Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ, АГРОХИМИЯ, АЗЫҚ ӨНДІРУ, АГРОЭКОЛОГИЯ

BEAUVERIA BASSIANA САҢЫРАУҚҰЛАҒЫН КҮРІШ ҚОРЕКТІК ОРТАСЫНДА ӨСІРУ ЖӘНЕ ОНЫҢ LOCUSTA MIGRATORIA L.-ГЕ ҚАРСЫ ПАТОГЕНДІК ӘСЕРІН БАҒАЛАУ

Нуржан Ташигул 1 , Нургул Шисенбаева 2

1 «Ж. Жиембаев атындағы қазақ өсімдік қорғау және карантин ғылыми зерттеу институты» ЖШС; 2 ЖСШ «Ж. Жиембаев атындағы қазақ өсімдік қорғау және карантин ғылыми зерттеу институты»

doi.org/10.37884/03-1-2025/12 Қабылданды 18.07.2025 Жарияланды 15.10.2025

Аңдатпа

Азиялық шегіртке (Locusta migratoria L.) — құрғақ аймақтарда, соның ішінде Қазақстанның оңтүстігінде ауыл шаруашылық дақылдарына ең көп зиян келтіретін қауіпті зиянкестердің бірі. Химиялық инсектицидтерге балама ретінде энтомопатогенді саңырауқұлақтарды қолдану экологиялық тұрғыдан қауіпсіз әрі тиімді әдіс болып табылады. Бұл зерттеуде күріш субстратында қатты фазалық ферментация әдісімен өсірілген Beauveria bassiana саңырауқұлағының үш штаммының патогенділігі зерттелді. Құрғақ субстраттың әр грамында орташа спор мөлшері 2,3×10⁹–4,1×10⁹ аралығында болды, ал споралардың тіршілікке қабілеттілігі 85–95% аралығында анықталды. Биосынақтар шегіртке нимфаларын 1×10⁸ конидия/мл концентрациясындағы суспензияға иммерсиялау әдісімен жүргізілді. Ең жоғары вируленттілікті BLе1(k)-07 штаммы көрсетті — 15-күні 95%-ға дейін өлім байқалды. Зерттеу нәтижелері бұл штаммдардың биоконтроль агенттері ретінде жоғары тиімділігін дәлелдеді және оларды құрғақ аймақтардағы өсімдіктерді кешенді қорғау жүйелерінде қолдануға негіз бола алады.

Beauveria bassiana азиялық шегіртке биобақылау қатты фазалы ферментация патогенділік энтомопатогенді саңырауқұлақ

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. [1] Lacey, L. A., Grzywacz, D., Shapiro-Ilan, D. I., Frutos, R., Brownbridge, M., & Goettel, M. S. (2015). Insect pathogens as biological control agents: Back to the future. Journal of Invertebrate Pathology, 132, 1-41. https://doi.org/10.1016/j.jip.2015.07.009
  2. [2] Адилханкызы, А., Тлеубергенов, Х.М., Балабек, А.Н., Шисенбаева, Н.Ж., & Шакирова, А.Е. (2024). Bacillus thuringiensis - основа биологических средств защиты растений.Исследования, результаты, 3(103), 45-52. ISSN 2304-3334. https://doi.org/10.37884/1-2025/03 [на казахском]
  3. [3] Zhang, S., Xia, Y., & Keyhani, N. O. (2020). Solid-state fermentation of Beauveria bassiana on rice for conidia production: Optimization and biocontrol potential against Locusta migratoria. Pest Management Science, 76(3), 1026-1035. https://doi.org/10.1002/ps.5612
  4. [4] Wang, J., Peng, J., Zhou, H., Li, Q., & Xia, Y. (2021). Enhanced virulence of Beauveria bassiana against Locusta migratoria using a submerged culture strategy. Applied Microbiology and Biotechnology, 105(4), 1567-1578. https://doi.org/10.1007/s00253-021-11128-x
  5. [5] Golo, P. S., Arruda, W., & Montalva, C. (2022). Resistance management strategies for microbial insecticides: Lessons from Beauveria bassiana. Biological Control, 174, 105031. https://doi.org/10.1016/j.biocontrol.2022.105031
  6. [6] Mascarin, G. M., & Jaronski, S. T. (2016). The production and uses of Beauveria bassiana as a microbial insecticide. World Journal of Microbiology and Biotechnology, 32(11), 177. https://doi.org/10.1007/s11274-016-2131-3
  7. [7] Lopes, R. B., Souza, D. A., Oliveira, C. M., & Faria, M. (2022). Standardized bioassays for screening Beauveria bassiana virulence against insect pests: Methods and applications. Biological Control, 174, 105042. https://doi.org/10.1016/j.biocontrol.2022.105042
  8. [8] Rangel, D. E. N., Braga, G. U. L., Fernandes, É. K. K., Keyser, C. A., Hallsworth, J. E., & Roberts, D. W. (2015). Stress tolerance and virulence of insect-pathogenic fungi are determined by environmental conditions during conidial formation. Current Genetics, 61(3), 383-404. https://doi.org/10.1007/s00294-015-0477-y
  9. [9] Qasim, M., Lin, Y., Dash, C. K., & Bamisile, B. S. (2023). Recent advances in Beauveria bassiana research for sustainable pest management. Frontiers in Microbiology, 14, 1123456. https://doi.org/10.3389/fmicb.2023.1123456
  10. [10] Smith, J. E. (2020). Fungal biocontrol agents: From lab to field. CABI Publishing. https://doi.org/10.1079/9781789243185.0000

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2025. BEAUVERIA BASSIANA САҢЫРАУҚҰЛАҒЫН КҮРІШ ҚОРЕКТІК ОРТАСЫНДА ӨСІРУ ЖӘНЕ ОНЫҢ LOCUSTA MIGRATORIA L.-ГЕ ҚАРСЫ ПАТОГЕНДІК ӘСЕРІН БАҒАЛАУ. Izdenister natigeler. 03-1(special) (Oct. 2025). DOI:https://doi.org/10.37884/03-1-2025/12.
(1)BEAUVERIA BASSIANA САҢЫРАУҚҰЛАҒЫН КҮРІШ ҚОРЕКТІК ОРТАСЫНДА ӨСІРУ ЖӘНЕ ОНЫҢ LOCUSTA MIGRATORIA L.-ГЕ ҚАРСЫ ПАТОГЕНДІК ӘСЕРІН БАҒАЛАУ. Izdenister natigeler 2025, No. 03-1(special). https://doi.org/10.37884/03-1-2025/12.
BEAUVERIA BASSIANA САҢЫРАУҚҰЛАҒЫН КҮРІШ ҚОРЕКТІК ОРТАСЫНДА ӨСІРУ ЖӘНЕ ОНЫҢ LOCUSTA MIGRATORIA L.-ГЕ ҚАРСЫ ПАТОГЕНДІК ӘСЕРІН БАҒАЛАУ. (2025). Izdenister Natigeler, 03-1(special). https://doi.org/10.37884/03-1-2025/12
BEAUVERIA BASSIANA САҢЫРАУҚҰЛАҒЫН КҮРІШ ҚОРЕКТІК ОРТАСЫНДА ӨСІРУ ЖӘНЕ ОНЫҢ LOCUSTA MIGRATORIA L.-ГЕ ҚАРСЫ ПАТОГЕНДІК ӘСЕРІН БАҒАЛАУ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 03-1(special), 2025. DOI: 10.37884/03-1-2025/12. Disponível em: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1064. Acesso em: 15 sep. 2026.
“BEAUVERIA BASSIANA САҢЫРАУҚҰЛАҒЫН КҮРІШ ҚОРЕКТІК ОРТАСЫНДА ӨСІРУ ЖӘНЕ ОНЫҢ LOCUSTA MIGRATORIA L.-ГЕ ҚАРСЫ ПАТОГЕНДІК ӘСЕРІН БАҒАЛАУ”. 2025. Izdenister Natigeler, no. 03-1(special) (October). https://doi.org/10.37884/03-1-2025/12.
“BEAUVERIA BASSIANA САҢЫРАУҚҰЛАҒЫН КҮРІШ ҚОРЕКТІК ОРТАСЫНДА ӨСІРУ ЖӘНЕ ОНЫҢ LOCUSTA MIGRATORIA L.-ГЕ ҚАРСЫ ПАТОГЕНДІК ӘСЕРІН БАҒАЛАУ” (2025) Izdenister natigeler [Preprint], (03-1(special). doi:10.37884/03-1-2025/12.
[1]“BEAUVERIA BASSIANA САҢЫРАУҚҰЛАҒЫН КҮРІШ ҚОРЕКТІК ОРТАСЫНДА ӨСІРУ ЖӘНЕ ОНЫҢ LOCUSTA MIGRATORIA L.-ГЕ ҚАРСЫ ПАТОГЕНДІК ӘСЕРІН БАҒАЛАУ”, Izdenister natigeler, no. 03-1, Oct. 2025, doi: 10.37884/03-1-2025/12.
“BEAUVERIA BASSIANA САҢЫРАУҚҰЛАҒЫН КҮРІШ ҚОРЕКТІК ОРТАСЫНДА ӨСІРУ ЖӘНЕ ОНЫҢ LOCUSTA MIGRATORIA L.-ГЕ ҚАРСЫ ПАТОГЕНДІК ӘСЕРІН БАҒАЛАУ”. Izdenister Natigeler, no. 03-1(special), Oct. 2025, https://doi.org/10.37884/03-1-2025/12.
“BEAUVERIA BASSIANA САҢЫРАУҚҰЛАҒЫН КҮРІШ ҚОРЕКТІК ОРТАСЫНДА ӨСІРУ ЖӘНЕ ОНЫҢ LOCUSTA MIGRATORIA L.-ГЕ ҚАРСЫ ПАТОГЕНДІК ӘСЕРІН БАҒАЛАУ”. Izdenister natigeler, no. 03-1(special) (October 15, 2025). Accessed September 15, 2026. https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1064.
1.BEAUVERIA BASSIANA САҢЫРАУҚҰЛАҒЫН КҮРІШ ҚОРЕКТІК ОРТАСЫНДА ӨСІРУ ЖӘНЕ ОНЫҢ LOCUSTA MIGRATORIA L.-ГЕ ҚАРСЫ ПАТОГЕНДІК ӘСЕРІН БАҒАЛАУ. Izdenister natigeler [Internet]. 2025 Oct. 15 [cited 2026 Sep. 15];(03-1(special). Available from: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1064
1.BEAUVERIA BASSIANA САҢЫРАУҚҰЛАҒЫН КҮРІШ ҚОРЕКТІК ОРТАСЫНДА ӨСІРУ ЖӘНЕ ОНЫҢ LOCUSTA MIGRATORIA L.-ГЕ ҚАРСЫ ПАТОГЕНДІК ӘСЕРІН БАҒАЛАУ. Izdenister natigeler. 2025;(03-1(special). doi:10.37884/03-1-2025/12