Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ, АГРОХИМИЯ, АЗЫҚ ӨНДІРУ, АГРОЭКОЛОГИЯ

АЗИЯЛЫҚ ШЕГІРТКЕЛЕРГЕ ҚАРСЫ ЭНТОМОПАТОГЕНДІ САҢЫРАУҚҰЛАҚТАРДЫҢ КОЛЛЕКЦИЯЛЫҚ ШТАММДАРЫН (ТОПТАМАСЫН) ВИРУЛЕНТТІЛІК БЕЛГІЛЕРІ БОЙЫНША СКРИНИНГТЕУ

У.Т. Жуматаева* 1 , Б.А. Дуйсембеков 2 , A.M. Бегалиева 3 , У.О. Сабденова 4 , K.K. Еркекулова 5

1 Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті, Алматы ; 2 Agropark «Ontustik», Алматы обл., Қазақстан; 3 М.Әуезов атындағы ОҚУ, Шымкент қ.; 4 Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университеті, Алматы қ.; 5 Оңтүстік Қазақстан медицина академиясы, Шымкент қ.

doi.org/10.37884/2-2021/13 Бет. 124-135 Қабылданды 04.03.2022 Жарияланды 30.06.2021

Аңдатпа

Мақалада Beauveria bassiana саңырауқұлағының әртүрлі систематикалық топтарына жататын бунақденелілерден бөлініп алынған 25 изоляттарының уыттылық белгілері бойынша азиялық шегірткесінің 2-3 жас шамасындағы дернәсілдеріне алқашқы скрининг жасалды. 25 штаммның ішінен бес штаммы 21 тәулікте (BCo1-14, BSc1-15, BSc2-15, BTr1-16, BPit-16) инокуляция процесі аяқталған соң, дернәсілдердің өлім деңгейі 90-100% жетіп, оларға қарсы жоғары биологиялық белсенділік көрсетті. Ие организмнің өлімге ұшырау деңгейі мен жылдамдығы бойынша ең жақсы әсер еткен штаммдар - BCo1-14, BSc1-15, BSc2-15, BTr1-16, BPit-16. Ал ең жоғарғы биологиялық белсенділік BSc1-15 штаммында байқалды, себебі залалданғаннан соң бар-жоғы 15-тәулікте тест-бунақденелілердің өлу деңгейі 100% құрады. Ең төменгі белсенділікті BCi4-14 штаммы 35,0-62,5% аралығында көрсетті. Бақылау нұсқасындағы (өңдеусіз) азиялық шегіртке дернәсілдерінің 21-тәулікте өлу деңгейі 15,0±2,88% байқалды. Осылайша зерттеуге алынған штаммдардың жалпы санынан жоғары уыттылыққа (өлуі 80-100%) ие формаларының үлесі 44%-дан аспады, ал әлсіз уытты формаларының меншікті салмағы (белсенділігі 80%-дан төмен) 56%-ды құрағандығы анықталды.

энтомопатоген, уыттылық, Beauveria bassiana, штамм, культура, Locusta migratoria migratoria L., конидия, саңырауқұлақ, скрининг.

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. 1. Lachininskiy A.V., Sergeyev M.G., Childebayev M.K., Chernyakhovskiy M.Ye., Lokvud A.Dzh., Kambulin V.Ye., Gapparov F.A. (2002). Saranchovyye Kazakhstana, Sredney Azii i sopredel'nykh territoriy [Locusts of Kazakhstan, Central Asia and adjacent territories]. – SSHA, Larami: Mezhdunarod. assots. prikl. Akridologii i universitet Vayominga, – ss. 387 [in Russian].
  2. 2. Kambulin V.Ye., Yskak S., Toleubayev K.M. (2010) Dinamika populyatsiy stadnykh saranchovykh v Kazakhstane [Dynamics of herd locust populations in Kazakhstan] // Zashchita i karantin rasteniy. –– №4. – ss. 17-20[in Russian].
  3. 3. Glupova V.V. (2001) Insect pathogens: structural and functional aspects / edited by Glupova V.V. – М7: All year round. - 736 p [in English].
  4. 4. Serebrov V.V., Kiselev A.A., Glupov V.V. (2003) Izucheniye nekotorykh faktorov sinergizma mezhdu entomopatogennymi gribami i khimicheskimi insektitsidami [Study of some factors of synergy between entomopathogenic fungi and chemical insecticides]// Mikologiya i fitopatologiya. –T. 37. - V. 1. - ss.76 -81[in Russian].
  5. 5. Slyamova N.D., Smagulova Sh.B., Abdukadyrova A.D., Bolatbekova B.K., Uspanov A.M. (2017) Ekologicheski bezopasnyye metody kontrolya chislennosti koloradskogo zhuka s ispol'zovaniyem entomopatogennykh gribov v usloviyakh Yugo-Vostoka Kazakhstana [Environmentally safe methods of population control of the Colorado potato beetle using entomopathogenic fungi in the conditions of the South-East of Kazakhstan]// «Issledovaniya, rezul'taty». Almaty, № 4 (76) ss. 436-442 [in Russian].
  6. 6. Smagulova Sh.B., Duysembekov B.A., Slyamova N.D., Uspanov A.M., Lednev G.R., Levchenko M.V. (2017) Entomopatogennyye anamorfnyye askomitsety v populyatsiyakh zhukovkoroyedov v Yugo-Vostochnom Kazakhstane i otsenka ikh spetsifichnosti [Ento-mopathogenic anamorphic ascomycetes in beetle-eating populations in South-Eastern Kazakhstan and assessment of their specificity] // Issledovaniya, rezul'taty. №4 (76) - ss. 449-457 [in Russian].
  7. 7. Lukina A.V., Lednev G.R., Duysembekov B.A., Levchenko M.V., Slyamova N.D., Smagulova Sh.B. (2006) Poisk i vydeleniye novykh shtammov entomopatogennykh gribov v yugo-vostochnom Kazakhstane [1. Search and isolation of new strains of entomopathogenic fungi in south-eastern Kazakhstan] // I-ya Mezhd. nauchn. konf. molodykh uchenykh i aspirantov «Aktual'nyye problemy zashchity i karantina rasteniy». – Almaty, – рр. 99-101[in Russian].
  8. 8. Abdukerim R.Zh., Tulengutova K.N., Khidirov K.R., Zhunusova A.S., Alimkulova M.K. (2017) Biologicheskaya aktivnost' entomopatogennykh gribov vydelennykh iz koroyeda na nasekomykh iz drugikh sistematicheskikh grupp [Biological activity of entomopathogenic fungi isolated from bark beetles on insects from other systematic groups] // «Issledovaniya, rezul'taty». Almaty, № 4 (76). ss. 222-228[in Russian].
  9. 9. Bilay V.I. (1982) (red.) Metody eksperimental'noy mikologii Spravochnik [Methods of experimental mycology]. Kiyev, «Naukova dumka», – ss. 550 [in Russian].
  10. 10. Glupov V.V. (2001) Patogeny nasekomykh: strukturnyye i funktsional'nyye aspekty [Insect pathogens: structural and functional aspects]. / Pod.red - M.: Kruglyy god, -ss. 738 [in Russian].
  11. 11. Faria, M., Wraight, S.P. Mycoinsecticides and Mycoacaricides: A comprehensive list with worldwide coverage and international classification of formulation types. // Biological Control. 2007. - V.43. – Р.237-256 [in English].
  12. 12. Cliquet S., Jackson M.A. Comparison of air - drying methods for evaluating the desiccation tolerance of liquid culture - produced blastospores of Paecilomyces fumosoroseus. // World J. Microbiol. Biotech. 1997. - V. 13. - P. 299 - 303[in English].
  13. 13. Shternshis M.V., Yermakova N.I., Zurabova E.R., Isangalin F.S. (1990) Metodi-cheskiye rekomendatsii [Methodological recommendations]. - M., –ss. 14[in Russian].
  14. 14. Labinskaya A.S. (1963) Prakticheskoye rukovodstvo po mikrobiologicheskim metodam issledovaniya [Practical guide to microbiological research methods]. – M.: Gos. izd.-vo med. lit.-ry., –ss. 463 [in Russian].
  15. 15. Geshtovt N.Yu. (2002) Entomopatogennyye griby. Biotekhnologicheskiye aspekty [Entomopathogenic fungi. Biotechnological aspects]/ N.Yu. Geshtovt. - Almaty,– ss. 288 [in Russian].
  16. 16. Kryukov V.Yu., Yaroslavtseva O.N., Levchenko M.V., Lednev G.R., Glupov V.V. (2009) Fenotipicheskaya izmenchivost' prirodnykh izolyatov entomopatogennogo griba Beauveria bassiana [Phenotypic variability of natural isolates of the entomopathogenic fungus Beauveria bassiana]. //Mikologiya i fitopatologiya. T. 43. N 6. ss. 514–521[in Russian].

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2021. АЗИЯЛЫҚ ШЕГІРТКЕЛЕРГЕ ҚАРСЫ ЭНТОМОПАТОГЕНДІ САҢЫРАУҚҰЛАҚТАРДЫҢ КОЛЛЕКЦИЯЛЫҚ ШТАММДАРЫН (ТОПТАМАСЫН) ВИРУЛЕНТТІЛІК БЕЛГІЛЕРІ БОЙЫНША СКРИНИНГТЕУ. Izdenister natigeler. 2 (90) (Jun. 2021), 124–135. DOI:https://doi.org/10.37884/2-2021/13.
(1)АЗИЯЛЫҚ ШЕГІРТКЕЛЕРГЕ ҚАРСЫ ЭНТОМОПАТОГЕНДІ САҢЫРАУҚҰЛАҚТАРДЫҢ КОЛЛЕКЦИЯЛЫҚ ШТАММДАРЫН (ТОПТАМАСЫН) ВИРУЛЕНТТІЛІК БЕЛГІЛЕРІ БОЙЫНША СКРИНИНГТЕУ. Izdenister natigeler 2021, No. 2 (90), 124-135. https://doi.org/10.37884/2-2021/13.
АЗИЯЛЫҚ ШЕГІРТКЕЛЕРГЕ ҚАРСЫ ЭНТОМОПАТОГЕНДІ САҢЫРАУҚҰЛАҚТАРДЫҢ КОЛЛЕКЦИЯЛЫҚ ШТАММДАРЫН (ТОПТАМАСЫН) ВИРУЛЕНТТІЛІК БЕЛГІЛЕРІ БОЙЫНША СКРИНИНГТЕУ. (2021). Izdenister Natigeler, 2 (90), 124-135. https://doi.org/10.37884/2-2021/13
АЗИЯЛЫҚ ШЕГІРТКЕЛЕРГЕ ҚАРСЫ ЭНТОМОПАТОГЕНДІ САҢЫРАУҚҰЛАҚТАРДЫҢ КОЛЛЕКЦИЯЛЫҚ ШТАММДАРЫН (ТОПТАМАСЫН) ВИРУЛЕНТТІЛІК БЕЛГІЛЕРІ БОЙЫНША СКРИНИНГТЕУ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 2 (90), p. 124–135, 2021. DOI: 10.37884/2-2021/13. Disponível em: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/42. Acesso em: 15 sep. 2026.
“АЗИЯЛЫҚ ШЕГІРТКЕЛЕРГЕ ҚАРСЫ ЭНТОМОПАТОГЕНДІ САҢЫРАУҚҰЛАҚТАРДЫҢ КОЛЛЕКЦИЯЛЫҚ ШТАММДАРЫН (ТОПТАМАСЫН) ВИРУЛЕНТТІЛІК БЕЛГІЛЕРІ БОЙЫНША СКРИНИНГТЕУ”. 2021. Izdenister Natigeler, no. 2 (90) (June): 124-35. https://doi.org/10.37884/2-2021/13.
“АЗИЯЛЫҚ ШЕГІРТКЕЛЕРГЕ ҚАРСЫ ЭНТОМОПАТОГЕНДІ САҢЫРАУҚҰЛАҚТАРДЫҢ КОЛЛЕКЦИЯЛЫҚ ШТАММДАРЫН (ТОПТАМАСЫН) ВИРУЛЕНТТІЛІК БЕЛГІЛЕРІ БОЙЫНША СКРИНИНГТЕУ” (2021) Izdenister natigeler, (2 (90), pp. 124–135. doi:10.37884/2-2021/13.
[1]“АЗИЯЛЫҚ ШЕГІРТКЕЛЕРГЕ ҚАРСЫ ЭНТОМОПАТОГЕНДІ САҢЫРАУҚҰЛАҚТАРДЫҢ КОЛЛЕКЦИЯЛЫҚ ШТАММДАРЫН (ТОПТАМАСЫН) ВИРУЛЕНТТІЛІК БЕЛГІЛЕРІ БОЙЫНША СКРИНИНГТЕУ”, Izdenister natigeler, no. 2 (90), pp. 124–135, Jun. 2021, doi: 10.37884/2-2021/13.
“АЗИЯЛЫҚ ШЕГІРТКЕЛЕРГЕ ҚАРСЫ ЭНТОМОПАТОГЕНДІ САҢЫРАУҚҰЛАҚТАРДЫҢ КОЛЛЕКЦИЯЛЫҚ ШТАММДАРЫН (ТОПТАМАСЫН) ВИРУЛЕНТТІЛІК БЕЛГІЛЕРІ БОЙЫНША СКРИНИНГТЕУ”. Izdenister Natigeler, no. 2 (90), June 2021, pp. 124-35, https://doi.org/10.37884/2-2021/13.
“АЗИЯЛЫҚ ШЕГІРТКЕЛЕРГЕ ҚАРСЫ ЭНТОМОПАТОГЕНДІ САҢЫРАУҚҰЛАҚТАРДЫҢ КОЛЛЕКЦИЯЛЫҚ ШТАММДАРЫН (ТОПТАМАСЫН) ВИРУЛЕНТТІЛІК БЕЛГІЛЕРІ БОЙЫНША СКРИНИНГТЕУ”. Izdenister natigeler, no. 2 (90) (June 30, 2021): 124–135. Accessed September 15, 2026. https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/42.
1.АЗИЯЛЫҚ ШЕГІРТКЕЛЕРГЕ ҚАРСЫ ЭНТОМОПАТОГЕНДІ САҢЫРАУҚҰЛАҚТАРДЫҢ КОЛЛЕКЦИЯЛЫҚ ШТАММДАРЫН (ТОПТАМАСЫН) ВИРУЛЕНТТІЛІК БЕЛГІЛЕРІ БОЙЫНША СКРИНИНГТЕУ. Izdenister natigeler [Internet]. 2021 Jun. 30 [cited 2026 Sep. 15];(2 (90):124-35. Available from: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/42
1.АЗИЯЛЫҚ ШЕГІРТКЕЛЕРГЕ ҚАРСЫ ЭНТОМОПАТОГЕНДІ САҢЫРАУҚҰЛАҚТАРДЫҢ КОЛЛЕКЦИЯЛЫҚ ШТАММДАРЫН (ТОПТАМАСЫН) ВИРУЛЕНТТІЛІК БЕЛГІЛЕРІ БОЙЫНША СКРИНИНГТЕУ. Izdenister natigeler. 2021;(2 (90):124-135. doi:10.37884/2-2021/13