Кіру | Тіркелу
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті ISSN 2304-3334 (Print)  ·  ISSN 2304-3334 (Online)
Мақала жіберу
Мәзір
Мақала жіберу
МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ЖӘНЕ ВЕТЕРИНАРИЯ

ҚАЗАҚТЫҢ ҚҰЙРЫҚТЫ ҚЫЛШЫҚ ЖҮНДІ ҚОЙ ТҰҚЫМЫНДА IGFBP3 ГЕНІНІҢ ПОЛИМОРФИЗМІН АНЫҚТАУ ЖӘНЕ ФИЛОГЕНЕТИКАЛЫҚ ТАЛДАУ

Марина Ермекова 1 , Зулхарнай Бектасов 1 , Алтынай Кожахмет 2 , Қайрат Досыбаев 1 , Тілек Қапасұлы 2 , Рауан Амзеев 3 , Мақпал Амандықова 2

1 «Қазақ мал шаруашылығы және жемшөп өндірісі ғылыми-зерттеу институты» ЖШС; 2 ҚР ЖБҒМ ҒК «Генетика және физиология институты» РМК; 3 ШЖҚ "Ы.Алтынсарин атындағы №159 гимназия

doi.org/10.37884/3-2025/05 Бет. 42-54 Қабылданды 16.07.2025 Жарияланды 30.09.2025

Аңдатпа

Бұл зерттеу қазақтың құйрықты қылшық жүнді қой тұқымында IGFBP3 генінің полиморфизмін зерттеуге бағытталған. Зерттеуде РФҰП және Сэнгер әдістері қолданылды. 380 қой үлгісінің перифериялық қандарынан ДНҚ алынып, оның сапасы мен концентрациясы спектрофотометрия және агарозды гельде электрофорез арқылы анықталды. IGFBP3 генінің полиморфизмдерін анықтау үшін ПТР және HaeIII рестриктаза ферментімен өңдеу жұмыстары жүргізілді, нәтижесінде 6 болжамды полиморфизм анықталды. Секвенирлеу нәтижесінде 335 позицияда C>G ауысуы және 111 Аla>Gly амин қышқылының ауысуынан туындаған миссенс мутациясы анықталды. Алынған мәліметтер негізінде қазақтың құйрықты қылшық жүнді қой тұқымының NCBI базасындағы басқа қой тұқымдарымен филогенетикалық талдау жасалды. Филогенетикалық ағаш екі кластерден құралды. Осы зерттеу IGFBP3 генінің полиморфизмін қолдана отырып, қой тұқымдарының селекциялық жұмыстарын жетілдіруге мүмкіндік береді.

Бұл зерттеу нәтижелері қазақтың құйрықты қылшық жүнді қой тұқымында өнімділікке әсер етуі ықтимал генетикалық маркерлердің болуын алғаш рет ғылыми тұрғыда дәлелдеді. Алынған деректер генетикалық ресурстарды тиімді пайдалану және жергілікті қой тұқымдарының бейімделгіш қасиеттерін сақтау үшін маңызды.Зерттеу нәтижелері халықаралық ғылыми базаға салыстыру арқылы верификацияланғандықтан, алынған тұжырымдар сенімді әрі қолданбалы маңызы жоғары.

IGFBP3 гені полиморфизм ПТР Сэнгер әдісі секвенирлеу гетерозиготалы генотип филогенетикалық талдау қазақтың құйрықты қылшық жүнді қой генетикалық маркерлер қой тұқымы

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

02 Әдебиеттер тізімі

  1. 1. Zhang, Y., et al. (2020). IGFBP3 gene polymorphism and its association with growth traits in sheep. Journal of Animal Science, 50, 1650–1656. https://doi.org/10.1093/jas/skaa123
  2. 2. Исламов, Е., Гульжан, К., Кулатаев, Б., & Мухаметжарова , И. . (2023). Шу-іле аласа таулары мен мойынқұм құмдарының шөл жағдайында өсірілетін оңтүстік қазақ мериносының көбею және өнімділік қасиеттерін жақсартудың генетикалық негіздері. Izdenister Natigeler, (2 (98), 5–13. https://doi.org/10.37884/2-2023/01
  3. 3. Li, Q., et al. (2021). Genetic variations in IGFBP3 gene and their effects on growth traits of sheep. Veterinary Research Communications, 45, 215–225. https://doi.org/10.1007/s11259-021-09812-6
  4. 4. Ahmed, M. R., et al. (2022). Structure and function of IGFBP3 in regulating growth in livestock species. Molecular Biology Reports, 28(4), 1349-1357.
  5. 5. Sarat, K., et al. (2023). IGFBP3 post-translational modifications and their impact on cell signaling pathways in sheep. Gene Expression Regulation, 37, 319-326.
  6. 6. Aманжолов,А.А., и др. (2021). Влияние IGFBP3 генетического полиморфизма на продуктивность овец. Вестник сельскохозяйственных наук Казахстана, 12, 44-49.
  7. 7. Zhang, F., et al. (2022). Mechanisms of IGFBP3 protein in cell signaling and apoptosis. Journal of Cell Science, 39, 423-431.
  8. 8. Ali, S., et al. (2023). Association of IGFBP3 polymorphisms with growth and meat quality traits in sheep. Animal Genetics, 54(6), 871-880. https://doi.org/10.1111/age.13306
  9. 9. Lukashova, I. V., et al. (2023). IGFBP3 gene polymorphisms and their effect on wool and meat production in sheep breeds. Small Ruminant Research, 72(1), 10-20. https://doi.org/10.1016/j.smallrumres.2005.05.018
  10. 10. Firth, S. M., & Baxter, R. C. (2002). Cellular actions of the insulin-like growth factor binding proteins. Endocrine Reviews, 23(6), 824–854. https://doi.org/10.1210/er.2001-0033
  11. 11. Waters, M. J. (2016). The growth hormone receptor. Growth Hormone & IGF Research, 28, 6–10. https://doi.org/10.1016/j.ghir.2015.10.00
  12. 12. Ge, W., Davis, M. E., Hines, H. C., Irvin, K. M., & Simmen, R. C. (2003). Association of genetic markers with blood serum insulin-like growth factor-I concentration and growth traits in Angus cattle. Journal of Animal Science, 81(8), 2139–2144. https://doi.org/10.2527/2003.8182139x
  13. 13. Thomas, M. G., Enns, R. M., & Shirley, K. L. (2007). Genetic markers associated with beef cattle growth, carcass, and reproductive traits. The Professional Animal Scientist, 23(5), 361–373. https://doi.org/10.15232/S1080-7446(15)31017-3
  14. 14. Zhao, X., Mo, D., Li, A., Gong, W., Xiao, S., Zhang, Y., & He, J. (2011). Comparative analysis of microRNA profiles between adult and neonatal porcine macrophages. International Journal of Molecular Sciences, 12(12), 9082–9094. https://doi.org/10.3390/ijms12129082

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2025. ҚАЗАҚТЫҢ ҚҰЙРЫҚТЫ ҚЫЛШЫҚ ЖҮНДІ ҚОЙ ТҰҚЫМЫНДА IGFBP3 ГЕНІНІҢ ПОЛИМОРФИЗМІН АНЫҚТАУ ЖӘНЕ ФИЛОГЕНЕТИКАЛЫҚ ТАЛДАУ. Izdenister natigeler. 3 (107) (Sep. 2025), 42–54. DOI:https://doi.org/10.37884/3-2025/05.
(1)ҚАЗАҚТЫҢ ҚҰЙРЫҚТЫ ҚЫЛШЫҚ ЖҮНДІ ҚОЙ ТҰҚЫМЫНДА IGFBP3 ГЕНІНІҢ ПОЛИМОРФИЗМІН АНЫҚТАУ ЖӘНЕ ФИЛОГЕНЕТИКАЛЫҚ ТАЛДАУ. Izdenister natigeler 2025, No. 3 (107), 42-54. https://doi.org/10.37884/3-2025/05.
ҚАЗАҚТЫҢ ҚҰЙРЫҚТЫ ҚЫЛШЫҚ ЖҮНДІ ҚОЙ ТҰҚЫМЫНДА IGFBP3 ГЕНІНІҢ ПОЛИМОРФИЗМІН АНЫҚТАУ ЖӘНЕ ФИЛОГЕНЕТИКАЛЫҚ ТАЛДАУ. (2025). Izdenister Natigeler, 3 (107), 42-54. https://doi.org/10.37884/3-2025/05
ҚАЗАҚТЫҢ ҚҰЙРЫҚТЫ ҚЫЛШЫҚ ЖҮНДІ ҚОЙ ТҰҚЫМЫНДА IGFBP3 ГЕНІНІҢ ПОЛИМОРФИЗМІН АНЫҚТАУ ЖӘНЕ ФИЛОГЕНЕТИКАЛЫҚ ТАЛДАУ. Izdenister natigeler, [S. l.], n. 3 (107), p. 42–54, 2025. DOI: 10.37884/3-2025/05. Disponível em: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1038. Acesso em: 15 sep. 2026.
“ҚАЗАҚТЫҢ ҚҰЙРЫҚТЫ ҚЫЛШЫҚ ЖҮНДІ ҚОЙ ТҰҚЫМЫНДА IGFBP3 ГЕНІНІҢ ПОЛИМОРФИЗМІН АНЫҚТАУ ЖӘНЕ ФИЛОГЕНЕТИКАЛЫҚ ТАЛДАУ”. 2025. Izdenister Natigeler, no. 3 (107) (September): 42-54. https://doi.org/10.37884/3-2025/05.
“ҚАЗАҚТЫҢ ҚҰЙРЫҚТЫ ҚЫЛШЫҚ ЖҮНДІ ҚОЙ ТҰҚЫМЫНДА IGFBP3 ГЕНІНІҢ ПОЛИМОРФИЗМІН АНЫҚТАУ ЖӘНЕ ФИЛОГЕНЕТИКАЛЫҚ ТАЛДАУ” (2025) Izdenister natigeler, (3 (107), pp. 42–54. doi:10.37884/3-2025/05.
[1]“ҚАЗАҚТЫҢ ҚҰЙРЫҚТЫ ҚЫЛШЫҚ ЖҮНДІ ҚОЙ ТҰҚЫМЫНДА IGFBP3 ГЕНІНІҢ ПОЛИМОРФИЗМІН АНЫҚТАУ ЖӘНЕ ФИЛОГЕНЕТИКАЛЫҚ ТАЛДАУ”, Izdenister natigeler, no. 3 (107), pp. 42–54, Sep. 2025, doi: 10.37884/3-2025/05.
“ҚАЗАҚТЫҢ ҚҰЙРЫҚТЫ ҚЫЛШЫҚ ЖҮНДІ ҚОЙ ТҰҚЫМЫНДА IGFBP3 ГЕНІНІҢ ПОЛИМОРФИЗМІН АНЫҚТАУ ЖӘНЕ ФИЛОГЕНЕТИКАЛЫҚ ТАЛДАУ”. Izdenister Natigeler, no. 3 (107), Sept. 2025, pp. 42-54, https://doi.org/10.37884/3-2025/05.
“ҚАЗАҚТЫҢ ҚҰЙРЫҚТЫ ҚЫЛШЫҚ ЖҮНДІ ҚОЙ ТҰҚЫМЫНДА IGFBP3 ГЕНІНІҢ ПОЛИМОРФИЗМІН АНЫҚТАУ ЖӘНЕ ФИЛОГЕНЕТИКАЛЫҚ ТАЛДАУ”. Izdenister natigeler, no. 3 (107) (September 30, 2025): 42–54. Accessed September 15, 2026. https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1038.
1.ҚАЗАҚТЫҢ ҚҰЙРЫҚТЫ ҚЫЛШЫҚ ЖҮНДІ ҚОЙ ТҰҚЫМЫНДА IGFBP3 ГЕНІНІҢ ПОЛИМОРФИЗМІН АНЫҚТАУ ЖӘНЕ ФИЛОГЕНЕТИКАЛЫҚ ТАЛДАУ. Izdenister natigeler [Internet]. 2025 Sep. 30 [cited 2026 Sep. 15];(3 (107):42-54. Available from: https://natsus.kaznaru.edu.kz/index.php/research/article/view/1038
1.ҚАЗАҚТЫҢ ҚҰЙРЫҚТЫ ҚЫЛШЫҚ ЖҮНДІ ҚОЙ ТҰҚЫМЫНДА IGFBP3 ГЕНІНІҢ ПОЛИМОРФИЗМІН АНЫҚТАУ ЖӘНЕ ФИЛОГЕНЕТИКАЛЫҚ ТАЛДАУ. Izdenister natigeler. 2025;(3 (107):42-54. doi:10.37884/3-2025/05