ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ЖӘНЕ КЛИМАТТЫҚ ФАКТОРЛАРДЫҢ CARTHAMUS TINCTORIUS L. ДАМУЫ МЕН ӨНІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ

Е.М.  Олейникова; О.М.  Кольцова; С.З.  Матеева; А.Е.  Матеева*; М.М.  Мирсаидов

doi:10.37884/3-2021/06

Аңдатпа

Бұл жұмыста әртүрлі географиялық аймақтарда орын алған табиғат жағдайларының Carthamus tinctorius L. өсімдігінің өсіп-жетілуіне және оның өнімділігіне әсер етуі қарастырылған. Мақсары (Carthamus tinctorius L.) тек тамақ өнеркәсібінде ғана емес, медицинада да, парфюмерияда да, халық шаруашылығының басқа салаларында да қолданыс тапқан, аса құнды майлы дақыл. Зерттеуге алынып отырған мақсары өсімдігі бір-бірінен айтарлықтай қашықтықта орналасып жатқан және экологиялық, сондай-ақ климаттық жағдайлары тұрғысынан алғанда бір-бірінен күрт ерекшеленетін өңірлерде, атап айтқанда Орталық Азияда (Тәжікстан Республикасы, Соғды облысы мен Қазақстан Республикасы, Жамбыл облысы, Жуалы ауданы) және Ресей Федерациясының қара топырақты өңірінде (Воронеж облысы) өсірілді. Олардың вергиналды өсу кезеңінен бастап өсімдіктің репродуктивті жағының дамуына және қуаттылығына әсері болатындығы анықталды. Түрдің бейімделу механизмі ретінде Воронеж облысының табиғаты жағдайында өсімдіктердің вегетациялық кезеңінің ұзақтығы қысқара түсетіндігі белгілі болды. Бұл ретте мақсарының тұқымдық өнімділігі географиялық жағдайларға тәуелді бола қоймайды. Жұмыста особътардың морфогенетикалық сипаттамаларын зерттеу нәтижелері мен жекелеген фенофазалардың басталу мерзімдері көрсетілген. Бұл деректер дақылдың бейімделу әлеуетінің жоғары екендігін және оны Орталық қара топырақ өңірлерінде өсіру мүмкіндігін көрсетеді.

майлы дақылдар, мақсары, даму, онтоморфогенез, тұқымның өнімділігі, өсіру жағдайлары, морфометриялық сипаттамасы.

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

1. Сулейменова Н.Ш., Орынбасарова Г.О., Мауленбердинова А.С. Мониторинг устойчивости ипродуктивности агроэкосистемы масличных культур в условиях изменение климата // Исследования, результаты – 2020. – №4(88) – С. 287-294.
2. Nikiforov A.I., Oleynikova E.M., Bagdasarian A.S., Mironova O.Yu., Mishurova O.I. Medical and social legal aspects of the use of hydrophyte plants for food // La Prensa Medica Argentina. – 2019. – Vol. 105. – Num.9. – P. 582-588.
3. Матеев Е.З. Исследование качественных показателей сафлорового масла / Е.З. Матеев, А.В. Терёхина, М.В. Копылов // Вестник Воронежского государственного университета инженерных технологий. – 2017. – №3. – С. 115-119.
4. Liu J.X., Guo Z., Li G., Yue J.W. Hyperspectral characteristics of Carthamus tinctorius in Xinjiang region / J.X. Liu, // Zhongguo Zhong Yao Za Zhi. – 2013. – Vol. 38, No. 9. – P. 1335 - 1339.
5. Feng Z.M., He J., Jiang J.S., Chen Z. NMR solution structure study of the representative component hydroxysafflor yellow A and other quinochalcone C-glycosides from Carthamus tinctorius // J Nat Prod. – 2013. – Vol. 76, No. 2. – P. 270-274.
6. Кшникаткина А.Н., Прахова Т.Я., Щанин А.А. Продуктивность и качество сортообразцов сафлора красильного в условиях Среднего Поволжья // Нива Поволжья. – 2019. – №1. – С. 2-7.
7. Олейникова Е.М. Онтоморфогенез и структура популяций стержнекорневых травянистых растений Воронежской области. – Воронеж: ВГАУ, 2014. – С.367.
8. Затыбеков А.К., Жамбакин К.Ж., Волков Д.В., Шамекова М.Х. оценка сортов сафлора как исходного селекционного материала // Исследования, результаты. – 2015. – №3 – С. 169-179.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2021. ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ЖӘНЕ КЛИМАТТЫҚ ФАКТОРЛАРДЫҢ CARTHAMUS TINCTORIUS L. ДАМУЫ МЕН ӨНІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler. 3 (91) (Sep. 2021), 46–54. DOI:https://doi.org/10.37884/3-2021/06.

(1)ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ЖӘНЕ КЛИМАТТЫҚ ФАКТОРЛАРДЫҢ CARTHAMUS TINCTORIUS L. ДАМУЫ МЕН ӨНІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler 2021, No. 3 (91), 46-54. https://doi.org/10.37884/3-2021/06.

ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ЖӘНЕ КЛИМАТТЫҚ ФАКТОРЛАРДЫҢ CARTHAMUS TINCTORIUS L. ДАМУЫ МЕН ӨНІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ. (2021). Izdenister Natigeler, 3 (91), 46-54. https://doi.org/10.37884/3-2021/06

ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ЖӘНЕ КЛИМАТТЫҚ ФАКТОРЛАРДЫҢ CARTHAMUS TINCTORIUS L. ДАМУЫ МЕН ӨНІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 3 (91), p. 46–54, 2021. DOI: 10.37884/3-2021/06. Disponível em: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/51. Acesso em: 15 sep. 2026.

“ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ЖӘНЕ КЛИМАТТЫҚ ФАКТОРЛАРДЫҢ CARTHAMUS TINCTORIUS L. ДАМУЫ МЕН ӨНІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ”. 2021. Izdenister Natigeler, no. 3 (91) (September): 46-54. https://doi.org/10.37884/3-2021/06.

“ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ЖӘНЕ КЛИМАТТЫҚ ФАКТОРЛАРДЫҢ CARTHAMUS TINCTORIUS L. ДАМУЫ МЕН ӨНІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ” (2021) Izdenister natigeler, (3 (91), pp. 46–54. doi:10.37884/3-2021/06.

[1]“ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ЖӘНЕ КЛИМАТТЫҚ ФАКТОРЛАРДЫҢ CARTHAMUS TINCTORIUS L. ДАМУЫ МЕН ӨНІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ”, Izdenister natigeler, no. 3 (91), pp. 46–54, Sep. 2021, doi: 10.37884/3-2021/06.

“ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ЖӘНЕ КЛИМАТТЫҚ ФАКТОРЛАРДЫҢ CARTHAMUS TINCTORIUS L. ДАМУЫ МЕН ӨНІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ”. Izdenister Natigeler, no. 3 (91), Sept. 2021, pp. 46-54, https://doi.org/10.37884/3-2021/06.

“ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ЖӘНЕ КЛИМАТТЫҚ ФАКТОРЛАРДЫҢ CARTHAMUS TINCTORIUS L. ДАМУЫ МЕН ӨНІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ”. Izdenister natigeler, no. 3 (91) (September 30, 2021): 46–54. Accessed September 15, 2026. https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/51.

1.ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ЖӘНЕ КЛИМАТТЫҚ ФАКТОРЛАРДЫҢ CARTHAMUS TINCTORIUS L. ДАМУЫ МЕН ӨНІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler [Internet]. 2021 Sep. 30 [cited 2026 Sep. 15];(3 (91):46-54. Available from: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/51

1.ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ЖӘНЕ КЛИМАТТЫҚ ФАКТОРЛАРДЫҢ CARTHAMUS TINCTORIUS L. ДАМУЫ МЕН ӨНІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ. Izdenister natigeler. 2021;(3 (91):46-54. doi:10.37884/3-2021/06

[1] 1. Сулейменова Н.Ш., Орынбасарова Г.О., Мауленбердинова А.С. Мониторинг устойчивости ипродуктивности агроэкосистемы масличных культур в условиях изменение климата // Исследования, результаты – 2020. – №4(88) – С. 287-294.

[2] 2. Nikiforov A.I., Oleynikova E.M., Bagdasarian A.S., Mironova O.Yu., Mishurova O.I. Medical and social legal aspects of the use of hydrophyte plants for food // La Prensa Medica Argentina. – 2019. – Vol. 105. – Num.9. – P. 582-588.

[3] 3. Матеев Е.З. Исследование качественных показателей сафлорового масла / Е.З. Матеев, А.В. Терёхина, М.В. Копылов // Вестник Воронежского государственного университета инженерных технологий. – 2017. – №3. – С. 115-119.

[4] 4. Liu J.X., Guo Z., Li G., Yue J.W. Hyperspectral characteristics of Carthamus tinctorius in Xinjiang region / J.X. Liu, // Zhongguo Zhong Yao Za Zhi. – 2013. – Vol. 38, No. 9. – P. 1335 - 1339.

[5] 5. Feng Z.M., He J., Jiang J.S., Chen Z. NMR solution structure study of the representative component hydroxysafflor yellow A and other quinochalcone C-glycosides from Carthamus tinctorius // J Nat Prod. – 2013. – Vol. 76, No. 2. – P. 270-274.

[6] 6. Кшникаткина А.Н., Прахова Т.Я., Щанин А.А. Продуктивность и качество сортообразцов сафлора красильного в условиях Среднего Поволжья // Нива Поволжья. – 2019. – №1. – С. 2-7.

[7] 7. Олейникова Е.М. Онтоморфогенез и структура популяций стержнекорневых травянистых растений Воронежской области. – Воронеж: ВГАУ, 2014. – С.367.

[8] 8. Затыбеков А.К., Жамбакин К.Ж., Волков Д.В., Шамекова М.Х. оценка сортов сафлора как исходного селекционного материала // Исследования, результаты. – 2015. – №3 – С. 169-179.