Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ЖӘНЕ ВЕТЕРИНАРИЯ

СОМАТОТРОПТЫҚ КАСКАД ГЕН ПОЛИМОРФИЗМІНІҢ ІРІ ҚАРА МАЛДЫҢ ӨСУ СИПАТТАМАСЫМЕН БАЙЛАНЫСЫН БАҒАЛАУ

А.М. Наметов 1 , И.С. Бейшова 1 , Е.В. Белая 2 , Т.В. Ульянова 1 , С.А. Черняева 1

1 КеАҚ «Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университеті»; 2 БМ «Максим Танк атындағы Беларусь мемлекеттік педагогикалық университеті»

doi.org/10.37884/3-2022/03 Бет. 21-31 Қабылданды 29.09.2022 Жарияланды 30.09.2022

Аңдатпа

Мақалада соматотропты каскадтың гендері (өсу гормоны (bGH), өсу гормонының рецепторы (bGHR) және инсулин тәрізді өсу факторы-1 (bIGF-1) бойынша абердин-ангус тұқымының өсу динамикасын зерттеу нәтижелері берілген.

Жұмыс А. Байтұрсынов атындағы Қостанай өңірлік университетінің қолданбалы биотехнология ғылыми-зерттеу институтының молекулалық-генетикалық зерттеулер бөлімінде және Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университетінің биотехнология және жұқпалы ауруларды балау зертханасында жүргізіледі. Зерттеу нысаны Қостанай облысының «Север Агро-Н» ЖШС-де өсірілетін абердин-ангус тұқымының (N=200) ірі қара малы болды. bGH-AluI, bGHR-SspI және bIGF-1-SnaBI полиморфизмдері бойынша жануарлардың генотиптері ПТР-RFLP әдісімен анықталды. Генотиптеу нәтижелеріне сәйкес bGH, bGHR, bIGF-1 гендері бойынша генотиптерді ескере отырып, жануарлар топтары құрылды, сондай-ақ олардың генотиптерінің (диплотиптерінің) жұптасқан комбинацияларын ескере отырып, жануарлар топтары құрылды. Ірі қара малдың келесідей белгілері зерттелді: 9, 12, 18 және 24 айлықтағы тірі салмақ, абсолютті және орташа тәуліктік өсімі.

Абердин-ангус тұқымды жануарлар тобында bGH-AluILL-bIGF-1-SnaBIAA, bGH-AluILL-bIGF-1-SnaBIBB және bGH-AluIVV-bIGF-1-SnaBIBB диплотиптері ең қолайлы екендігі анықталды, өйткені олар өсу қарқынының жоғарылауымен байланысты. Алынған нәтижелер bGH-AluILV генотипінің, сондай-ақ bGH-AluILV-bGHR-SspIFY және bGHR-SspIFF-bIGF-1-SnaBIBB генотиптерінің комбинацияларының қажетсіздігін көрсетеді. Осылайша, ет өнімділігінің көрсеткіштеріне әсер ететін генотиптер мен диплотиптер тірі салмақ, абсолютті және орташа тәуліктік өсу көрсеткіштеріне оң әсер етті, ал керісінше, ірі қара малдың төмен өнімділік қасиеттерімен байланысты генотиптер мен диплотиптер ең төмен өсу қарқынымен байланысты болды; бұл оларды генетикалық маркер ретінде қолданудың нысандылығын растайды.

абердин-ангус тұқымы тірі салмақ абсолютті өсу орташа тәуліктік өсу өсу гормонының гені (bGH) өсу гормонының рецепторлық гені (bGHR) инсулин тәрізді өсу факторының гені-1 (bIGF-1)

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. 1. Шевхужев А., Мамбетов М., Бостанов А. Откорм бычков разных генотипов при промышленной технологии // Молочное и мясное скотоводство. - 2008. - № 6. - С. 8–10.
  2. 2. Завьялов О.А., Харламов А.В., Харламов В.А. Экономическая эффективность выращивания на племя бычков казахской белоголовой породы разных сезонов рождения // Вестник мясного скотоводства. - 2009. – № 62. – С. 88-91.
  3. 3. Зеленков П.И., Бараников А.И., Зеленков А.П. Скотоводство. - Ростов-на-Дону: «Феникс», 2006. - 572 с.
  4. 4. Ulyanov V.A., Kubekova B.Z., Beishova I.S. et al. Preferred and undesirable genotypes of bGH and bIGF-1 genes for the milk yield and quality of black-and-white breed // Veterinary World. – 2021. – V. 14(5). – P. 1202-1209.
  5. 5. Shaikamal G., Ulyanov V., Ulyanova T. et al. Productive longevity of cows depending on the genotype of the growth hormone gene // Ecology, Environment and Conservation. – 2020. – V. 26(4). – P. 1606-1609.
  6. 6. Nametov A.M., Beishova I.S., Chuzhebaeva G.D. et al. Assessment of pairwise combinations’ association of polymorphic variants of the genes of Bpit-1, Bgh, Bghr Bigf somatotropic cascade with meat productivity of the cattle bred in Kazakhstan // Journal of Pharmaceutical Sciences and Research. – 2018. – V. 10(8). – P. 1906-1911.
  7. 7. Dushayeva L.Zh., Beishova I.S. Ulyanova T.V. et al. Marking of Meat Productivity Features in Pairs of bGH, bGHR and bIGF-1 Polymorphic Genes in Aberdeen-Angus Cattle // OnLine Journal of Biological Sciences. – 2021. – V. 21(2). – P. 334-345.
  8. 8. Skinkytė R., Zwierzchowski L., Riaubaitė L. et al. Distribution of allele frequencies important to milk production traits in lithuanian black & white and lithuanian red cattle // Veterinarija ir zootechnika. – 2005. – V. 31(53). – Р. 93-97.
  9. 9. Fontanesi L., Scotti E., Tazzoli M. et al. Investigation of allele frequencies of the growth hormone receptor (GHR) F279Y mutation in dairy and dual-purpose cattle breeds // Italian Journal of Animal Science. – 2007. – V. 6. – P. 415-420.
  10. 10. Siadkowska E., Zwierzchowski L., Oprządek J. et al. Effect of polymorphism in IGF-1 gene on production traits in Polish Holstein-Friesian cattle // Animal Science Papers and Reports. – 2006. – V. 24. – P. 225-237.
  11. 11. Овсянников А.И. Основы опытного дела в животноводстве. – М.: Колос, 1976. – 304с.
  12. 12. Реброва О.Ю. Статистический анализ медицинских данных. Применение пакета прикладных программ STATISTICA. – М.: «МедиаСфера», 2002. – 312 с.
  13. 13. Рокицкий П.Ф. Основы вариационной статистики для биологов. - Минск: БГУ, 1961 – 224 с.
  14. 14. Hartatik T., Fathoni A., Bintara S., Ismaya, Panjono, Widyobroto B.P., Ali Agus, Igs. Budisatria, Leroy P. The genotype of growth hormone gene that affects the birth weight and average daily gain in crossbred beef cattle // Biodiversitas. – 2020. – V. 21 (3). – P. 941-945.
  15. 15. Плахтюкова В.Р. Полиморфизм генов кальпаина и соматотропина у крупного рогатого скота казахской белоголовой породы и его связь с показателями продуктивности // дисс. соискание ученой степени кандидата биологических наук. - 06.02.07 – разведение, селекция и генетика сельскохозяйственных животных. – 2020, Ставрополь. – 142 с.
  16. 16. Fedota O.M., Ruban S. Yu., Lysenko N. G., Kolisnyk A. I., Goraichuk I. V., Tyzhnenko T. V. SNP L127V of growth hormone gene in breeding herd of aberdeen angus in Kharkiv region, Eastern Ukraine // Journal for Veterinary Medicine, Biotechnology and Biosafety. – 2016. - V. 2(3). – P. 5-11.
  17. 17. Sedykh Т.А., Dolmatova I.Y., Valitov F.R., Gizatullin R.S., Kalashnikova L.A. The Influence of Growth Hormone Gene Polymorphism on Growth Rate of Young Cattle // Iranian Journal of Applied Animal Science. – 2020. - V.10(3). – P. 445-451.
  18. 18. Akcay A., Akyüz B., Bayram, D Determination of the AluI polymorphism effect of bovine growth hormone gene on carcass traits in Zavot cattle with analysis of covariance // Turkish journal of veterinary and animal sciences. – 2015. – V.39. - P. 16-22.
  19. 19. Plivachuk О., Dyman T. Interdependence of complex genotypes of alfa-lactalbumin and beta-lactoglobulin with composition and technological properties of milk of ukrainian black-and-white dairy cattle // Animal Breeding and Genetics. – 2018. – V.51. – P. 124-131.
  20. 20. Maurić M., Mašek T., Beniæ M., Špehar M., Starèeviæ K. Effect of DGAT1, FASN and PRL genes on milk production and milk composition traits in Simmental and crossbred Holstein cattle // Indian Journal of Animal Sciences. – 2017. – V.87. – P. 859-863.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2022. СОМАТОТРОПТЫҚ КАСКАД ГЕН ПОЛИМОРФИЗМІНІҢ ІРІ ҚАРА МАЛДЫҢ ӨСУ СИПАТТАМАСЫМЕН БАЙЛАНЫСЫН БАҒАЛАУ. Izdenister natigeler. 3 (95) (Sep. 2022), 21–31. DOI:https://doi.org/10.37884/3-2022/03.
(1)СОМАТОТРОПТЫҚ КАСКАД ГЕН ПОЛИМОРФИЗМІНІҢ ІРІ ҚАРА МАЛДЫҢ ӨСУ СИПАТТАМАСЫМЕН БАЙЛАНЫСЫН БАҒАЛАУ. Izdenister natigeler 2022, No. 3 (95), 21-31. https://doi.org/10.37884/3-2022/03.
СОМАТОТРОПТЫҚ КАСКАД ГЕН ПОЛИМОРФИЗМІНІҢ ІРІ ҚАРА МАЛДЫҢ ӨСУ СИПАТТАМАСЫМЕН БАЙЛАНЫСЫН БАҒАЛАУ. (2022). Izdenister Natigeler, 3 (95), 21-31. https://doi.org/10.37884/3-2022/03
СОМАТОТРОПТЫҚ КАСКАД ГЕН ПОЛИМОРФИЗМІНІҢ ІРІ ҚАРА МАЛДЫҢ ӨСУ СИПАТТАМАСЫМЕН БАЙЛАНЫСЫН БАҒАЛАУ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 3 (95), p. 21–31, 2022. DOI: 10.37884/3-2022/03. Disponível em: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/140. Acesso em: 15 sep. 2026.
“СОМАТОТРОПТЫҚ КАСКАД ГЕН ПОЛИМОРФИЗМІНІҢ ІРІ ҚАРА МАЛДЫҢ ӨСУ СИПАТТАМАСЫМЕН БАЙЛАНЫСЫН БАҒАЛАУ”. 2022. Izdenister Natigeler, no. 3 (95) (September): 21-31. https://doi.org/10.37884/3-2022/03.
“СОМАТОТРОПТЫҚ КАСКАД ГЕН ПОЛИМОРФИЗМІНІҢ ІРІ ҚАРА МАЛДЫҢ ӨСУ СИПАТТАМАСЫМЕН БАЙЛАНЫСЫН БАҒАЛАУ” (2022) Izdenister natigeler, (3 (95), pp. 21–31. doi:10.37884/3-2022/03.
[1]“СОМАТОТРОПТЫҚ КАСКАД ГЕН ПОЛИМОРФИЗМІНІҢ ІРІ ҚАРА МАЛДЫҢ ӨСУ СИПАТТАМАСЫМЕН БАЙЛАНЫСЫН БАҒАЛАУ”, Izdenister natigeler, no. 3 (95), pp. 21–31, Sep. 2022, doi: 10.37884/3-2022/03.
“СОМАТОТРОПТЫҚ КАСКАД ГЕН ПОЛИМОРФИЗМІНІҢ ІРІ ҚАРА МАЛДЫҢ ӨСУ СИПАТТАМАСЫМЕН БАЙЛАНЫСЫН БАҒАЛАУ”. Izdenister Natigeler, no. 3 (95), Sept. 2022, pp. 21-31, https://doi.org/10.37884/3-2022/03.
“СОМАТОТРОПТЫҚ КАСКАД ГЕН ПОЛИМОРФИЗМІНІҢ ІРІ ҚАРА МАЛДЫҢ ӨСУ СИПАТТАМАСЫМЕН БАЙЛАНЫСЫН БАҒАЛАУ”. Izdenister natigeler, no. 3 (95) (September 30, 2022): 21–31. Accessed September 15, 2026. https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/140.
1.СОМАТОТРОПТЫҚ КАСКАД ГЕН ПОЛИМОРФИЗМІНІҢ ІРІ ҚАРА МАЛДЫҢ ӨСУ СИПАТТАМАСЫМЕН БАЙЛАНЫСЫН БАҒАЛАУ. Izdenister natigeler [Internet]. 2022 Sep. 30 [cited 2026 Sep. 15];(3 (95):21-3. Available from: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/140
1.СОМАТОТРОПТЫҚ КАСКАД ГЕН ПОЛИМОРФИЗМІНІҢ ІРІ ҚАРА МАЛДЫҢ ӨСУ СИПАТТАМАСЫМЕН БАЙЛАНЫСЫН БАҒАЛАУ. Izdenister natigeler. 2022;(3 (95):21-31. doi:10.37884/3-2022/03