ҚАШЫҚТЫҚТАН ЗОНДТАУ ЖӘНЕ ГАЖ ТӘСІЛДЕРІН ҚАРАҒАЙЛЫ ОРМАННЫҢ ӨСІМДІК ЖАМЫЛҒЫСЫНЫҢ ҚАЛПЫНА КЕЛУ ПРОЦЕСІН ЗЕРТТЕУДЕ ҚОЛДАНУ  («СЕМЕЙ ОРМАНЫ» МЕМЛЕКЕТТІК ОРМАН ТАБИҒИ РЕЗЕРВАТЫ МЫСАЛЫНДА)

А.Б. Сагынбаева; Б.Т. Мамбетов; А.В. Данчева

doi:10.37884/1-2023/15

Аңдатпа

Мақалада авторлар орман өрті болған аумақтағы өзгерістерді анықтауда, географиялық ақпараттық жүйелерді және қашықтықтан зондтау деректерін пайдалану қажеттілігін қарастырды. Өрт аймағындағы өзгерістерді анықтау үшін ENVI 5.2 және ArcGIS 10.8.1 бағдарламалары және Landsat 5, Landsat 7 Enhanced Thematic Mapper (ETM+), Landsat 8 OLI оптикалық спутниктерінің деректері қолданылған. Сонымен қатар, Жерді қашықтықтан зондтау (ЖҚЗ) әдістерінің көмегімен орман алқаптарының өрттен кейінгі өзгерістері сипатталған. Зерттеу аумағы Қазақстанның Абай облысы аумағында орналасқан «Семей орманы» мемлекеттік орман табиғи резерватының Жаңасемей филиалы болып табылады. 15 жыл уақыт ішіндегі, яғни 2007-2022 жылдар аралығында өрт болған аумақтардың өсімдік жамылғысының өзгерістері қарастырылды.

Зерттеу аймағы жоғары ажыратылымдықтағы Google Earth кескіндерінің негізінде цифрландырылды, содан кейін цифрланған карталар ArcGIS бағдарламалық құралының көмегімен пішін файлына түрлендірілді. Негізгі өңдеуден бұрын алынған кескін радиометриялық және атмосфералық түзетулерден тұратын алдын ала өңдеу сатысынан өтті. Алынған кескіннен өртті анықтау үшін dNBR = (NBRprefire – NBRpostfire) индексі қолданылды. Сондықтан, алдымен біз PreNBR индексін анықтаймыз, ол өрт шыққанға дейін түсірілген суреттерден есептелінеді. Зерттеу жағдайында бұл суреттер 25.03.2008 жылғы болып табылады. Суреттер бойынша барлық түзетулерді орындағаннан кейін PreNBR=(b4-b7)/(b4+b7), PostNbr=(b4-b7)/(b4+b7) есептелінді. Ол өрттен кейін түсірілген кескіндерге арналған. Зерттеу жағдайында бұл суреттер 20.05.2008 жылғы, соңында dNBR есептейміз. Алынған мәндер бойынша суреттерді жіктейміз. Осылайша, біз өрттің қай жерде пайда болғанын анықтаймыз.

Сонымен қатар, мақалада авторлар орман мониторингін нақтырақ және тиімдірек жүргізу үшін географиялық ақпараттық жүйелерді және қашықтан аудандастыру деректерін пайдалану қажеттілігін қарастырған.

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

1. Пахучий В.В. Ведение лесного хозяйства на базе ГИС/ В. В. Пахучий// Сыкт. лесн. ин-т. – Сыктывкар: СЛИ, 2013. – 56 с.
2. Mfoniso AsuquoEnoh, Uzoma Chinenye Okeke, Needam YiinuNarinua / Identification and modelling of forest fire severity and risk zones in the Cross – Niger transition forest with remotely sensed satellite data/ The Egyptian Journal of Remote Sensing and Space Science / Volume 24, Issue 3, Part 2, December 2021, P. 879-887.
3. Попов С.Ю. Геоинформационные системы и пространственный анализ данных в науках о лесе / С.Ю.Попов// Санкт-Петербург : Интермедия, 2013. 400 c.
4. The use of Geographic Information System (GIS) technology in the survey of forest for national development Oricha, K. A, Aniama Salome Ojone International Journal of Advanced Research in Science, Engineering and Technology Vol. 6, Issue 7 , July 2019
5. Баширова, Ч. Ф. Индекс NDVI для дистанционного мониторинга растительности /Ч. Ф. Баширова// Международный научный журнал Молодой ученый. 2019. № 31 (269). — 30-31с.
6. Пахучий В.В. Ведение лесного хозяйства на базе ГИС/ В. В. Пахучий// Сыкт. лесн. ин-т. – Сыктывкар: СЛИ, 2013. – 56 с.
7. Трегуб А. И., Жаворонкин О. В. Дистанционное зондирование земли при геологических исследованиях/ А. И. Трегуб, О. В. Жаворонкин// Издательско-полиграфический центр ВГУ. – Воронеж: 2012. 46с.
8. Carmel Y., Paz S., Jahashan F., Shoshany M. Assessing fire risk using Monte Carlo simula Assessing fire risk using Monte Carlo simulations of fire spread. Forest Ecol. Manag. 257, 370, 2009.
9. Avtaeva T.A., Kushalieva Sh. A. , The History of the Usage of GIS Technologies in Ecological and Faunistic Research/Conference: Proceedings of the International Symposium “Engineering and Earth Sciences: Applied and Fundamental Research” (ISEES 2018) Pages 534-537
10. Kovalev A.V., Tokareva O.S. Using MODIS NDVI products for vegetation state monitoring on the oil production territory in Western Siberia // MATEC Web of Conferences. – 2016. – Vol. 48. – 05003, 4 p.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2023. ҚАШЫҚТЫҚТАН ЗОНДТАУ ЖӘНЕ ГАЖ ТӘСІЛДЕРІН ҚАРАҒАЙЛЫ ОРМАННЫҢ ӨСІМДІК ЖАМЫЛҒЫСЫНЫҢ ҚАЛПЫНА КЕЛУ ПРОЦЕСІН ЗЕРТТЕУДЕ ҚОЛДАНУ («СЕМЕЙ ОРМАНЫ» МЕМЛЕКЕТТІК ОРМАН ТАБИҒИ РЕЗЕРВАТЫ МЫСАЛЫНДА). Izdenister natigeler. 1 (97) (Mar. 2023), 127–138. DOI:https://doi.org/10.37884/1-2023/15.

(1)ҚАШЫҚТЫҚТАН ЗОНДТАУ ЖӘНЕ ГАЖ ТӘСІЛДЕРІН ҚАРАҒАЙЛЫ ОРМАННЫҢ ӨСІМДІК ЖАМЫЛҒЫСЫНЫҢ ҚАЛПЫНА КЕЛУ ПРОЦЕСІН ЗЕРТТЕУДЕ ҚОЛДАНУ («СЕМЕЙ ОРМАНЫ» МЕМЛЕКЕТТІК ОРМАН ТАБИҒИ РЕЗЕРВАТЫ МЫСАЛЫНДА). Izdenister natigeler 2023, No. 1 (97), 127-138. https://doi.org/10.37884/1-2023/15.

ҚАШЫҚТЫҚТАН ЗОНДТАУ ЖӘНЕ ГАЖ ТӘСІЛДЕРІН ҚАРАҒАЙЛЫ ОРМАННЫҢ ӨСІМДІК ЖАМЫЛҒЫСЫНЫҢ ҚАЛПЫНА КЕЛУ ПРОЦЕСІН ЗЕРТТЕУДЕ ҚОЛДАНУ («СЕМЕЙ ОРМАНЫ» МЕМЛЕКЕТТІК ОРМАН ТАБИҒИ РЕЗЕРВАТЫ МЫСАЛЫНДА). (2023). Izdenister Natigeler, 1 (97), 127-138. https://doi.org/10.37884/1-2023/15

ҚАШЫҚТЫҚТАН ЗОНДТАУ ЖӘНЕ ГАЖ ТӘСІЛДЕРІН ҚАРАҒАЙЛЫ ОРМАННЫҢ ӨСІМДІК ЖАМЫЛҒЫСЫНЫҢ ҚАЛПЫНА КЕЛУ ПРОЦЕСІН ЗЕРТТЕУДЕ ҚОЛДАНУ («СЕМЕЙ ОРМАНЫ» МЕМЛЕКЕТТІК ОРМАН ТАБИҒИ РЕЗЕРВАТЫ МЫСАЛЫНДА). Izdenister natigeler, [S. l.], n. 1 (97), p. 127–138, 2023. DOI: 10.37884/1-2023/15. Disponível em: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/180. Acesso em: 15 sep. 2026.

“ҚАШЫҚТЫҚТАН ЗОНДТАУ ЖӘНЕ ГАЖ ТӘСІЛДЕРІН ҚАРАҒАЙЛЫ ОРМАННЫҢ ӨСІМДІК ЖАМЫЛҒЫСЫНЫҢ ҚАЛПЫНА КЕЛУ ПРОЦЕСІН ЗЕРТТЕУДЕ ҚОЛДАНУ («СЕМЕЙ ОРМАНЫ» МЕМЛЕКЕТТІК ОРМАН ТАБИҒИ РЕЗЕРВАТЫ МЫСАЛЫНДА)”. 2023. Izdenister Natigeler, no. 1 (97) (March): 127-38. https://doi.org/10.37884/1-2023/15.

“ҚАШЫҚТЫҚТАН ЗОНДТАУ ЖӘНЕ ГАЖ ТӘСІЛДЕРІН ҚАРАҒАЙЛЫ ОРМАННЫҢ ӨСІМДІК ЖАМЫЛҒЫСЫНЫҢ ҚАЛПЫНА КЕЛУ ПРОЦЕСІН ЗЕРТТЕУДЕ ҚОЛДАНУ («СЕМЕЙ ОРМАНЫ» МЕМЛЕКЕТТІК ОРМАН ТАБИҒИ РЕЗЕРВАТЫ МЫСАЛЫНДА)” (2023) Izdenister natigeler, (1 (97), pp. 127–138. doi:10.37884/1-2023/15.

[1]“ҚАШЫҚТЫҚТАН ЗОНДТАУ ЖӘНЕ ГАЖ ТӘСІЛДЕРІН ҚАРАҒАЙЛЫ ОРМАННЫҢ ӨСІМДІК ЖАМЫЛҒЫСЫНЫҢ ҚАЛПЫНА КЕЛУ ПРОЦЕСІН ЗЕРТТЕУДЕ ҚОЛДАНУ («СЕМЕЙ ОРМАНЫ» МЕМЛЕКЕТТІК ОРМАН ТАБИҒИ РЕЗЕРВАТЫ МЫСАЛЫНДА)”, Izdenister natigeler, no. 1 (97), pp. 127–138, Mar. 2023, doi: 10.37884/1-2023/15.

“ҚАШЫҚТЫҚТАН ЗОНДТАУ ЖӘНЕ ГАЖ ТӘСІЛДЕРІН ҚАРАҒАЙЛЫ ОРМАННЫҢ ӨСІМДІК ЖАМЫЛҒЫСЫНЫҢ ҚАЛПЫНА КЕЛУ ПРОЦЕСІН ЗЕРТТЕУДЕ ҚОЛДАНУ («СЕМЕЙ ОРМАНЫ» МЕМЛЕКЕТТІК ОРМАН ТАБИҒИ РЕЗЕРВАТЫ МЫСАЛЫНДА)”. Izdenister Natigeler, no. 1 (97), Mar. 2023, pp. 127-38, https://doi.org/10.37884/1-2023/15.

“ҚАШЫҚТЫҚТАН ЗОНДТАУ ЖӘНЕ ГАЖ ТӘСІЛДЕРІН ҚАРАҒАЙЛЫ ОРМАННЫҢ ӨСІМДІК ЖАМЫЛҒЫСЫНЫҢ ҚАЛПЫНА КЕЛУ ПРОЦЕСІН ЗЕРТТЕУДЕ ҚОЛДАНУ («СЕМЕЙ ОРМАНЫ» МЕМЛЕКЕТТІК ОРМАН ТАБИҒИ РЕЗЕРВАТЫ МЫСАЛЫНДА)”. Izdenister natigeler, no. 1 (97) (March 30, 2023): 127–138. Accessed September 15, 2026. https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/180.

1.ҚАШЫҚТЫҚТАН ЗОНДТАУ ЖӘНЕ ГАЖ ТӘСІЛДЕРІН ҚАРАҒАЙЛЫ ОРМАННЫҢ ӨСІМДІК ЖАМЫЛҒЫСЫНЫҢ ҚАЛПЫНА КЕЛУ ПРОЦЕСІН ЗЕРТТЕУДЕ ҚОЛДАНУ («СЕМЕЙ ОРМАНЫ» МЕМЛЕКЕТТІК ОРМАН ТАБИҒИ РЕЗЕРВАТЫ МЫСАЛЫНДА). Izdenister natigeler [Internet]. 2023 Mar. 30 [cited 2026 Sep. 15];(1 (97):127-38. Available from: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/180

1.ҚАШЫҚТЫҚТАН ЗОНДТАУ ЖӘНЕ ГАЖ ТӘСІЛДЕРІН ҚАРАҒАЙЛЫ ОРМАННЫҢ ӨСІМДІК ЖАМЫЛҒЫСЫНЫҢ ҚАЛПЫНА КЕЛУ ПРОЦЕСІН ЗЕРТТЕУДЕ ҚОЛДАНУ («СЕМЕЙ ОРМАНЫ» МЕМЛЕКЕТТІК ОРМАН ТАБИҒИ РЕЗЕРВАТЫ МЫСАЛЫНДА). Izdenister natigeler. 2023;(1 (97):127-138. doi:10.37884/1-2023/15

[1] 1. Пахучий В.В. Ведение лесного хозяйства на базе ГИС/ В. В. Пахучий// Сыкт. лесн. ин-т. – Сыктывкар: СЛИ, 2013. – 56 с.

[2] 2. Mfoniso AsuquoEnoh, Uzoma Chinenye Okeke, Needam YiinuNarinua / Identification and modelling of forest fire severity and risk zones in the Cross – Niger transition forest with remotely sensed satellite data/ The Egyptian Journal of Remote Sensing and Space Science / Volume 24, Issue 3, Part 2, December 2021, P. 879-887.

[3] 3. Попов С.Ю. Геоинформационные системы и пространственный анализ данных в науках о лесе / С.Ю.Попов// Санкт-Петербург : Интермедия, 2013. 400 c.

[4] 4. The use of Geographic Information System (GIS) technology in the survey of forest for national development Oricha, K. A, Aniama Salome Ojone International Journal of Advanced Research in Science, Engineering and Technology Vol. 6, Issue 7 , July 2019

[5] 5. Баширова, Ч. Ф. Индекс NDVI для дистанционного мониторинга растительности /Ч. Ф. Баширова// Международный научный журнал Молодой ученый. 2019. № 31 (269). — 30-31с.

[6] 6. Пахучий В.В. Ведение лесного хозяйства на базе ГИС/ В. В. Пахучий// Сыкт. лесн. ин-т. – Сыктывкар: СЛИ, 2013. – 56 с.

[7] 7. Трегуб А. И., Жаворонкин О. В. Дистанционное зондирование земли при геологических исследованиях/ А. И. Трегуб, О. В. Жаворонкин// Издательско-полиграфический центр ВГУ. – Воронеж: 2012. 46с.

[8] 8. Carmel Y., Paz S., Jahashan F., Shoshany M. Assessing fire risk using Monte Carlo simula Assessing fire risk using Monte Carlo simulations of fire spread. Forest Ecol. Manag. 257, 370, 2009.

[9] 9. Avtaeva T.A., Kushalieva Sh. A. , The History of the Usage of GIS Technologies in Ecological and Faunistic Research/Conference: Proceedings of the International Symposium “Engineering and Earth Sciences: Applied and Fundamental Research” (ISEES 2018) Pages 534-537

[10] 10. Kovalev A.V., Tokareva O.S. Using MODIS NDVI products for vegetation state monitoring on the oil production territory in Western Siberia // MATEC Web of Conferences. – 2016. – Vol. 48. – 05003, 4 p.