ГОЛШТИН ТҰҚЫМДЫ СИЫРЛАРДА ҚАННЫҢ ТЫНЫС АЛУ ҚАСИЕТТЕРІН ҚАЛЫПТАСТРУДАҒЫ КОРТИЗОЛ МЕН ПРОГЕСТЕРОННЫҢ РӨЛІ

Т.В.  Янич*; М.А. Дерхо

doi:10.37884/2-2022/01

Аңдатпа

Голштин тұқымы қашарларының ағзасындағы эритрацитарлы гомеостазға және оның стероидты гормондардың – кортизол мен прогестеронның мөлшерімен байланысына сандық баға берілді. Тәжірибелік топтың (n=10) қашарларынан 3, 6, 9, 12, 15-айлық жастарында қан алынды. Эритроциттер, гемоглобин және гематокрит мөлшері 15 айға қарай 36,33; 12,93 және 40,18%-ға артады. Бұл жағдайда эритроциттердің көлемдік сипаттамалары (эритроциттің орташа көлемі, эритроциттердің көлемі бойынша таралу индексі) іс жүзінде жасына байланысты емес, бірақ олардың гемоглобинмен қанықтылығы (эритроциттегі гемоглобиннің орташа мөлшері, эритроциттегі гемоглобиннің орташа концентрациясы) төмендейді.Стероидты гормондардың - прогестерон мен кортизолдың деңгейі жас ұлғайған сайын 46,06 және 8,24 есе артады (р≤0,05). Бұл ретте кортизолдың концентрациясы эритроциттер санымен (r=0,71 - 0,95), көлемі бойынша эритроциттердің таралу индексінің шамасымен (r=0,74 - 0,98) статистикалық маңызды арақатынаста болады. Прогестерон деңгейі, 9 айдан бастап, сондай-ақ эритроциттер (r=0,82 ‒ 0,93) және гемоглобинмен (r=0,63 ‒ 0,73) байланысты. Алынған нәтижелер қанның жасушалық құрамы мен стеоидты гормондар арасындағы тығыз байланысты бағалауға мүмкіндік береді. Сондықтан бұл мәселені одан әрі зерттеу өзекті болып табылады.

қашарлар; кортизол; прогестерон; корреляция; эритроциттер, қан құрамы, гемостаз, гемоглобин

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

1.Wang Y. The Relationship between Erythrocytes and Diabetes Mellitus / Y.Wang, P.Yang, Z.Yan, Z.Liu, Q.Ma, Z.Zhang, Y.Wang, Y.Su // J Diabetes Res. –2021. –Vol. 25.–Р.1-9.
2. Bryk A.H. Quantitative Analysis of Human Red Blood Cell Proteome/ A.H.Bryk, J.R. Wiśniewski // J Proteome Res.– 2017.–Vol.16(8). –Р.2752-2761.
3. Yuan Y. Tissue-Specific Rhythmic Recruitment Pattern of Leukocyte Subsets / Y.Yuan, S.Wu, W.Li, W. A.He // FrontImmunol. –2020. –Vol.11. –Р.1-8.
4. Yanich T.V., Derkho M.A., Tegza A. Hemostatic Profile of Holstein Heifers Depending on Age // International Transaction Journal of Engineering, Management, & Applied Sciences & Technologies. –2022.–Vol. 13(1).–Р.2-11.
5.Kosmachevskaya O.V. Alternate and Additional Functions of Erythrocyte Hemoglobin/ O.V.Kosmachevskaya, A.F. Topunov // Biochemistry (Mosc). –2018.–Vol. 83(12).–Р.1575-1593.
6.Higgins J.M. Red blood cell population dynamics // Clin Lab Med. –2015.–Vol. 35(1). –Р.43-57.
7.Karsten E. Red blood cells are dynamic reservoirs of cytokines/ E.Karsten, E.Breen, B.R. Herbert // Sci Rep. –2018.–Vol.8(1). –Р.1-12.
8. Baskurt O.K. Comparative hemorheology / O.K.Baskurt, H.J. Meiselman // ClinHemorheolMicrocirc. –2013. –Vol.53(1-2). –Р.61-70
9. ЧугуновА.В.Қызыл дала тұқымды бұзаулары қанының морфологиялық және биохимиялық көрсеткіштері/ А.В. Чугунова, Л.Н. Захарова // Қиыршығыс аграрлық хабаршысы.– 2019.– Т.3. –№51.–Б.90-96.
10. Gunter S.A. Effects of supplementary selenium source on the performance and blood measurements in beef cows and their calves/ S.A.Gunter, P.A.Beck, J.K. Phillips // J Anim Sci. –2003. –Vol. 81(4). –Р.856-864.
11. Монгалев Н.П. Сиырлардың эстральды цикліндегі лейкоцитоздың функционалды маңызы/ Н.П. Монгалев, М.Ф. Борисенков // Ветеринарияның өзекті мәселелері.–2016.–Т.4. – №32.–Б.3-8.
12.Сорокина С.А. Эритроциттер және олардың деңгейінің қашарлар ағзасындағы металдармен және металоидтармен өзара байланысының ерекшеліктері / С.А. Сорокина, М.А. Дерхо// Н.Э. Бауман атындағы Қазан мемлекеттік ветеринарлық медицина академиясының ғылыми жазбалары.. –2022. –Т. 249. –№ 1. –Б. 197-204.
13.Licinio J. The neuroimmune-endocrine axis: pathophysiological implications for the central nervous system cytokines and hypothalamus-pituitary-adrenal hormone dynamics/ J.Licinio, P.Frost // Braz J Med Biol Res.– 2000.– Vol.33(10). –Р.141-148.
14.Funasaka N. Long-term monitoring of circulating progesterone and its relationship to peripheral white blood cells in female false killer whales Pseudorcacrassidens / N. Funasaka, M.Yoshioka, K. Ueda, H.Koga, M.Yanagisawa, S.Koga, K.Tokutake //J Vet Med Sci. –2018. –Vol.80(9). –Р. 1431-1437.
15. Song C.Z. Erythrocyte-based analgesic peptides/ C.Z.Song, Q.W.Wang, C.C. Song // RegulPept. –2013. –Vol.180.–Р.58-61.
16.Sawyer G. Measuring wool cortisol and progesterone levels in breeding maiden Australian merino sheep (Ovisaries) / G.Sawyer, D.Webster, E.Narayan // PLoS One. –2019. –Vol.14(4). –Р.1-9
17. След А.Н. Лейкоциттер және олардың кортизолмен және сауылмайтын сиырлардың ағзасындағы прогестеронмен байланысының ерекшеліктері/ А.Н. След, М.А. Дерхо// ОМАУжаңалықтары. –2019. –№ 1(75).–Б. 133-136.
18.Ndiaye K. Progesterone effects on lymphocytes may be mediated by membrane progesterone receptors / K. Ndiaye, D.H. Poole, S.Walusimbi, M.J. Cannon, K. Toyokawa, S.W. Maalouf, J.Dong, P.Thomas, J.L. Pate // J ReprodImmunol. –2012. –Vol. 95(1-2). –Р.36-48.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2022. ГОЛШТИН ТҰҚЫМДЫ СИЫРЛАРДА ҚАННЫҢ ТЫНЫС АЛУ ҚАСИЕТТЕРІН ҚАЛЫПТАСТРУДАҒЫ КОРТИЗОЛ МЕН ПРОГЕСТЕРОННЫҢ РӨЛІ. Izdenister natigeler. 2 (94) (Jun. 2022), 5–12. DOI:https://doi.org/10.37884/2-2022/01.

(1)ГОЛШТИН ТҰҚЫМДЫ СИЫРЛАРДА ҚАННЫҢ ТЫНЫС АЛУ ҚАСИЕТТЕРІН ҚАЛЫПТАСТРУДАҒЫ КОРТИЗОЛ МЕН ПРОГЕСТЕРОННЫҢ РӨЛІ. Izdenister natigeler 2022, No. 2 (94), 5-12. https://doi.org/10.37884/2-2022/01.

ГОЛШТИН ТҰҚЫМДЫ СИЫРЛАРДА ҚАННЫҢ ТЫНЫС АЛУ ҚАСИЕТТЕРІН ҚАЛЫПТАСТРУДАҒЫ КОРТИЗОЛ МЕН ПРОГЕСТЕРОННЫҢ РӨЛІ. (2022). Izdenister Natigeler, 2 (94), 5-12. https://doi.org/10.37884/2-2022/01

ГОЛШТИН ТҰҚЫМДЫ СИЫРЛАРДА ҚАННЫҢ ТЫНЫС АЛУ ҚАСИЕТТЕРІН ҚАЛЫПТАСТРУДАҒЫ КОРТИЗОЛ МЕН ПРОГЕСТЕРОННЫҢ РӨЛІ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 2 (94), p. 5–12, 2022. DOI: 10.37884/2-2022/01. Disponível em: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/121. Acesso em: 15 sep. 2026.

“ГОЛШТИН ТҰҚЫМДЫ СИЫРЛАРДА ҚАННЫҢ ТЫНЫС АЛУ ҚАСИЕТТЕРІН ҚАЛЫПТАСТРУДАҒЫ КОРТИЗОЛ МЕН ПРОГЕСТЕРОННЫҢ РӨЛІ”. 2022. Izdenister Natigeler, no. 2 (94) (June): 5-12. https://doi.org/10.37884/2-2022/01.

“ГОЛШТИН ТҰҚЫМДЫ СИЫРЛАРДА ҚАННЫҢ ТЫНЫС АЛУ ҚАСИЕТТЕРІН ҚАЛЫПТАСТРУДАҒЫ КОРТИЗОЛ МЕН ПРОГЕСТЕРОННЫҢ РӨЛІ” (2022) Izdenister natigeler, (2 (94), pp. 5–12. doi:10.37884/2-2022/01.

[1]“ГОЛШТИН ТҰҚЫМДЫ СИЫРЛАРДА ҚАННЫҢ ТЫНЫС АЛУ ҚАСИЕТТЕРІН ҚАЛЫПТАСТРУДАҒЫ КОРТИЗОЛ МЕН ПРОГЕСТЕРОННЫҢ РӨЛІ”, Izdenister natigeler, no. 2 (94), pp. 5–12, Jun. 2022, doi: 10.37884/2-2022/01.

“ГОЛШТИН ТҰҚЫМДЫ СИЫРЛАРДА ҚАННЫҢ ТЫНЫС АЛУ ҚАСИЕТТЕРІН ҚАЛЫПТАСТРУДАҒЫ КОРТИЗОЛ МЕН ПРОГЕСТЕРОННЫҢ РӨЛІ”. Izdenister Natigeler, no. 2 (94), June 2022, pp. 5-12, https://doi.org/10.37884/2-2022/01.

“ГОЛШТИН ТҰҚЫМДЫ СИЫРЛАРДА ҚАННЫҢ ТЫНЫС АЛУ ҚАСИЕТТЕРІН ҚАЛЫПТАСТРУДАҒЫ КОРТИЗОЛ МЕН ПРОГЕСТЕРОННЫҢ РӨЛІ”. Izdenister natigeler, no. 2 (94) (June 28, 2022): 5–12. Accessed September 15, 2026. https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/121.

1.ГОЛШТИН ТҰҚЫМДЫ СИЫРЛАРДА ҚАННЫҢ ТЫНЫС АЛУ ҚАСИЕТТЕРІН ҚАЛЫПТАСТРУДАҒЫ КОРТИЗОЛ МЕН ПРОГЕСТЕРОННЫҢ РӨЛІ. Izdenister natigeler [Internet]. 2022 Jun. 28 [cited 2026 Sep. 15];(2 (94):5-12. Available from: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/121

1.ГОЛШТИН ТҰҚЫМДЫ СИЫРЛАРДА ҚАННЫҢ ТЫНЫС АЛУ ҚАСИЕТТЕРІН ҚАЛЫПТАСТРУДАҒЫ КОРТИЗОЛ МЕН ПРОГЕСТЕРОННЫҢ РӨЛІ. Izdenister natigeler. 2022;(2 (94):5-12. doi:10.37884/2-2022/01

[1] 1.Wang Y. The Relationship between Erythrocytes and Diabetes Mellitus / Y.Wang, P.Yang, Z.Yan, Z.Liu, Q.Ma, Z.Zhang, Y.Wang, Y.Su // J Diabetes Res. –2021. –Vol. 25.–Р.1-9.

[2] 2. Bryk A.H. Quantitative Analysis of Human Red Blood Cell Proteome/ A.H.Bryk, J.R. Wiśniewski // J Proteome Res.– 2017.–Vol.16(8). –Р.2752-2761.

[3] 3. Yuan Y. Tissue-Specific Rhythmic Recruitment Pattern of Leukocyte Subsets / Y.Yuan, S.Wu, W.Li, W. A.He // FrontImmunol. –2020. –Vol.11. –Р.1-8.

[4] 4. Yanich T.V., Derkho M.A., Tegza A. Hemostatic Profile of Holstein Heifers Depending on Age // International Transaction Journal of Engineering, Management, & Applied Sciences & Technologies. –2022.–Vol. 13(1).–Р.2-11.

[5] 5.Kosmachevskaya O.V. Alternate and Additional Functions of Erythrocyte Hemoglobin/ O.V.Kosmachevskaya, A.F. Topunov // Biochemistry (Mosc). –2018.–Vol. 83(12).–Р.1575-1593.

[6] 6.Higgins J.M. Red blood cell population dynamics // Clin Lab Med. –2015.–Vol. 35(1). –Р.43-57.

[7] 7.Karsten E. Red blood cells are dynamic reservoirs of cytokines/ E.Karsten, E.Breen, B.R. Herbert // Sci Rep. –2018.–Vol.8(1). –Р.1-12.

[8] 8. Baskurt O.K. Comparative hemorheology / O.K.Baskurt, H.J. Meiselman // ClinHemorheolMicrocirc. –2013. –Vol.53(1-2). –Р.61-70

[9] 9. ЧугуновА.В.Қызыл дала тұқымды бұзаулары қанының морфологиялық және биохимиялық көрсеткіштері/ А.В. Чугунова, Л.Н. Захарова // Қиыршығыс аграрлық хабаршысы.– 2019.– Т.3. –№51.–Б.90-96.

[10] 10. Gunter S.A. Effects of supplementary selenium source on the performance and blood measurements in beef cows and their calves/ S.A.Gunter, P.A.Beck, J.K. Phillips // J Anim Sci. –2003. –Vol. 81(4). –Р.856-864.

[11] 11. Монгалев Н.П. Сиырлардың эстральды цикліндегі лейкоцитоздың функционалды маңызы/ Н.П. Монгалев, М.Ф. Борисенков // Ветеринарияның өзекті мәселелері.–2016.–Т.4. – №32.–Б.3-8.

[12] 12.Сорокина С.А. Эритроциттер және олардың деңгейінің қашарлар ағзасындағы металдармен және металоидтармен өзара байланысының ерекшеліктері / С.А. Сорокина, М.А. Дерхо// Н.Э. Бауман атындағы Қазан мемлекеттік ветеринарлық медицина академиясының ғылыми жазбалары.. –2022. –Т. 249. –№ 1. –Б. 197-204.

[13] 13.Licinio J. The neuroimmune-endocrine axis: pathophysiological implications for the central nervous system cytokines and hypothalamus-pituitary-adrenal hormone dynamics/ J.Licinio, P.Frost // Braz J Med Biol Res.– 2000.– Vol.33(10). –Р.141-148.

[14] 14.Funasaka N. Long-term monitoring of circulating progesterone and its relationship to peripheral white blood cells in female false killer whales Pseudorcacrassidens / N. Funasaka, M.Yoshioka, K. Ueda, H.Koga, M.Yanagisawa, S.Koga, K.Tokutake //J Vet Med Sci. –2018. –Vol.80(9). –Р. 1431-1437.

[15] 15. Song C.Z. Erythrocyte-based analgesic peptides/ C.Z.Song, Q.W.Wang, C.C. Song // RegulPept. –2013. –Vol.180.–Р.58-61.

[16] 16.Sawyer G. Measuring wool cortisol and progesterone levels in breeding maiden Australian merino sheep (Ovisaries) / G.Sawyer, D.Webster, E.Narayan // PLoS One. –2019. –Vol.14(4). –Р.1-9

[17] 17. След А.Н. Лейкоциттер және олардың кортизолмен және сауылмайтын сиырлардың ағзасындағы прогестеронмен байланысының ерекшеліктері/ А.Н. След, М.А. Дерхо// ОМАУжаңалықтары. –2019. –№ 1(75).–Б. 133-136.

[18] 18.Ndiaye K. Progesterone effects on lymphocytes may be mediated by membrane progesterone receptors / K. Ndiaye, D.H. Poole, S.Walusimbi, M.J. Cannon, K. Toyokawa, S.W. Maalouf, J.Dong, P.Thomas, J.L. Pate // J ReprodImmunol. –2012. –Vol. 95(1-2). –Р.36-48.