Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
СУ, ЖЕР ЖӘНЕ ОРМАН РЕСУРСТАРЫ

ТҮРКІСТАН ОБЛЫСЫНДАҒЫ АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ЖЕРЛЕРІН ТҰРАҚТЫ ПАЙДАЛАНУ ПРИНЦИПТЕРІ

Ермек Анарбаев 1 , Гулсим Айтхожаева 1 , Төлеубек Пентаев 2 , Ғани Бегарип 1 , Айжан Жилдикбаева 1

1 Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті, Алматы; 2 әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы

doi.org/10.37884/3-2023/33 Бет. 326-335 Қабылданды 23.08.2023 Жарияланды 29.09.2023

Аңдатпа

Бұл мақаланың мақсаты Түркістан облысындағы ауыл шаруашылығы жерлерінің мысалында тұрақты жер пайдалану ұғымдарын жан-жақты зерттеп, терминологиялық аппаратқа талдау жасап, жерді тұрақты пайдалану қағидаттарын қарастыhe. Мақалада жерді пайдаланудың тұрақтылығына әсер ететін факторлар талданады, сондай-ақ 1991-2021 жылдар аралығындағы ауыл шаруашылығы мақсатындағы жер учаскелерінің өзгеруіне талдау жүргізіліп, олардың ауданы қысқарғаны, ал босалқы жерлердің көлемі айтарлықтай өскені анықталды. Жерді тұрақты пайдалану қағидаттарын сақтау ауыл шаруашылығының бәсекеге қабілеттілігін арттырудың негізгі факторы болып табылады. Бұл мәселені зерттеуде кешенді абстрактық-материалдық жүйе ретінде тұрақты жер пайдаланудың мәнін ашу үшін жүйелік-аналитикалық әдіс, сонымен қатар облыстың ауыл шаруашылығының негізгі көрсеткіштерінің динамикасын және ауыл шаруашылығы жерлерін пайдалану жағдайын визуализациялау үшін статистикалық талдау әдісі қолданылды. Аграрлық экономика мен жерге орналастырудың іргегінде жазылған бұл мақала пәнаралық сипатқа ие, өйткені нәтижелер жерді тұрақты пайдаланудың тиімділігі ауыл шаруашылығы өнімділігінің артуына әкелетінін көрсетеді. Нәтижелер – жерді тұрақты пайдаланудың негізгі тұжырымдамалары мен қағидаттары талданып, Түркістан облысындағы ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерді пайдалану динамикасына талдау жасалып, агроөнеркәсіп кешенінің тұрақты дамуындағы мемлекеттік қолдаудың рөлі айқындалды. Авторлар жерді ұтымды пайдалану мәселелерін кешенді шешу арқылы экологиялық факторларды ескере отырып, тұрақты жер пайдалануды жүзеге асыру жерді пайдалануды оңтайландыру арқылы мүмкін болады деген қорытындыға келеді.

жерді пайдалану, тұрақты даму, тиімділік, агроөнеркәсіптік кешен, азық-түлік қауіпсіздігі, суармалы егіншілік, ауылшаруашылық жерлері, тиімді пайдалану

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. [1] Повестка дня в области устойчивого развития [Текст]. страница в интернете: https://www.un.org/sustainabledevelopment/ru/about/development-agenda/
  2. [2] Аналитическая записка по тематическому исследованию [Текст]. страница в интернете: https://www.eld-initiative.org/fileadmin/pdf/RUS_Country_Policy_Brief_-_Kazakhstan.pdf
  3. [3] О.Н. Долматова Устойчивое землепользование как основа формирования эффективного сельскохозяйственного производства [Текст]/О.Н. Долматова. Вестник ОмГАУ. -2016. №3(23). -165-173 с.
  4. [4] Попова, А. А. Принцип устойчивого землепользования. Проблемы его реализации в современных условиях / А. А. Попова, М. А. Тесля. — Текст: непосредственный // Молодой ученый. — 2021. — № 47 (389). — С. 283-285. — URL: https://moluch.ru/archive/389/85710/ (дата обращения: 22.02.2023).
  5. [5] Сводный аналитический отчет о состоянии и использовании земель РК за 2021 год, Нур-Султан 2021, КУЗР
  6. [6] Данные Бюро национальной статистики Агентства по стратегическому планированию и реформам Республики Казахстан за 2021 год, страница в интернете: https://stat.gov.kz/official/industry/14/statistic/5(дата обращения: 22.02.2023).
  7. [7] David Tilman, Kenneth G. Cassman, Pamela A. Matson, Rosamond Naylor, Stephen Polasky. Agricultural sustainability and intensive production practices. Springer Nature 418, 671-677 (8 August 2002) | doi:10.1038/nature01014
  8. [8] Козлова В.Я., Демесова О. «Исследование концепции устойчивого землепользования в условиях формирования социально –ориентированной рыночной экономики» 2013 г. В интернете: http://journals.uran.ua/index.Php/2225-6407/article/view/22192/19713.2.
  9. [9] Мусаева, Н.А., Дитхард, Р. Сельское хозяйство Казахстана в цифрах (Февраль 2018) [Электронный ресурс] / Режим доступа: http://www.agrardialog-kaz.de/ru/obschaja-informacija.html?file=tl_files/HomepageDatein/Seiten/Publikationen/Kazakhstan%20Country%20Profiles/Country%20Profile%20Agriculture%20KZ%202017_ru.pdf3.
  10. [10] Иванов, Н.И. Планирование рационального использования земель сельскохозяйственного назначения: дисс. док. экон. наук: 08.00.05 / Иванов Николай Иванович. –М.: 2015. –390с
  11. [11] Анарбаев, Е., Айтхожаева, Г., Пентаев, Т., Жилдикбаева, А., & Бегарип, Г. (2023). СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ КРИТЕРИЯ ОЦЕНКИ ЭФФЕКТИВНОСТИ УСТОЙЧИВОГО ЗЕМЛЕПОЛЬЗОВАНИЯ. Izdenister Natigeler, (2 (98), 362–368. https://doi.org/10.37884/2-2023/36

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2023. ТҮРКІСТАН ОБЛЫСЫНДАҒЫ АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ЖЕРЛЕРІН ТҰРАҚТЫ ПАЙДАЛАНУ ПРИНЦИПТЕРІ. Izdenister natigeler. 3 (99) (Sep. 2023), 326–335. DOI:https://doi.org/10.37884/3-2023/33.
(1)ТҮРКІСТАН ОБЛЫСЫНДАҒЫ АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ЖЕРЛЕРІН ТҰРАҚТЫ ПАЙДАЛАНУ ПРИНЦИПТЕРІ. Izdenister natigeler 2023, No. 3 (99), 326-335. https://doi.org/10.37884/3-2023/33.
ТҮРКІСТАН ОБЛЫСЫНДАҒЫ АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ЖЕРЛЕРІН ТҰРАҚТЫ ПАЙДАЛАНУ ПРИНЦИПТЕРІ. (2023). Izdenister Natigeler, 3 (99), 326-335. https://doi.org/10.37884/3-2023/33
ТҮРКІСТАН ОБЛЫСЫНДАҒЫ АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ЖЕРЛЕРІН ТҰРАҚТЫ ПАЙДАЛАНУ ПРИНЦИПТЕРІ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 3 (99), p. 326–335, 2023. DOI: 10.37884/3-2023/33. Disponível em: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/367. Acesso em: 15 sep. 2026.
“ТҮРКІСТАН ОБЛЫСЫНДАҒЫ АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ЖЕРЛЕРІН ТҰРАҚТЫ ПАЙДАЛАНУ ПРИНЦИПТЕРІ”. 2023. Izdenister Natigeler, no. 3 (99) (September): 326-35. https://doi.org/10.37884/3-2023/33.
“ТҮРКІСТАН ОБЛЫСЫНДАҒЫ АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ЖЕРЛЕРІН ТҰРАҚТЫ ПАЙДАЛАНУ ПРИНЦИПТЕРІ” (2023) Izdenister natigeler, (3 (99), pp. 326–335. doi:10.37884/3-2023/33.
[1]“ТҮРКІСТАН ОБЛЫСЫНДАҒЫ АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ЖЕРЛЕРІН ТҰРАҚТЫ ПАЙДАЛАНУ ПРИНЦИПТЕРІ”, Izdenister natigeler, no. 3 (99), pp. 326–335, Sep. 2023, doi: 10.37884/3-2023/33.
“ТҮРКІСТАН ОБЛЫСЫНДАҒЫ АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ЖЕРЛЕРІН ТҰРАҚТЫ ПАЙДАЛАНУ ПРИНЦИПТЕРІ”. Izdenister Natigeler, no. 3 (99), Sept. 2023, pp. 326-35, https://doi.org/10.37884/3-2023/33.
“ТҮРКІСТАН ОБЛЫСЫНДАҒЫ АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ЖЕРЛЕРІН ТҰРАҚТЫ ПАЙДАЛАНУ ПРИНЦИПТЕРІ”. Izdenister natigeler, no. 3 (99) (September 29, 2023): 326–335. Accessed September 15, 2026. https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/367.
1.ТҮРКІСТАН ОБЛЫСЫНДАҒЫ АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ЖЕРЛЕРІН ТҰРАҚТЫ ПАЙДАЛАНУ ПРИНЦИПТЕРІ. Izdenister natigeler [Internet]. 2023 Sep. 29 [cited 2026 Sep. 15];(3 (99):326-35. Available from: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/367
1.ТҮРКІСТАН ОБЛЫСЫНДАҒЫ АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ЖЕРЛЕРІН ТҰРАҚТЫ ПАЙДАЛАНУ ПРИНЦИПТЕРІ. Izdenister natigeler. 2023;(3 (99):326-335. doi:10.37884/3-2023/33