овец / А. Нартбаев // Материалы международной научно-практической конференции посвященной 70-летию заслуженного деятеля РК Досмухамбетова Т.М. «Наука, производство, бизнес: современное состояние и пути инновационного развития аграрного сектора на примере Агрохолдинга «Байсерке-Агро». – Алматы. – 2019. – С.143-146.
[13] Нартбаев, А. Влияние баранов мясных мериносов австралийской селекции на продуктивные показатели ярок / А. Нартбаев, Э.Б. Асылбекова, П.С. Екейбаев. // Материалы международной научно-практической конференции посвященной 70-летию д.с.х.н. профессора Бозымова Казыбай Караевича «Современные научно-практические решения в области животноводства». – Уральск. – 2019. – С.101-105.
[14] Асылбекова, Э.Б. Австралия етті мериносы генотипінің будан қозыларының өнімділігі мен өсіп-жетілуіне әсері / Э.Б. Асылбекова // «Ізденістер, нәтижелер. Исследование, результаты». – Алматы. – №3 (87). – 2020. – 87-93 б.
[15] Асылбекова, Э.Б. Мясная продуктивность молодняка тонкорунных овец / Э.Б. Асылбекова, Л.А. Алиева, М.К. Алиева, О.В. Люлина, М.А. Тастаганов, К.А. Жумадиллаева, Б.Ж. Аккулова, Н.Н. Чанашпаева // Материалы международной научно-практической конференции посвященной 70-летию заслуженного деятеля РК Досмухамбетова Т.М. «Наука, производство, бизнес: современное состояние и пути инновационного развития аграрного сектора на примере Агрохолдинга «Байсерке-Агро». – Алматы. – 2019. – С.11-16.
[16] Асылбекова, Э.Б. Шерстная продуктивность отечественных и зарубежных пород овец тонкорунного направления / Э.Б. Асылбекова, З.А. Ахатова, Ж.Б. Сергазы // Материалы международной научно-практической конференции «Научно-практическое значение обеспечения интенсивного развития животноводства и кормопроизводства на современном этапе» посвященной 90-летию со дня основания Казахского научно-исследовательского института животноводства и кормопроизводства. Том 1. «Коневодство, овцеводство, верблюдоводство». – Алматы. – 2023. – С.217-221.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2024. ЕТТІ-ЖҮНДІ БАҒЫТТАҒЫ БИЯЗЫ ЖҮНДІ ҚОЙ ТҰҚЫМДАРЫНЫҢ ЖҮНІНІҢ ФИЗИКА-МЕХАНИКАЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІ . Izdenister natigeler. 2 (102) (Jun. 2024), 5–14. DOI:https://doi.org/10.37884/2-2024/01.

(1)ЕТТІ-ЖҮНДІ БАҒЫТТАҒЫ БИЯЗЫ ЖҮНДІ ҚОЙ ТҰҚЫМДАРЫНЫҢ ЖҮНІНІҢ ФИЗИКА-МЕХАНИКАЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІ . Izdenister natigeler 2024, No. 2 (102), 5-14. https://doi.org/10.37884/2-2024/01.

ЕТТІ-ЖҮНДІ БАҒЫТТАҒЫ БИЯЗЫ ЖҮНДІ ҚОЙ ТҰҚЫМДАРЫНЫҢ ЖҮНІНІҢ ФИЗИКА-МЕХАНИКАЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІ . (2024). Izdenister Natigeler, 2 (102), 5-14. https://doi.org/10.37884/2-2024/01

ЕТТІ-ЖҮНДІ БАҒЫТТАҒЫ БИЯЗЫ ЖҮНДІ ҚОЙ ТҰҚЫМДАРЫНЫҢ ЖҮНІНІҢ ФИЗИКА-МЕХАНИКАЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІ . Izdenister natigeler, [S. l.], n. 2 (102), p. 5–14, 2024. DOI: 10.37884/2-2024/01. Disponível em: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/500. Acesso em: 15 sep. 2026.

“ЕТТІ-ЖҮНДІ БАҒЫТТАҒЫ БИЯЗЫ ЖҮНДІ ҚОЙ ТҰҚЫМДАРЫНЫҢ ЖҮНІНІҢ ФИЗИКА-МЕХАНИКАЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІ ”. 2024. Izdenister Natigeler, no. 2 (102) (June): 5-14. https://doi.org/10.37884/2-2024/01.

“ЕТТІ-ЖҮНДІ БАҒЫТТАҒЫ БИЯЗЫ ЖҮНДІ ҚОЙ ТҰҚЫМДАРЫНЫҢ ЖҮНІНІҢ ФИЗИКА-МЕХАНИКАЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІ ” (2024) Izdenister natigeler, (2 (102), pp. 5–14. doi:10.37884/2-2024/01.

[1]“ЕТТІ-ЖҮНДІ БАҒЫТТАҒЫ БИЯЗЫ ЖҮНДІ ҚОЙ ТҰҚЫМДАРЫНЫҢ ЖҮНІНІҢ ФИЗИКА-МЕХАНИКАЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІ ”, Izdenister natigeler, no. 2 (102), pp. 5–14, Jun. 2024, doi: 10.37884/2-2024/01.

“ЕТТІ-ЖҮНДІ БАҒЫТТАҒЫ БИЯЗЫ ЖҮНДІ ҚОЙ ТҰҚЫМДАРЫНЫҢ ЖҮНІНІҢ ФИЗИКА-МЕХАНИКАЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІ ”. Izdenister Natigeler, no. 2 (102), June 2024, pp. 5-14, https://doi.org/10.37884/2-2024/01.

“ЕТТІ-ЖҮНДІ БАҒЫТТАҒЫ БИЯЗЫ ЖҮНДІ ҚОЙ ТҰҚЫМДАРЫНЫҢ ЖҮНІНІҢ ФИЗИКА-МЕХАНИКАЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІ ”. Izdenister natigeler, no. 2 (102) (June 29, 2024): 5–14. Accessed September 15, 2026. https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/500.

1.ЕТТІ-ЖҮНДІ БАҒЫТТАҒЫ БИЯЗЫ ЖҮНДІ ҚОЙ ТҰҚЫМДАРЫНЫҢ ЖҮНІНІҢ ФИЗИКА-МЕХАНИКАЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІ . Izdenister natigeler [Internet]. 2024 Jun. 29 [cited 2026 Sep. 15];(2 (102):5-14. Available from: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/500

1.ЕТТІ-ЖҮНДІ БАҒЫТТАҒЫ БИЯЗЫ ЖҮНДІ ҚОЙ ТҰҚЫМДАРЫНЫҢ ЖҮНІНІҢ ФИЗИКА-МЕХАНИКАЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІ . Izdenister natigeler. 2024;(2 (102):5-14. doi:10.37884/2-2024/01

[1] [1] Кенжебаев, Т.Е. Методы улучшения продуктивности мясо-шерстных тонкорунных овец /Т.Е. Кенжебаев, К.Б. Омашев, Э.Б. Асылбекова, З.А. Ахатова, Д.А. Камилов // Вестник Кызылординского университета имени Коркыт ата. Серия сельскохозяйственных наук. – 2023. – № 3-1 (66). – С.298-306.

[2] [2] Islamov, E.I. Features of wool qualities and formation of skin cover of young sheep of the south kazakh merino breed in zhambyl region conditions / E.I. Islamov, G.A. Kulmanova, B.T. Kulataev, D.N. Bekbaeva, I.E. Mukhametzharova // «Ízdeníster, nәtizheler – Issledovaniya, rezul'taty». – 2023. – № 4 (100). – P.44-56.

[3] [3] Мусабаев, Б.И. Влияние инновационного препарата «al karal» на ослабленных ягнят / Б.И. Мусабаев, С.Р. Рашев, А.А. Есенбаев, Э.Б. Есжанова // Труды международной онлаин конференции «Агронаука-2020». – Новосибирск. – 2020. – С.177-181.

[4] [4] Асылбекова, Э.Б. Әр түрлі генотипті қозылардың тірі салмағының динамикасы / Э.Б. Асылбекова, К.Х. Абрамов, К.А. Жумадиллаева, Б.Б. Изкебаев, Ж.М. Мусаева // Наука и аграрное производство Казахстана. – Алматы. – 2020. – №3 – С.9-11.

[5] [5] Қой шаруашылығы өнімдерін өндіру / К.У. Медеубеков, Т.И. Сарбасов– Алматы. – 1980. – 324 б.

[6] [6] Шерстоведение: учебник / В.И. Трухачев, В.А. Мороз Ставропольский государственный аграрный университет. – Ставрополь. – 2012. – 496 с.

[7] [7] Методика исследования количества и качества шерстного жира и пота. / Е.И. Лихачева, О.Н. Дятлова, А.Е. Тимченко. – Ставрополь. – 1979. – 27 с.

[8] [8] Практикум по овцеводству и технологии производства шерсти, каракуля и баранины / Спецредакторы Ю.А. Скоробогатов, Л.И. Цой, М.М. Бетембаева. – Алма-Ата. – 1989. – С.28-29.

[9] [9] Сохранение качества шерсти / Мигалюк Д.Я., Орлов И.М. – Москва. – 1987. – 207с.

[10] [10] Кулманова, Г.А. Качество шерсти казахских мясо-шерстных полутонкорунных овец и помесей баранчиков РМхМШК / Г.А. Кулманова, Э.Б. Асылбекова, П.Е. Кулеметова // Материалы международной научно-практической конференции «Научно-практическое значение обеспечения интенсивного развития животноводства и кормопроизводства на современном этапе» посвященной 90-летию со дня основания Казахского научно-исследовательского института животноводства и кормопроизводства. Том 1. «Коневодство, овцеводство, верблюдоводство». – Алматы. – 2023. – С.200-205.

[11] [11] Овцеводство / С.Ш. Мирзабеков, А.И. Ерохин - Алматы, 2005. – 512 с.

[12] [12] Нартбаев, А. Лучшие генотипы мясных мериносов и эффективность разведения тонкорунных овец / А. Нартбаев // Материалы международной научно-практической конференции посвященной 70-летию заслуженного деятеля РК Досмухамбетова Т.М. «Наука, производство, бизнес: современное состояние и пути инновационного развития аграрного сектора на примере Агрохолдинга «Байсерке-Агро». – Алматы. – 2019. – С.143-146.

[13] [13] Нартбаев, А. Влияние баранов мясных мериносов австралийской селекции на продуктивные показатели ярок / А. Нартбаев, Э.Б. Асылбекова, П.С. Екейбаев. // Материалы международной научно-практической конференции посвященной 70-летию д.с.х.н. профессора Бозымова Казыбай Караевича «Современные научно-практические решения в области животноводства». – Уральск. – 2019. – С.101-105.

[14] [14] Асылбекова, Э.Б. Австралия етті мериносы генотипінің будан қозыларының өнімділігі мен өсіп-жетілуіне әсері / Э.Б. Асылбекова // «Ізденістер, нәтижелер. Исследование, результаты». – Алматы. – №3 (87). – 2020. – 87-93 б.

[15] [15] Асылбекова, Э.Б. Мясная продуктивность молодняка тонкорунных овец / Э.Б. Асылбекова, Л.А. Алиева, М.К. Алиева, О.В. Люлина, М.А. Тастаганов, К.А. Жумадиллаева, Б.Ж. Аккулова, Н.Н. Чанашпаева // Материалы международной научно-практической конференции посвященной 70-летию заслуженного деятеля РК Досмухамбетова Т.М. «Наука, производство, бизнес: современное состояние и пути инновационного развития аграрного сектора на примере Агрохолдинга «Байсерке-Агро». – Алматы. – 2019. – С.11-16.

[16] [16] Асылбекова, Э.Б. Шерстная продуктивность отечественных и зарубежных пород овец тонкорунного направления / Э.Б. Асылбекова, З.А. Ахатова, Ж.Б. Сергазы // Материалы международной научно-практической конференции «Научно-практическое значение обеспечения интенсивного развития животноводства и кормопроизводства на современном этапе» посвященной 90-летию со дня основания Казахского научно-исследовательского института животноводства и кормопроизводства. Том 1. «Коневодство, овцеводство, верблюдоводство». – Алматы. – 2023. – С.217-221.