Аңдатпа
Мақалада Ақтөбе облысындағы (Батыс Қазақстан) зер қоңыздардың (Coleoptera, Buprestidae) зерттелу жағдайы туралы мәліметтер келтірілген. Зерттеудің негізгі мақсаты – осы аймақтағы зер қоңыздардың түр құрамын анықтау. Маршруттық зерттеулердің ақпараттық картасы Google Earth Pro 7.3.6.10201 (64-bit) бағдарламасында ГАЖ (Геоақпараттық жүйе) технологияларының элементтерін пайдалана отырып жасалды. Коллекциялық материалдар мен әдеби деректерді зерттеу нәтижесінде Ақтөбе облысында 9 тұқымдасқа, 6 трибаға және 4 туыстармаққа (Julodinae, Polycestinae, Chrysochroinae, Agrilinae) жататын зер қоңыздардың 30 түрі мен түр тармақтары анықталды. Зер қоңыздар туыстармақ деңгейінде түрлердің әртүрлілігі бойынша келесідей таралған: Julodinae – 1 түр (жалпы анықталған фаунаның 3,3%-ы), Polycestinae – 1 түр (3,3%), Chrysochroinae – 11 (36.7%), Agrilinae – 17 (56.7%). Тұқымдас деңгейінде бұл аймақтағы ең алуан тұқымдасқа Agrilus (12 түр) және Sphenoptera (9 түр) жатады. Трофикалық тұрғыдан анықталған зер қоңыздардың түрлері ағаш-бұталы өсімдіктердің 11 тұқымдасымен байланысты. Зерттеуде зер қоңыздардың түрлік құрамы мен табиғи экожүйелер бойынша таралу ерекшеліктері талданды. Жалпы Ақтөбе облысының зер қоңыздар фаунасында ксерофильді түрлер айтарлықтай басым. Сонымен қатар, тар және салыстырмалы түрде тар таралған түрлердің үлесі жоғары, бұл табиғи тұрғыдан қызықты осы аймақтың зер қоңыздар фаунасының өзіндік ерекшелігін айқындайды.
01 Кіріспе
Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.
02 Әдебиеттер тізімі
- 1 Bellamy, C. L. (2008). A world catalogue and bibliography of the jewel beetles (Coleoptera: Buprestoidea) (Vol. 1–4, No. 76–79). Sofia–Moscow: Pensoft Publishers.
- 2 Jendek, E. (2024). A statistical overview of the research history of the superfamily Buprestoidea (Coleoptera). Journal of Insect Biodiversity, 45(2), 28–40. https://doi.org/10.12976/jib/2024.45.2.1
- 3 Kubáň, V., Jendek, E., Kalashian, M. Yu., & Volkovitsh, M. G. (2016). Superfamily Buprestoidea Leach, 1815. In Catalogue of Palaearctic Coleoptera. 3. Scarabaeoidea, Scirtoidea, Dascilloidea, Buprestoidea and Byrrhoidea (Vol. 3, pp. 19–53, 432–574). Leiden, Boston: Brill.
- 4 Костин И.А. (1973). Жуки-дендрофаги Казахстана. Алма-Ата: Наука, 288 с.
- 5 Тлеппаева А. М. (2011). Некоторые итоги изучения фауны жуков-златок (Coleoptera, Buprestidae) Казахстана. В: Материалы Международной научной конференции «Зоологические исследования за 20 лет независимости Республики Казахстан» (с. 170–172). Алматы.
- 6 Волкович М.Г. (2013, October 7). Аннотированный каталог златок (Buprestidae) фауны бывшего СССР. (дата обращения 2023 г.), http://www.zin.ru/
- 7 Абдраманова Г.А., Кадырбеков Р.Х. (2023). Таксономическое разнообразие тлей (Hemiptera: Aphidomorpha), повреждающих растения семейств Amarantaceae и Asteraceae (Artemisia), на пастбищных территориях Юго-Восточного Казахстана. Исследования, результаты, 3(99), 73–81. https://doi.org/10.37884/3-2023/07
- 8 Jendek, E., & Grebennikov, V. (2011). Agrilus (Coleoptera, Buprestidae) of East Asia. Prague: Jan Farkač, 362 pp.
- 9 Jendek, E. (2016). Taxonomic, nomenclatural, distributional and biological study of the genus Agrilus (Coleoptera: Buprestidae). Journal of Insect Biodiversity, 4(2), 1–57. https://doi.org/10.12976/jib/2016.4.2
- 10 Volkovitsh, M. G. (2021). Synopsis of the host plants of the Palearctic jewel beetles of the tribe Acmaeoderini (Coleoptera, Buprestidae: Polycestinae). Entomological Review, 101(4), 465–518. https://doi.org/10.1134/S0013873821040035
- 11 Volkovitsh, M. G., & Alexeev, A. V. (1994). Buprestid beetles (Coleoptera: Buprestidae) from Kopetdagh and the adjacent regions of Southern Turkmenistan. In V. Fet & H. Atamuradov (Eds.), Biogeography and ecology of Turkmenistan (pp. 419–449). Dordrecht: Kluwer Academic Publishers. https://doi.org/10.1007/978-94-011-1116-4_25
- 12 Jendek, E., & Poláková, J. (2014). Host plants of world Agrilus (Coleoptera, Buprestidae): A critical review. Heidelberg, New York, Dordrecht, London: Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-08410-7
- 13 Емельянов А.Ф. (1974). Предложения по классификации и номенклатуре ареалов. Энтомологическое обозрение, 53(3), 497–522.