Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
СУ, ЖЕР ЖӘНЕ ОРМАН РЕСУРСТАРЫ

БАЛҚАШ-АЛАКӨЛ СУ ШАРУАШЫЛЫҒЫ БАССЕЙНІНІҢ СУ РЕСУРСТАРЫН ҰТЫМДЫ ПАЙДАЛАНУ НЕГІЗДЕРІ

Зәуірбек Әуелбек 1 , Есенкул Калыбекова 1 , Ибрагим Сейтасанов 1 , Ұлжан Оңласын 2 , Есен Жандияр 1

1 Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті; 2 «Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті» КЕАҚ

doi.org/10.37884/2-2023/32 Бет. 327-336 Қабылданды 07.04.2023 Жарияланды 29.06.2023

Аңдатпа

Балқаш-Алакөл су шаруашылығы ауданындағы су шаруашылығы жағдайын талдау негізінде су ресурстарын ұтымды пайдалану қағидаттары әзірленді. Экологиялық жүйелердің қазіргі заманғы деградациясын талдау бұл үдеріс Қазақстанның жекелеген өзен бассейндері үшін су ресурстарын кешенді пайдалану және қорғау схемаларын әзірлеу сатысында қабылданатын шешімдердің ықтимал салдарын уақтылы болжау мен болжаудың тікелей нәтижесі болып табылатынын көрсетеді. Су тапшылығы бар өзендер бассейндерінде су шаруашылығын одан әрі дамыту және тиісінше экономика салаларын дамыту қолма-қол Су ресурстарының мүмкіндіктерін оларға қажеттіліктермен келісуді талап етеді. Осылайша, ең дұрысы, қоршаған ортадан белгілі бір мөлшердегі суды алу мүмкіндігі туралы келісу қажет.

Антропогендік іс-әрекеттің және Іле өзенінің жоғарғы ағысындағы, Балқаш-Алакөл су шаруашылығы бассейніндегі суды пайдалану деңгейінің күрт өсуі нәтижесінде қазіргі уақытта қалыптасқан су шаруашылығы және экологиялық жағдай табиғаты ерекше Балқаш көлі Арал теңізінің тағдырын қайталауына әбден мүмкүн. Жетісу және Алматы облыстарының аумақтарында суармалы егіншілікті дамыту жөніндегі орта және ұзақ мерзімді кезеңдерге жоспарланған іс-шаралар өңірдегі табиғи ортаның жай-күйіне қосымша шамадан тыс жүктемелер салады. Балқаш көлінің сақталуын ескере отырып, Балқаш-Алакөл су шаруашылығы бассейнінде су ресурстарын ұтымды (әлеуметтік-экологиялық және экономикалық оңтайлы) пайдалану жөніндегі стратегиялық міндетті шешу бойынша ықтимал кешенді шаралар ұсынылды.

Су ресурстары су тұтыну су шаруашылығы жағдайы кешенді шаралар ұтымды пайдалану ағынды сулар экологиялық ағындар

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. 1.The President held a meeting with the public of the Zhetysu region. [Email resource], https://www.akorda.kz/ru/prezident-provel-vstrechu-s-obshchestvennostyu-oblasti-zhetysu-209146 October 20, 2022.
  2. 2.K.Zh.Tokayev On the prospects of Kazakhstan. [Email resource], //https://forbes.kz/process/tokaev_obrisoval_saharnyie_perspektivyi_kazahstana. October 20, 2022.
  3. 3. K.Zh.Tokayev On measures for the conservation of Lake Balkhash. [Email resource] https://vlast.kz/kz/novosti/51970-tokaev-porucil-prinat-mery-po-sohraneniu-ozera-balhas.html. Oct 4 2022.
  4. 4. Water Code of the Republic of Kazakhstan dated June 9, 2003. № 481-II. [Email resource] (With amendments and additions as of April 28, 2016). https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=1042116.
  5. 5. Espolov T.I. Agro-industrial complex of Kazakhstan: Economics of water management. [Text], Almaty, 2007. 320 p.
  6. 6. The concept of the transition of the Republic of Kazakhstan to sustainable development for 2007-2024. [Text], Astana, 2007. 20 p.
  7. 7. Resources of surface waters of the USSR. Volume 13. Central and Southern Kazakhstan. Issue. 2. Lake basin Balkhash.- L.: Gidrometeoizdat, [Text], 1970. 646 p.
  8. 8. Zauirbek A. K. Water and sustainability of hydroecosystems. Tutorial. [Text], Almaty, 2009. 579 p.
  9. 9. Water resources of Kazakhstan (surface and ground waters, current state). [Text], Smolyar V.A., Burov B.V. and others. Handbook. Almaty: SRC "Gylym", 2002. 596 p.
  10. 10. Water resources of Kazakhstan in the new millennium. [Text], Almaty: Kiik, 2004. 132 p.
  11. 11. Galaeva A. V. Resources of river runoff and the ecological state of the Balkash lake basin under conditions of modern climate change. [Text],Specialty: 25.00.36 - "Geoecology". Dis. for the degree of. c.g.s - Bishkek, 2017. 138 p.
  12. 12. Tursunova A., Myrzakhmetov A.B. Water resources of the Ile-Balkhash basin, taking into account the international principles of joint use. [Text], Material. International. Scientific Conference "European Science of the 21st Century". Przemysl, Poland, 2012. P. 23-34.
  13. 13. Rahaman, M.M., Varis, O. & Kajander, T. 2004. EU Water Framework Directive Vs. Integrated Water Resources Management: The Seven Mismatches. International Journal of Water Resources Development, 20(4): p.565-575.
  14. 14. Ambec, S., Dinar, A., & McKinney, D. (2013). Water sharing agreements sustainable to reduced flows. Journal of Environmental Economics and Management, 66(3), 639–655.
  15. 15. Biswas, A. K. (2004). Integrated water resources management: A reassessment - A Water Forum Contribution. Water International, 29(2), 248–256.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2023. БАЛҚАШ-АЛАКӨЛ СУ ШАРУАШЫЛЫҒЫ БАССЕЙНІНІҢ СУ РЕСУРСТАРЫН ҰТЫМДЫ ПАЙДАЛАНУ НЕГІЗДЕРІ. Izdenister natigeler. 2 (98) (Jun. 2023), 327–336. DOI:https://doi.org/10.37884/2-2023/32.
(1)БАЛҚАШ-АЛАКӨЛ СУ ШАРУАШЫЛЫҒЫ БАССЕЙНІНІҢ СУ РЕСУРСТАРЫН ҰТЫМДЫ ПАЙДАЛАНУ НЕГІЗДЕРІ. Izdenister natigeler 2023, No. 2 (98), 327-336. https://doi.org/10.37884/2-2023/32.
БАЛҚАШ-АЛАКӨЛ СУ ШАРУАШЫЛЫҒЫ БАССЕЙНІНІҢ СУ РЕСУРСТАРЫН ҰТЫМДЫ ПАЙДАЛАНУ НЕГІЗДЕРІ. (2023). Izdenister Natigeler, 2 (98), 327-336. https://doi.org/10.37884/2-2023/32
БАЛҚАШ-АЛАКӨЛ СУ ШАРУАШЫЛЫҒЫ БАССЕЙНІНІҢ СУ РЕСУРСТАРЫН ҰТЫМДЫ ПАЙДАЛАНУ НЕГІЗДЕРІ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 2 (98), p. 327–336, 2023. DOI: 10.37884/2-2023/32. Disponível em: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/277. Acesso em: 15 sep. 2026.
“БАЛҚАШ-АЛАКӨЛ СУ ШАРУАШЫЛЫҒЫ БАССЕЙНІНІҢ СУ РЕСУРСТАРЫН ҰТЫМДЫ ПАЙДАЛАНУ НЕГІЗДЕРІ”. 2023. Izdenister Natigeler, no. 2 (98) (June): 327-36. https://doi.org/10.37884/2-2023/32.
“БАЛҚАШ-АЛАКӨЛ СУ ШАРУАШЫЛЫҒЫ БАССЕЙНІНІҢ СУ РЕСУРСТАРЫН ҰТЫМДЫ ПАЙДАЛАНУ НЕГІЗДЕРІ” (2023) Izdenister natigeler, (2 (98), pp. 327–336. doi:10.37884/2-2023/32.
[1]“БАЛҚАШ-АЛАКӨЛ СУ ШАРУАШЫЛЫҒЫ БАССЕЙНІНІҢ СУ РЕСУРСТАРЫН ҰТЫМДЫ ПАЙДАЛАНУ НЕГІЗДЕРІ”, Izdenister natigeler, no. 2 (98), pp. 327–336, Jun. 2023, doi: 10.37884/2-2023/32.
“БАЛҚАШ-АЛАКӨЛ СУ ШАРУАШЫЛЫҒЫ БАССЕЙНІНІҢ СУ РЕСУРСТАРЫН ҰТЫМДЫ ПАЙДАЛАНУ НЕГІЗДЕРІ”. Izdenister Natigeler, no. 2 (98), June 2023, pp. 327-36, https://doi.org/10.37884/2-2023/32.
“БАЛҚАШ-АЛАКӨЛ СУ ШАРУАШЫЛЫҒЫ БАССЕЙНІНІҢ СУ РЕСУРСТАРЫН ҰТЫМДЫ ПАЙДАЛАНУ НЕГІЗДЕРІ”. Izdenister natigeler, no. 2 (98) (June 29, 2023): 327–336. Accessed September 15, 2026. https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/277.
1.БАЛҚАШ-АЛАКӨЛ СУ ШАРУАШЫЛЫҒЫ БАССЕЙНІНІҢ СУ РЕСУРСТАРЫН ҰТЫМДЫ ПАЙДАЛАНУ НЕГІЗДЕРІ. Izdenister natigeler [Internet]. 2023 Jun. 29 [cited 2026 Sep. 15];(2 (98):327-36. Available from: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/277
1.БАЛҚАШ-АЛАКӨЛ СУ ШАРУАШЫЛЫҒЫ БАССЕЙНІНІҢ СУ РЕСУРСТАРЫН ҰТЫМДЫ ПАЙДАЛАНУ НЕГІЗДЕРІ. Izdenister natigeler. 2023;(2 (98):327-336. doi:10.37884/2-2023/32