Аңдатпа
Бұл жұмыста Іле Алатауының оңтүстік-шығыс бөлігіндегі ең ірі су ағындарының бірі болып табылатын Шелек өзенінің гидрографиялық және гидрологиялық сипаттамалары ұсынылады. Көпжылдық бақылау деректері негізінде өзеннің су ағынына талдау жүргізілді, оның ішінде корреляциялық әдістерді пайдалана отырып деректердегі жетіспеушіліктерді қалпына келтіріліп, олардың репрезентативтілігі тексерілді. Орташа көпжылдық су ағыны 41,8 м³/с деңгейінде анықталды, бақылау қателігі 2–8% аралығында. Ағын режимінде стационарлық емес белгілер тіркелді, бұл көрсеткіштер жылдар бойынша айтарлықтай ауытқулармен, кей жылдарда өте төмен мәндермен сипатталады. Осы ауытқуларға қарамастан, стационарлық тұжырымдамасын қолдану су шаруашылығын жоспарлау аясында орынды деп есептеледі. Зерттеу нәтижелері су ресурстарын одан әрі модельдеу, ирригациялық әлеуетті бағалау және климаттық өзгерістер жағдайында бейімделу стратегияларын әзірлеу үшін пайдаланылуы мүмкін.
гидрология
орташа көпжылдық ағын
сулылығы
корреляциялық әдістер
стационарлық
су ресурстары
климаттық өзгерістер
01 Кіріспе
Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.
02 Әдебиеттер тізімі
- 1. Жандияр , А., Алдиярова, А., Муханбет , Е., Амантай, Б., & Муратова , А. (2023). Анализ современного состояния бассейна реки Шелек. Izdenister Natigeler, (1 (97), 155–164. https://doi.org/10.37884/1-2023/18
- 2. Асанов, Ш.Ш., Сейсенов, Д.К. (2020). Гидрологические характеристики рек Заилийского Алатау в условиях изменения климата. Вестник Казахского национального университета им. аль-Фараби. Серия География, №2(69), с. 34–43.
- 3. Искакова, Ш.М., Баймурзина, Г.А. (2018). Анализ состояния оросительных систем юго-востока Казахстана. Известия НАН РК. Серия сельскохозяйственных наук, №6, с. 56–63.
- 4. Tursunov, M., & Karimov, A. (2021). Water productivity and irrigation efficiency in Central Asia: A case study of Kazakhstan. Agricultural Water Management, 243, 106473. https://doi.org/10.1016/j.agwat.2020.106473
- 5. Molden, D., Oweis, T., Steduto, P., et al. (2010). Improving agricultural water productivity: Between optimism and caution. Agricultural Water Management, 97(4), 528–535. https://doi.org/10.1016/j.agwat.2009.03.023
- 6. Абдрахманова, Ш.К., Нургалиева, Г.Т. (2022). Малые реки Заилийского Алатау и их роль в водоснабжении Алматинской области. Вестник Института географии и водной безопасности, №3(21), с. 12–20.
- 7. Yilmaz, M., & Eris, E. (2020). Evaluation of the performance of irrigation systems in arid regions using performance indicators. Irrigation and Drainage, 69(4), 724–736. https://doi.org/10.1002/ird.2449
- 8. Жанибеков, Ж.К., Алиев, Б.С. (2019). Влияние климатических изменений на водный сток рек юго-восточного Казахстана. Труды КазНИИВХ, №1(85), с. 45–53.
- 9. Kozhakhmetov, S., & Satayeva, S. (2023). Assessment of hydrological nonstationarity in mountain river basins of Kazakhstan. Environmental Earth Sciences, 82(9), 245. https://doi.org/10.1007/s12665-023-11111-z
- 10. Siegfried, T., Bernauer, T., Guiennet, R., et al. (2012). Will climate change exacerbate water stress in Central Asia? Climatic Change, 112, 881–899. https://doi.org/10.1007/s10584-011-0253-z
Дәйексөз келтіру сілтемелері
[1]2025. ШЕЛЕК ӨЗЕНІНІҢ ГИДРОГРАФИЯЛЫҚ ЖӘНЕ ГИДРОЛОГИЯЛЫҚ СИПАТТАМАЛАРЫН ТАЛДАУ. Izdenister natigeler. 3 (107) (Sep. 2025), 582–589. DOI:https://doi.org/10.37884/3-2025/57.
(1)ШЕЛЕК ӨЗЕНІНІҢ ГИДРОГРАФИЯЛЫҚ ЖӘНЕ ГИДРОЛОГИЯЛЫҚ СИПАТТАМАЛАРЫН ТАЛДАУ. Izdenister natigeler 2025, No. 3 (107), 582-589. https://doi.org/10.37884/3-2025/57.
ШЕЛЕК ӨЗЕНІНІҢ ГИДРОГРАФИЯЛЫҚ ЖӘНЕ ГИДРОЛОГИЯЛЫҚ СИПАТТАМАЛАРЫН ТАЛДАУ. (2025). Izdenister Natigeler, 3 (107), 582-589. https://doi.org/10.37884/3-2025/57
ШЕЛЕК ӨЗЕНІНІҢ ГИДРОГРАФИЯЛЫҚ ЖӘНЕ ГИДРОЛОГИЯЛЫҚ СИПАТТАМАЛАРЫН ТАЛДАУ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 3 (107), p. 582–589, 2025. DOI: 10.37884/3-2025/57. Disponível em: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1084. Acesso em: 15 sep. 2026.
“ШЕЛЕК ӨЗЕНІНІҢ ГИДРОГРАФИЯЛЫҚ ЖӘНЕ ГИДРОЛОГИЯЛЫҚ СИПАТТАМАЛАРЫН ТАЛДАУ”. 2025. Izdenister Natigeler, no. 3 (107) (September): 582-89. https://doi.org/10.37884/3-2025/57.
“ШЕЛЕК ӨЗЕНІНІҢ ГИДРОГРАФИЯЛЫҚ ЖӘНЕ ГИДРОЛОГИЯЛЫҚ СИПАТТАМАЛАРЫН ТАЛДАУ” (2025) Izdenister natigeler, (3 (107), pp. 582–589. doi:10.37884/3-2025/57.
[1]“ШЕЛЕК ӨЗЕНІНІҢ ГИДРОГРАФИЯЛЫҚ ЖӘНЕ ГИДРОЛОГИЯЛЫҚ СИПАТТАМАЛАРЫН ТАЛДАУ”, Izdenister natigeler, no. 3 (107), pp. 582–589, Sep. 2025, doi: 10.37884/3-2025/57.
“ШЕЛЕК ӨЗЕНІНІҢ ГИДРОГРАФИЯЛЫҚ ЖӘНЕ ГИДРОЛОГИЯЛЫҚ СИПАТТАМАЛАРЫН ТАЛДАУ”. Izdenister Natigeler, no. 3 (107), Sept. 2025, pp. 582-9, https://doi.org/10.37884/3-2025/57.
“ШЕЛЕК ӨЗЕНІНІҢ ГИДРОГРАФИЯЛЫҚ ЖӘНЕ ГИДРОЛОГИЯЛЫҚ СИПАТТАМАЛАРЫН ТАЛДАУ”. Izdenister natigeler, no. 3 (107) (September 30, 2025): 582–589. Accessed September 15, 2026. https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1084.
1.ШЕЛЕК ӨЗЕНІНІҢ ГИДРОГРАФИЯЛЫҚ ЖӘНЕ ГИДРОЛОГИЯЛЫҚ СИПАТТАМАЛАРЫН ТАЛДАУ. Izdenister natigeler [Internet]. 2025 Sep. 30 [cited 2026 Sep. 15];(3 (107):582-9. Available from: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1084
1.ШЕЛЕК ӨЗЕНІНІҢ ГИДРОГРАФИЯЛЫҚ ЖӘНЕ ГИДРОЛОГИЯЛЫҚ СИПАТТАМАЛАРЫН ТАЛДАУ. Izdenister natigeler. 2025;(3 (107):582-589. doi:10.37884/3-2025/57