МЕТОДЫ БОРЬБЫ С ЧУЖЕРОДНЫМИ ГИДРОБИОНТАМИ

Гүлім Ситахметова; Александр Неваленный; Жаркын Кабдолов; Ерболат Кадимов

doi:10.37884/3-2024/45

Аңдатпа

Бөтен түрлердің енуіне жол бермеу және олардың санын басқару биологиялық әртүрлілікті сақтау принциптері жүйесіндегі ең маңызды міндет болып табылады. Бұл мақалада биологиялық әртүрлілікті сақтаудың өзектілігі мен маңыздылығы, бөтен түрлерді енгізу арқылы келтірілген зиянды азайту шараларын әзірлеудің маңыздылығы, әлемдік тәжірибеде бөтен балық түрлерімен күресудің жекелеген әдістері көрсетілген.

Бірнеше әдістерді біріктіретін бөгде гидробионттармен кешенді күрес көбінесе ең тиімді және қолайлы күресті қамтамасыз етеді. Бүгінгі таңда қоршаған ортаның сапасын сақтау үшін тиімді және прагматикалық басқару бойынша келісілген күш-жігер қажет. Билік пен жұртшылық бөгде гидробионттардың басып кіруінің салдары біздің биологиялық әртүрлілігіміздің айтарлықтай жоғалуына және экожүйелердің деградациясына әкелетінін есте ұстауы және түсінуі керек.

Бөтен гидробионттармен күресудің көптеген нақты әдістері бар. Экожүйенің күрделі механизмін ескере отырып, бөгде гидробионттармен күресу әдістерін таңдағанда өте сақтықпен қарау керек. Бүгінгі таңда шетелдік гидробионттармен күресудің барлық әдістері мен әдістерін шартты түрде үш негізгі топқа біріктіруге болады: механикалық, биологиялық және химиялық. Осы мақала осы аталған әдістерге арналған.

биологиялық әртүрлілік, интродукция, бөтен (адвентивті) түр, инвазия, жергілікті су айдыны, экожүйе, жергілікті түр, бөтен гидробионттармен күресу әдістері.

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

1. Колдухов Ю.В., Карабанов Д.П. Традиционные и перспективные методы борьбы с чужеродными видами рыб// Вестник АГТУ. Серия Рыбное хозяйство Том 2015 №1, 2015. – С. 124-133
2. Lintermans M. Human-assisted dispersal of alien freshwater fish in Australia. New Zealand Journal of Marine and Freshwater Research 38: 481-501.. New Zealand Journal of Marine and Freshwater Research. 38. 481-501.
3. Pimentel D., Zuniga R., Morrison D. Update on the environmental and economic costs associated with alien-invasive species in the United States. Ecological economics, 2005, vol. 52, no. 3, pp. 273–288
4. Invasive alien species: a toolkit of best prevention and management practices / Eds. R. Wittenberg, M. J. W. Cock. Wallingford, UK: CABI, 2001. P. 1–228.
5. Lammens E. H. R. R. The central role of fish in lake restoration and management / E. H. R. R. Lammens // Hydrobiologia. 1999. Vol. 395–396. P. 191–198.
6. Shapiro J. Lake restoration by biomanipulation: Round Lake, Minnesota, the first two years / J. Shapiro, D. I. Wright // Freshwater Biology. 1984. Vol. 14, no. 4. P. 371–383
7. Marten A. L. An options based bioeconomic model for biological and chemical control of invasive species / A. L. Marten, C. C. Moore // Ecological Economics. 2011. Vol. 70, no. 11. P. 2050–2061.
8. Gutierrez J. B. A model describing the effect of sex-reversed YY fish in an established wild population: the use of a Trojan Y chromosome to cause extinction of an introduced exotic species / J. B. Gutierrez, J. L. Teem // Journal of Theoretical Biology. 2006. Vol. 241, no. 2. P. 333–341.
9. Кириченко О.И. —Чужеродные гидробионты в системе Иртыша: уровень адаптации и меры по предотвращению биологического загрязнения / Рыбоводство и рыбное хозяйство, №8 (151), 2018 С. 16-22
10. M.J.W. Cock Invasive alien species: a toolkit of best prevention and management practices, 2001. vol. 241
11. Джумабаев, Е., & Халитова, М. О необходимости разработки методики экономической оценки эффективности ветеринарных мероприятий. Izdenister Natigeler, (1 (97), 20–28.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2024. БӨТЕН ГИДРОБИОНТТАРМЕН КҮРЕСУ ӘДІСТЕРІ. Izdenister natigeler. 3(103) (Sep. 2024), 416–423. DOI:https://doi.org/10.37884/3-2024/45.

(1)БӨТЕН ГИДРОБИОНТТАРМЕН КҮРЕСУ ӘДІСТЕРІ. Izdenister natigeler 2024, No. 3(103), 416-423. https://doi.org/10.37884/3-2024/45.

БӨТЕН ГИДРОБИОНТТАРМЕН КҮРЕСУ ӘДІСТЕРІ. (2024). Izdenister Natigeler, 3(103), 416-423. https://doi.org/10.37884/3-2024/45

БӨТЕН ГИДРОБИОНТТАРМЕН КҮРЕСУ ӘДІСТЕРІ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 3(103), p. 416–423, 2024. DOI: 10.37884/3-2024/45. Disponível em: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/646. Acesso em: 15 sep. 2026.

“БӨТЕН ГИДРОБИОНТТАРМЕН КҮРЕСУ ӘДІСТЕРІ”. 2024. Izdenister Natigeler, no. 3(103) (September): 416-23. https://doi.org/10.37884/3-2024/45.

“БӨТЕН ГИДРОБИОНТТАРМЕН КҮРЕСУ ӘДІСТЕРІ” (2024) Izdenister natigeler, (3(103), pp. 416–423. doi:10.37884/3-2024/45.

[1]“БӨТЕН ГИДРОБИОНТТАРМЕН КҮРЕСУ ӘДІСТЕРІ”, Izdenister natigeler, no. 3(103), pp. 416–423, Sep. 2024, doi: 10.37884/3-2024/45.

“БӨТЕН ГИДРОБИОНТТАРМЕН КҮРЕСУ ӘДІСТЕРІ”. Izdenister Natigeler, no. 3(103), Sept. 2024, pp. 416-23, https://doi.org/10.37884/3-2024/45.

“БӨТЕН ГИДРОБИОНТТАРМЕН КҮРЕСУ ӘДІСТЕРІ”. Izdenister natigeler, no. 3(103) (September 30, 2024): 416–423. Accessed September 15, 2026. https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/646.

1.БӨТЕН ГИДРОБИОНТТАРМЕН КҮРЕСУ ӘДІСТЕРІ. Izdenister natigeler [Internet]. 2024 Sep. 30 [cited 2026 Sep. 15];(3(103):416-23. Available from: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/646

1.БӨТЕН ГИДРОБИОНТТАРМЕН КҮРЕСУ ӘДІСТЕРІ. Izdenister natigeler. 2024;(3(103):416-423. doi:10.37884/3-2024/45

[1] 1. Колдухов Ю.В., Карабанов Д.П. Традиционные и перспективные методы борьбы с чужеродными видами рыб// Вестник АГТУ. Серия Рыбное хозяйство Том 2015 №1, 2015. – С. 124-133

[2] 2. Lintermans M. Human-assisted dispersal of alien freshwater fish in Australia. New Zealand Journal of Marine and Freshwater Research 38: 481-501.. New Zealand Journal of Marine and Freshwater Research. 38. 481-501.

[3] 3. Pimentel D., Zuniga R., Morrison D. Update on the environmental and economic costs associated with alien-invasive species in the United States. Ecological economics, 2005, vol. 52, no. 3, pp. 273–288

[4] 4. Invasive alien species: a toolkit of best prevention and management practices / Eds. R. Wittenberg, M. J. W. Cock. Wallingford, UK: CABI, 2001. P. 1–228.

[5] 5. Lammens E. H. R. R. The central role of fish in lake restoration and management / E. H. R. R. Lammens // Hydrobiologia. 1999. Vol. 395–396. P. 191–198.

[6] 6. Shapiro J. Lake restoration by biomanipulation: Round Lake, Minnesota, the first two years / J. Shapiro, D. I. Wright // Freshwater Biology. 1984. Vol. 14, no. 4. P. 371–383

[7] 7. Marten A. L. An options based bioeconomic model for biological and chemical control of invasive species / A. L. Marten, C. C. Moore // Ecological Economics. 2011. Vol. 70, no. 11. P. 2050–2061.

[8] 8. Gutierrez J. B. A model describing the effect of sex-reversed YY fish in an established wild population: the use of a Trojan Y chromosome to cause extinction of an introduced exotic species / J. B. Gutierrez, J. L. Teem // Journal of Theoretical Biology. 2006. Vol. 241, no. 2. P. 333–341.

[9] 9. Кириченко О.И. —Чужеродные гидробионты в системе Иртыша: уровень адаптации и меры по предотвращению биологического загрязнения / Рыбоводство и рыбное хозяйство, №8 (151), 2018 С. 16-22

[10] 10. M.J.W. Cock Invasive alien species: a toolkit of best prevention and management practices, 2001. vol. 241

[11] 11. Джумабаев, Е., & Халитова, М. О необходимости разработки методики экономической оценки эффективности ветеринарных мероприятий. Izdenister Natigeler, (1 (97), 20–28.